«هیچ»؛ سهم ادبیات از یک سال کتاب فصل

جایزه‌ای که در آن به گفته علی شجاعی‌صائین، مدیرعامل خانه کتاب 5500 اثر مورد داوری قرار گرفت و از میان آنها حدود 18 اثر برگزیده شد و 33 اثر هم از سوی هیات داوران تنها شایسته تقدیر اعلام شد.

این اتفاق در حالی است که جایزه کتاب فصل در سالی که گذشت دوازدهمین دوره‌اش را خرداد ماه برگزار کرد و براساس رای هیات داوران در آن دوره از میان آثار راه یافته به‌مرحله پایانی، 18 عنوان حائز رتبه برگزیده و 39 عنوان هم حائز شایسته تقدیر شناخته شدند؛ اما سهم ادبیات داستانی و شعر در میان برگزیدگان نهایی آن «هیچ» بود.

سیزدهمین دوره این جایزه هم در مهر ماه برگزار شد و باز هم پس از چند مرحله داوری، 9 عنوان کتاب برگزیده و 23 عنوان کتاب شایسته تقدیر شناخته شد و باز هم سهم ادبیات داستانی و شعر در این دوره از جایزه کتاب فصل و در میان برگزیدگان «هیچ» بود.

در چهاردهمین دوره از جایزه کتاب فصل که همزمان با شب یلدا برگزار شد، همچنان این بی‌مهری به شعر و ادبیات داستانی ادامه یافت؛ اگرچه کتابی در حوزه ادبیات پایداری و دفاع مقدس با عنوان «جاده جنگ» نوشته منصور انوری تقدیر شد.

اما این بی‌مهری و سهم اندک نویسندگان و شاعران در سالی که گذشت تنها محدود به جایزه کتاب فصل نبود، بلکه کتاب سال جمهوری اسلامی هم «هیچ» سهمی برای ادبیات نداشت و دست‌های معاون اول رئیس‌جمهور و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت برای نویسندگان و شاعران خالی بود.

حتی جایزه‌ای همچون جلال آل‌احمد هم که به طور اختصاصی به نام یک نویسنده تاسیس شده است، باز هم «هیچ» برگزیده‌ای در حوزه ادبیات داستانی نداشت تا سال89 را سالی بدانیم که نویسندگان و شاعران «هیچ» سهمی در جایزه‌های دولتی مرتبط با کتاب نداشتند.

با این حال محمدرضا سرشار در گفت‌وگو با «جام‌جم»،‌ عدم انتخاب برگزیده در این حوزه‌ها را بیش از آن که مرتبط با به حاشیه بردن ادبیات داستانی بداند به «غیرحرفه‌ای بودن» ادبیات ایران نسبت می‌دهد.

او که سابقه دبیری علمی جوایزی مانند کتاب فصل و کتاب سال جمهوری اسلامی را هم بر عهده دارد، معتقد است که اصرار به انتخاب برگزیده، سطح کارها را پایین می‌آورد.

این نویسنده همچنین در زمانی که خود مسوولیت علمی جوایز را بر عهده داشت گفته بود: اگر کسی در بخش ادبیات اثری شایسته برگزیده شدن را داشته، با ذکر دلایل و نام کتاب به دبیرخانه این جایزه اعلام کند.

سینا علیمحمدی / گروه فرهنگ و هنر