مهارت‌هایی برای زندگی سالم

چند دقیقه‌ای که با هم حرف زدیم، متوجه شدم که مشکلی به ظاهر جدی آزارش می‌دهد. از او خواستم مرا امین بداند و مشکلش را برایم باز گوید. وقتی حرف دلش را برایم گفت، لبخندی زدم که در ابتدا قدری آزارش داد؛ اما با متانت دلیلش را پرسید و من گفتم: آخر توی همین چند روز گذشته، دو نفر دیگر از دوستانم را دیدم که هر دو همین مشکل را داشتند!

آن وقت او هم لبخندی زد؛ من پرسیدم: حالا تو چرا می‌خندی؟

گفت: فکر می‌کردم این بزرگ‌ترین مشکل دنیاست و فقط هم من با آن روبه‌رو شده‌ام.

گفتم: بیشتر مواقع همین طور است؛ ما مشکلات را خیلی بزرگ‌تر از آن که هستند می‌بینیم و تصور می‌کنیم آنها فقط مسائل ما هستند و خودمان را هم در برابرشان چنان ضعیف می‌بینیم که از حل آنها عاجز می‌مانیم.

در طول تعطیلات کتابی را مطالعه کردم که در مقدمه‌اش چنین نوشته بود.

بسیاری از افراد در رویارویی با مسائل زندگی، فاقد توانایی‌های لازم و اساسی هستند و همین امر آنها را در مواجهه با مشکلات زندگی روزمره پریشان و آسیب‌پذیر می‌کند. پژوهش‌های متعدد نشان داده‌اند که حدود 80 درصد از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی ـ عاطفی، ریشه‌های روانی ـ اجتماعی دارند. بنابراین چنانچه افراد مهارت‌های مقابله‌ای و توانایی‌های روانی ـ اجتماعی خود را افزایش دهند در بهبود کیفیت زندگی آنها بسیار موثر واقع خواهد شد. توانایی‌های روانی ـ اجتماعی عبارتند از‌مجموعه‌ای از توانایی‌هایی که افراد را برای مقابله موثر و توجه به تنش‌ها و موقعیت‌های زندگی یاری می‌کند.

برای مقابله با این مسائل باید 3 مهارت را در خود ایجاد و تقویت کنیم:

1 ـ انعطاف‌پذیری و سازگاری با شرایط و موقعیت‌های مختلف و اندیشیدن به راه‌حل‌های مناسب مسائل

2 ـ دوراندیشی، یعنی پیش‌بینی راه‌های مناسب با تنش‌ها و اختلالات.

3 ـ منطقی بودن، یعنی واقع‌نگری و واقع‌بینی و استفاده از عقل در موقعیت‌های تنش‌زا به‌جای هیجانات صرف.

نکته مهم این است که بدانیم همه این مهارت‌ها قابل یادگیری هستند. فقط کافی است به این حقیقت بیندیشیم که به عنوان یک انسان، انطباق‌پذیر هستیم و نباید هیچ‌گاه به عنوان یک ناظر منفعل عمل کنیم.

باید بدانیم که اگر مهارت‌های مقابله با مشکلات زندگی و اختلالات روحی را بیاموزیم و آنها را در زندگی به کار گیریم، نشاط، شادابی و سلامت روانی خویش را حفظ می‌کنیم و از زندگی خود بیشتر و بهتر لذت می‌بریم. هریک از ما اگر نگرشی مقابله‌ای به زندگی داشته باشیم حتماً توان و امکان آموختن و به کارگیری این مهارت‌ها را خواهیم یافت و به این وسیله رفتارهای خود را به راحتی کنترل خواهیم کرد.

با خواندن همین مقدمه فکر کردم چقدر خوب است که خانواده‌ها‌ چنین کتاب‌هایی را دسته‌جمعی و دور هم بخوانند. شاید هر شب یا یک شب در میان بتوان چند صفحه‌ای را خواند و در موردش با هم حرف زد.

نویسنده همچنین نوشته بود:

همان‌گونه که شاهد هستید در عصر حاضر، زندگی شهری روز به روز در حال گسترش است و ماشین‌ها در بسیاری از امور با سرعت جای انسان را می‌گیرند. این تحول، زندگی ماشینی را جایگزین زندگی آرام و پر عاطفه انسانی می‌کند. از سوی دیگر سرعت انتقال و گسترش اطلاعات از سرعت یادگیری و همراه شدن با آن بیشتر شده است و بسیاری از انسان‌ها، خانواده‌ها و جوامع نه قدرت مقابله با ورود اطلاعات به محدوده خود را دارند و نه توان همراهی و استفاده بهینه از آنها را!

در نتیجه هر روز تغییراتی در زندگی اجتماعی ملاحظه می‌کنیم که بسیاری از آنها ناخواسته هستند. به همین دلیل انسان امروزی دچار حیرت، سردرگمی، تشویش و استرس می‌شود. علاوه بر این همه ما شاهدیم که به سرعت کنترل امور زندگی و حتی رفتارهای خود و اعضای خانواده از دست ما خارج می‌شود. این موارد و ده‌ها دلیل دیگر، موجب می‌شود تا مساله آموزش مهارت‌های لازم برای مقابله و کنترل تنش‌های زندگی اجتماعی افزایش یافته و به یاری این توانایی‌ها، شادابی و سلامت جسمی و روحی فردی، خانوادگی و اجتماعی حفظ و تقویت شود.

خسرو امیرحسینی در کتاب «مهارت‌های اساسی زندگی سالم» تلاش کرده در قالب 18 گفتار‌با رعایت اصول اختصار، ساده‌گویی و روایی و اعتبار در مورد موضوعاتی مانند تعریف مفهوم مقابله و روش‌های آن، انواع مهارت‌های اساسی زندگی و ضرورت آموزش آن، خودشناسی و مهارت‌های مقابله با تنش‌های درونی و بیرونی، تنهایی، کمرویی، افسردگی، پرخاشگری، ترس، لجبازی، استرس، خویشتنداری، حسادت، اضطراب، دروغگویی، فراموشی و سالمندی اطلاعاتی به خواننده ارائه دهد.

ناشر کتاب هم نشر «عارف کامل» است که چاپ پنجم آن را با قیمت 3200 تومان در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است.

کورش اسعدی‌بیگی