اشعه رادیواکتیو ، قاتلی نامریی

اختلالاتی که بر اثر زمین‌لرزه و سونامی اخیر در نیروگاه‌های هسته‌ای ژاپن پدیدآمده، باعث نگرانی همه‌ مردم جهان شده است. این رویداد فاجعه‌ چرنوبیل را در اذهان تداعی می‌کند. اکنون برای بسیاری از مردم این پرسش کانونی مطرح است که تشعشعات رادیوآکتیو چه خطراتی برای تندرستی انسان‌ها دارند و چگونه می‌توان از خود در برابر آن‌ها محافظت کرد.

اشعه‌ رادیوآکتیو دشمنی نامریی و کشنده است. پخش آن در هوا باعث می‌شود که از طریق تنفس وارد بدن شود و ذرات خطرناک آن در بافت‌های انسانی جمع شوند و به تدریج نیروی ویرانگر خود را آزاد سازند. رادیوآکتیو از طریق پوست نیز جذب بدن می‌شود.

بیست سال پس از فاجعه‌ هسته‌ای چرنوبیل، در بیشتر مناطق نزدیک به نیروگاه آن، آمار بیماران مبتلا به انواع بیماری‌های سرطان تا 40 درصد افزایش نشان می‌دهد.

ذرات رادیوآکتیو در بدن خاصیت یونیزه‌کننده دارند. معنای آن این است که از طریق آن‌ها دائما الکترون‌هایی به پیرامون شلیک می‌شود. همه‌ ملکول‌های بیولوژیک و نیز آب در بدن انسان می‌توانند این پرتوها را متوقف کنند ولی این باعث آزاد شدن انرژی‌ می‌شود که پوسته‌های اتم ملکول‌های بدن را نابود و الکترون‌های آن را آزاد می‌کند.

به این ترتیب، زنجیره‌ای از فعل و انفعالاتی شیمیایی در بدن آغاز می‌گردد تا بتواند با الکترون‌های آزاد شده ترکیبات پایداری ایجاد کند. این فعل و انفعالات شیمایی غیرقابل کنترل هستند و از جمله به ترکیبات تازه‌ای منجر می‌گردند که برای سلول‌های بدن بیگانه هستند.

در نتیجه آنزیم‌های بدن کارکرد خود را از دست می‌دهند و اجزای سازنده‌ سلول‌ها نابود می‌شوند. اگر آسیب‌ها بزرگ باشند، به مرگ سلول‌ها می‌انجامند و این امر بر ژن وراثتی نیز تاثیر می‌گذارد. هر قدر آسیب‌های وارده به سلول‌ها بیشتر باشد، خطر ابتلا به بیماری سرطان در انسان افزایش می‌یابد.

البته در هوا و زمین رادیوآکتیو بصورت طبیعی موجود است، ولی بدن انسان ساز و کار لازم را برای مقابله با آن دارد. ولی به هنگام افزایش رادیوآکتیو هوا در جریان فاجعه‌های اتمی از نوع چرنوبیل، این ساز و کار بدن محدودیت‌های مقاومت خود را نشان می‌دهد.

در جریان فاجعه‌ اتمی چرنوبیل، بیش از همه کسانی آسیب دیدند که از نزدیک با آن مبارزه می‌کردند. طبق آمار تاکنون 25 هزارتن در این رابطه جان خود را از دست داده‌اند.

نشانه‌های بیماری

شدت و ضعف بیماری‌های ناشی از تشعشعات رادیوآکتیو بستگی مستقیم به میزان رادیوآکتیو در هوا دارد. اولین نشانه‌های آن سردرد و حالت تهوع است. این عوارض چند ساعت پس از قرار گرفتن انسان در معرض اشعه‌ رادیوآکتیو بروز می‌کنند. سپس این عوارض ناپدید می‌شوند، ولی بیمار پس از چند روز دچار کم‌اشتهایی و خستگی مفرط می‌شود که چند هفته طول می‌کشد.

اگر شخص در معرض تشعشعات زیاد رادیوآکتیو قرار نگرفته باشد، بهبود می‌یابد. ولی مصونیت بدن در برابر بیماری‌های دیگر و بویژه بیماری‌های عفونی غالبا تضعیف می‌شود و این ضعف تا پایان عمر باقی می‌ماند.

تاثیر تشعشات زیاد رادیوآکتیو بر بدن غالبا به بیماری‌های سخت و درمان‌ناپذیر منجر می‌گردد. یکی از شناخته‌شده‌ترین این بیماری‌ها سرطان خون است. تشعشع بالا به سلول‌های بدن آسیب‌هایی وارد می‌کند که ترمیم‌ناپذیر هستند. یکی دیگر از پیامدهای بیماری‌های ناشی از تشعشات رادیوآکتیو، سرطان استخوان است.

یکی از خطرناک‌ترین مواد رادیوآکتیو برای تندرستی انسان‌ها، پلوتونیوم 239 است. گفته می‌شود که در جریان حادثه در نیروگاه اتمی فوکوشیما در ژاپن، پلوتونیم هم آزاد شده است. استنشاق هوای آلوده به پلوتونیوم می‌تواند در چند روز باعث مرگ شود.

قرص‌های ید برای محافظت

بهترین راه مقابله با خطر تشعشعات رادیوآکتیو، دور شدن به موقع از مناطق آلوده است. هنوز از میزان آلودگی‌های رادیوآکتیو در ژاپن اطلاعات دقیقی در دست نیست و همه امیدوارند که دولت این کشور به موقع مردم را مطلع و آنان را از مناطق خطرناک به نقاط امن منتقل کرده باشد.

همچنین با استفاده از ید 131 نیز می‌توان از انسان‌ها در برابر تشعشعات رادیوآکتیو محافظت کرد. بهتر از آن قرص‌های کالیوم ید است که ظاهرا مقامات ژاپنی به اندازه‌ کافی در اختیار دارند و آماده‌اند تا در صورت لزوم میان مردم پخش کنند.

شرط موفقیت این روش واکنش به‌موقع و استفاده کافی از داروهاست. پیش از پخش رادیوآکتیو در هوا باید این داروها را مصرف کرد تا مانع جذب ید رادیوآکتیو بیشتر توسط بدن شوند. این داروها باعث می‌شوند که ید کافی در غده‌ تیروئید انسان جمع شود و بدن دیگر نیازی به جذب ید رادیوآکتیو نداشته باشد.

جذب ید رادیوآکتیو و تراکم آن در غده‌ تیروئید، به سرطان تیروئید می‌انجامد. ده سال پس از حادثه‌ چرنوبیل، در میان کودکان آن منطقه 424 مورد سرطان غده‌ تیروئید مشاهده شده است.

هنوز معلوم نیست این دشمن نامریی در ژاپن چه آسیب‌هایی وارد کرده است. این امر بستگی به آن دارد که آیا مقامات ژاپنی می‌توانند بر مشکلات پدیدآمده در رآکتورهای اتمی غلبه کنند، یا باید منتظر فاجعه‌ای اتمی مانند چرنوبیل بود.

دویچه وله