پرندگان، دیگر به غرب کشور کوچ نمی کنند

از سوی دیگر وقوع پدیده گرد و غبار میزان سرمایه‌گذاری در مناطق مرزی که غالبا به دلیل جنگ ایران و عراق در سطح پایینی از توسعه قرار دارند را کاهش خواهد داد که در نتیجه آن روند توسعه این استان‌ها با مشکل روبه‌رو می‌شود.

این ریزگرد‌ها پس از ورود به کشور به علت ماندگاری و نفوذ بالایی که دارند روی درختان و گیاهان نشسته و میزان فتوسنتز آنها را بشدت کاهش می‌دهند، به نحوی که با ناقص شدن روند غذاسازی، برخی از گیاهان منحصر به منطقه زاگرس در معرض انقراض قرار گرفته‌اند.

گفته می‌شود در هفته های اخیر کوچ بهاره پرندگان نیز کاهش پیدا کرده است و کارشناسان محیط‌زیست پیش‌بینی می کنند اگر شرایط به همین شکل ادامه داشته باشد، ماندگاری پرندگانی که از عرض‌های جنوبی به سمت شمال حرکت می‌کنند در منطقه کاهش و حتی مسیر کوچ آنها نیز تغییر کند.فرشاد فتاحی، کارشناس محیط‌زیست با اشاره به عمق فاجعه در این خصوص گفت: اگر این پدیده همچنان ادامه داشته باشد استان‌های غربی طی سال‌های آینده خالی از سکنه خواهند شد. وی ادامه داد: در حالی که میزان استاندارد ریزگرد‌ها در هوا 150 میکروگرم بر متر مکعب است، غلظت گردوغبار در استان کرمانشاه طی هفته‌های قبل به حدود 6 هزار میکروگرم بر متر مکعب رسیده و که استان را در وضعیت نامطلوب قرار داده است. وی با بیان این نکته که هوای سالم جزو حقوق اولیه هر شهروند محسوب می‌شود، افزود: با نگاه به شهرهای مناطق غربی کشور به این نکته پی می‌بریم که این شهر‌ها به شهرهایی مرده و بی‌روح تبدیل شده‌اند که تاثیر جبران‌ناپذیری را روی جسم و روح مردم ساکن منطقه بر جا می‌گذارد.

این کارشناس محیط زیست با اشاره به این نکته که جنس ریزگردها وارده به بخش های غربی و شمال غرب کشور از سیلیس رسی است بیان کرد: این ریزگردها از ماندگاری زیادی در هوا و قدرت نفوذ بالا در پوست، چشم و دستگاه تنفسی برخوردار هستند، اما ریزگردهایی که به قسمت‌های جنوبی کشور وارد می‌شوند از جنس سیلیس (ماسه‌ای) هستند و پس از مدتی فروکش می‌کنند.

وی اضافه کرد : شدت گردوغباری که از بیابان‌های عراق وارد کشور می‌شود به علت به دام افتادن در رشته کوه‌های زاگرس از ماندگاری بیشتری در این منطقه نسبت خود کشور عراق و قسمت‌های مرکزی کشور برخوردارند و زمان بیشتری در جو منطقه باقی می‌مانند.

این کارشناس حفاظت محیط‌زیست اظهار کرد: علت اصلی به وجود آمدن پدیده گردوغبار در کشور عراق از بین رفتن اکوسیستم این کشور است که برای جبران این آسیب‌ها در خوشبینانه‌ترین حالت بیش از 7 سال زمان لازم است.

فتاحی گفت : ریزگردهای عربی علاوه بر تاثیر روی انسان، گونه‌های گیاهی و جانوران را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. در نتیجه با آُسیب دیدن تالاب‌ها، میزان پرندگان استان کاهش پیدا کرده و پرندگان مهاجر نیز مسیر کوچ خود را تغییر می‌دهند .وی افزود : همچنین وجود گردوغبار در این فصل از سال روی زادولد گونه‌های جانوری تاثیر گذاشته و علاوه بر خالی کردن منطقه از این گونه جانوران، گونه‌های کمیابی را نیز که تنها منحصر به زاگرس هستند مثل گیاه موسیر بیستون ، گیاه سوگند قلبی ، مارمولک جکوی کرمانشاهی و... را در خطر انقراض قرار می‌دهد که با از بین رفتن آنها، سرمایه ژنتیکی آنها نیز برای همیشه نابود خواهد شد

مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه نیز دراین خصوص گفت : شدت گردوغبار در این استان به حدی است که در بیشتر موارد هوای استان در حالت هشدار بوده و با افزایش آلاینده ها بارها به حد بحران رسیده است.

ابدی خشکسالی را از عمده دلایل این پدیده دانست و اظهار کرد: خشکسالی‌های اخیر عراق این قضیه را تشدید کرده است. از سوی دیگر ایجاد سد های بسیار بر سر راه رود خانه های بالادستی دبی آب ورودی به هسته گردوغبار را کاهش می‌دهد که به گسترش بیابان‌ها و ایجاد پدیده گردوغبار کمک می کند. ابدی بیان کرد: با همکاری سازمان کل محیط زیست کشور به دنبال آن هستیم تا یک طرح گسترده تحقیقاتی را در خصوص تاثیرات پدیده گردوغبار شروع کرده و آسیب‌های آن را به طور دقیق بررسی کنیم.

مدیرکل هواشناسی استان کرمانشاه نیز گفت: گرد و غباری که از ابتدای امسال آسمان استان های غربی بویژه کرمانشاه را در برگرفته، از شدیدترین گرد و غبارهای چند سال اخیر بوده است.

محسن قاسمی ادامه داد : منشا این گردو غبار ها 7 هسته در کشور عراق ،یک هسته در مرز بین عراق و سوریه ، 3 هسته در اردن و سه هسته در کشور عربستان است که با کوچک‌ترین تغییرات جوی با جریانات هوا جابه جا شده و به سوی کشور ما راهی می‌شوند. نماینده مردم سرپل ذهاب ، قصر شیرین و کرند غرب در مجلس شورای اسلامی نیز طی گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم ضمن تاکید بر این نکته که وجود گرد و غبار در آسمان استان های غربی باعث عقب افتادگی بیشتر منطقه خواهد شد، گفت: ورود ریز گردهای عربی تهیدی جدی برای مردم غرب کشور محسوب می شود و سلامت آنها را با مشکل روبه‌رو کرده است. از سوی دیگر با گریز سرمایه‌گذاران از شهرستان های مرزی به علت پدیده گردو غبار روند توسعه نیز کند تر خواهد شد.

فرهاد تجری با بیان این که مشکل گردو غبار از خارج از مرز های ایران سرچشمه می‌گیرد، خاطرنشان کرد: به دلیل این‌که منشا گردوغبار از بیرون مرزهای ایران است، کار دولتمردان برای برطرف کردن آن سخت‌تر از همیشه است؛ اما طبق جلساتی که نمایندگان استان‌های غربی با وزیر امور خارجه داشتند و صحبت‌هایی که در سفر دکتر لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی به کشور عراق مطرح شد، بنا شد تا دولتمردان عراق نیز برای حل این مشکل چاره‌ای بیندیشند. وی تصریح کرد: گردوغبار جسم و روان مردم مرز نشین را بسختی تحت تاثیر خود قرار داده است. از این رو امیدوارم تا پیش از این‌که آسیبی جبران نشدنی به این مناطق وارد شود، دولتمردان با انگیزه‌ای بیشتر از گذشته به فکر حل این مشکل بیفتد.

سامان رحمتیان / جام‌جم کرمانشاه