حاجی فیروز در راه است

در بعضی از مناطق استان سمنان از جمله شاهرود، به نوروز‌خوانی صد سلام و سی علیک یا شالینو، مالینو می‌گویند.

نوروزخوانان در حالی که چهره خود را با زغال سیاه کرده بودند با یک دایره زنگی در دست در محله‌های شهر گردش می‌کردند و ابیاتی را در ارتباط با نوروز، وصف بهار، حضرت علی (ع) و صاحبخانه می‌خواندند و مژده و نوید سال نو و بهار را می‌دادند.مردم سمنان دو شب مانده به عید نوروز را روز عرفه مرده‌ها و شب قبل از عید را روز عرفه زنده‌ها می‌نامند. در شب عرفه مرده‌ها، مردم برای این که به نیت مردگان خود خیرات کرده‌ باشند، نانی می‌پزند که گولاچ نام دارد و آن را به قبرستان برده و بین فقرا تقسیم می‌کنند. مردم معتقدند در این روز، مردگان چشم به راه خیرات زنده‌ها هستند و این روز به آنان تعلق دارد.

گاهی نیز در مساجد و اماکن متبرکه شمعی را برای روشن شدن گور مردگان می افروزند. شام عرفه، سبزی پلوست که به اصطلاح در محل علف چلو نامیده می‌شودو آن را با سبزی صحرایی از قبیل چرقد پولکی، جاجو، چشم چغول و زین گو درست می‌کنند.

سمنانی‌ها چند ساعت پیش از تحویل سال نو، سفره هفت‌سین را می‌چینند که شامل قرآن، گلاب، خمیر، سرکه، ماست، ماش، تخم‌مرغ رنگ کرده، سبزه، سمنو، سنجد، سیر، چراغ، پنیر، شیر و هویج است و معتقدند این مواد موجب کار، شادمانی، برکت، سرخی، سیری شکم و پیش نیامدن مرگ و میر برای اعضای خانواده می‌شود.

قبل از تحویل سال، اهالی هر منطقه در مساجد محل جمع می‌شوند و چند نفر از متدینان که سواد دارند، پس از وضو گرفتن، قلم نی را در زعفران فرو می‌کنند و پشت بشقاب و کاسه‌های چینی، هفت آیه را که با سلام شروع می‌شود، می‌نویسند. این کار تا تحویل سال ادامه می‌یابد، سپس بشقاب‌هایی را که دعای هفت سلام بر آنها نوشته شده است با آب می‌شویند و آب آن را برای شگون با خود می‌برند. در راه، دو سه برگ اسفناج نیز از کسی که نذر دارد و آن را تقسیم می‌کند، می‌گیرند. این مراسم به آب دعا معروف است.

تا گذشته‌ای نه چندان دور در روزهای پایانی اسفند شخصی معروف به حاجی فیروز و سرو در بازار شهر سمنان ،فرا رسیدن بهار طبیعت و سال نو را به همگان نوید می‌داد.

پخت سمنو از دیگر آیین‌های استقبال از نوروز بین سمنانی‌هاست و این سنت که با همکاری جمعی از زنان محله یا وابستگان صورت می‌گرفته، همچنان ادامه دارد.

عباس منصوریان ‌‌/‌‌ جام‌جم سمنان