یادآوری کامل (Total Recall‌)

توتال ریکال روایتی از آینده است. زمانی که انسان کلونی‌های فراوانی را در فضا و سیارات مختلف از جمله مریخ ساخته است و گونه‌های نژادی مختلفی در کنار هم در این کلونی‌ها زندگی می‌کنند. در این بین داگلاس کوئد (با بازی آرنولد شوارتزنگر) به دلیل رویاهایی که درباره مریخ می‌بیند، سعی می‌کند به یادآوری خاطرات احتمالی فراموش شده‌اش از مریخ بپردازد و در این فرآیند متوجه می‌شود در حقیقت ماموری ویژه با ماموریتی بزرگ برای نجات مریخ از دست حکمران خودکامه‌اش بوده است.

اگرچه داستان توتال ریکال با روایت جنگ و گریز و چهره‌های عجیب و غریب فضایی‌ها همراه است اما داستان اصلی که روایت می‌کند به یکی از مفاهیم بسیار جدی در حوزه علم اشاره دارد. دانشمندان از مدت‌ها پیش درباره امکان یک اقدام بین سیاره‌ای به ایده‌پردازی مشغولند. ایده‌ای به نام زمین مانندسازی یا کلونینگ باز می‌گردد.

براساس این نظریه می‌توان درفرآیندی طولانی سیاره مریخ را از نظر زیست‌پذیری شبیه زمین کرد. برای این کار سناریو‌های مختلفی وجود دارد از جمله این‌که با ایجاد انفجارهایی در قطب مریخ مقادیر زیادی از بخار آب را به جو فرستاد و با این کار جو سیاره را سنگین کرد و کشت گونه‌هایی از گیاهان که اکسیژن‌ساز هستند علاوه بر تغییر ترکیبات جوی، میزان اکسیژن مورد نیاز برای انسان را افزایش داد. به این ترتیب فشار و هوای قابل تنفس برای انسان به وجود می‌آید و با وارد کردن برخی گازهای گلخانه‌ای چرخه دما در این سیاره به راه می‌افتد و اختلاف دمای وحشتناک روز و شب مریخ کاهش پیدا می‌کند. برخی از طراحان معتقدند با کمک چنین روشی می‌توان در طول یک قرن مریخ را دارای آب و هوایی زیست‌پذیر کرد، اما این سوال مهم پیش از چنین طرحی برای دانشمندان مطرح است که آیا انسان توان انجام چنین دستکاری ژرف و عمیقی در مقیاس سیاره‌ای را دارد. آیا ما می‌توانیم نتایج رویدادهای حاصل از چنین اتفاقی را به‌طور کامل پیش‌بینی کنیم و آیا انسان اخلاقا مجاز است چنین دستکاری در منظومه شمسی انجام دهد. البته چنین رویدادی با هر استانداردی که بیان شود فرآیندی بسیار زمانبر خواهد بود و نه مانند آنچه در فیلم نشان داده می‌شود فرآیندی که طی چند دقیقه به نتیجه برسد. فیلم بیشتر از این‌که به جنبه‌های علمی خود وفادار باشد روایتی پر هیجان و سرشار از تعقیب و گریز را حول داستانی آینده‌نگرانه دنبال می‌کند.

پوریا ناظمی