قیز قلعه

قصر، عبادتگاه و دژ دفاعی قیز قلعه ساوه بر روی صخره بلندی مشرف به دشت ساوه بنا شده که از 3 طرف شرق، غرب و جنوب به وسیله صخره‌های متعدد دیگری احاطه شده‌است.از نمای شمالی قلعه 3 قله صخره‌ای بلند مشاهده می‌شود که قصر و قلعه در نوک قله‌ای که در وسط قرار گرفته ساخته شده و این قلعه از جاده ساوه به همدان و از تمامی دشت و شهر ساوه قابل دیدن است.

در دو طرف صخره قیز قلعه 2 رودخانه کوچک جاری است. نزدیک‌ترین آبادی به قلعه، روستای قیز قلعه است که از منابع آبی این دو رودخانه تغذیه می‌شود، بعد از قیز قلعه، روستای سرخده ‌است که در کنار رودخانه قره‌چای قرار دارد و قلعه از روی پل سرخده به راحتی قابل رویت است.

قلعه از 2 بخش اصلی دژ دفاعی و قصر تشکیل شده که در مجموع حدود 3000 مترمربع مساحت دارد.

برای رسیدن به قلعه می‌توان با وسیله نقلیه سواری تا پای دامنه صخره رفت و سپس حدود 300 متر را باید پیاده طی کرد تا به دروازه اصلی ورود به قلعه رسید.

دروازه ورودی در ضلع‌ شرقی صخره قرار دارد که بعد از عبور از رودخانه کوچک، بقایای دیواره دروازه که از سنگ و ساروج ساخته شده است، دیده می‌شود.

با عبور از این دروازه باید حدود 100 متر دامنه شیب‌دار ضلع جنوب شرقی صخره برای رسیدن به نوک قلعه که ساختمان اصلی قصر (نیایشگاه) قرار دارد را طی کرد، تمامی دیوار صخره به صورت پرتگاه است و هر نقطه‌ای که احساس می‌شده می‌توان از آن عبور کرد با سنگ و ساروج بسته شده است، به طوری که هیچ راه نفوذی از 3 ضلع شمالی، شرقی و غربی به درون قلعه وجود ندارد.

در مقابل راه پله‌های غربی و روی صخره مقابل راه باریکی وجود دارد که محل رفت و آمد ساکنان قلعه بوده و اتاق‌های قلعه تو در تو و به ‌یکدیگر اتصال داشته‌اند.

بنای قصر دارای طبقه دوم و سوم بوده و در سمت دروازه ورودی، بنای دیگری وجود دارد که احتمالا برای عبادتگاه مورد استفاده بوده و این مکان دارای محرابی به سوی دشت ساوه (دریاچه قدیمی ساوه) و در جهت خلاف قبله است. بنای تاریخی قیز قلعه در تاریخ 9‌/‌2‌/‌1382 به شماره 8600 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. مقر استقرار قیز قلعه جاده ساوه به همدان، روستای سرخده و فاصله قیز قلعه تا ساوه حدود 23 کیلومتر است.

عباس کریمی ‌‌/‌‌ جام‌جم ساوه