قرائتی و رمز ماندگاری او

 نکوداشت و پاسداشت مشاهیر، مفاخر، رجال و شخصیت‌های علمی، ادبی، فرهنگی، سیاسی و قرآنی کشور اهتمامی بایسته برای تجلیل از فضایل، فرهنگ‌سازی و مهم‌تر الگوسازی برای نسل جوان کشور است.

بواقع برای سنجش جامعه‌ای که بخواهد پویا، مانا و تاثیرگذار باشد چه شاخصی بهتر از رویکرد و نگاه مسوولان به فرزانگان و خردمندان آن کشور را می‌توان سراغ گرفت؟ در آسمان پرستاره ایران فقها، مفسران، روحانیون، سیاستمداران و ادیبان فراوان پرتوافشانی کرده‌اند اما در میان آن همه ستاره چرا نام برخی برای همیشه در اذهان باقی مانده است؟ و این رمزگشایی درباره حجت‌الاسلام قرائتی که بیش از 30 سال هر شب جمعه در قاب تلویزیون با مردم سخن می‌گوید و تبدیل به چهره‌ای محبوب برای همه شده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

براستی رمز موفقیت و ماندگاری قرائتی چیست؟ چرا او این همه محبوب است و اگر سایر روحانیون و مبلغان فرهنگی و دینی بخواهند چون او شوند چه باید بکنند. به گمانم رمز و راز موفقیت قرائتی را باید در موارد زیر مورد واکاوی قرار داد: (یکم): قصد قربت فقط برای خدا. اگر کار برای خدا باشد و نیت و اراده و عمل انسانی در یک هماهنگی کامل به آن سمت حرکت کند، بی‌تردید پاداش واقعی را خدای تبارک و تعالی می‌دهد.

قرائتی به صورت سمبلیک و نمادین کار نکرد بلکه آنچه را گفت عمل کرد و هر آنچه را عمل کرد براساس حجت شرعی و عقلی مورد محاسبه قرار داد. لذا اقبال و ادبار روزگار، خوشامد این و آن او را از صراط مستقیم هیچگاه منحرف نکرد.

(دوم): تمسک به قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام: در میان ویژگی‌های مختلف و توانایی‌هایی که قرائتی دارد نماد معلم قرآن و معارف اسلامی‌اش بیش از هرمسوولیت دیگر او درخشش دارد. قرائتی از جوانی با قرآن‌کریم انس گرفت و با آن بزرگ شد لذا بدرستی خود را به این منبع لایزال الهی و فناناپذیر متصل کرد و هر بهره‌ای که برای خود و دیگران برده و می‌برد از خرمن لایزال قرآن کریم است. او معنا، ترجمه و تفسیر قرآن را به زبانی شیوا، جذاب و همه‌فهم در اختیار مخاطبان قرار داد. قرائتی را باید استاد آموزش و تفسیر قرآن کریم به زبان ساده معرفی کرد.

(سوم): تزکیه و تهذیب نفس. قرائتی در بالاترین سطح از تزکیه و تهذیب نفس و خودسازی خود را قرار داد. هنر بزرگ او آن بود که قبل از اقبال عمومی مردم به او، خود را شناخت و رابطه خود با خدا را بدرستی تعریف کرد. فرسنگ‌ها از دنیا و مزایای آن، حتی امتیازاتی که قانونا به دلیل مسوولیت‌های رسمی که بر عهده داشت، فاصله گرفت. آن حافظ بیت‌المال است. در همه نهادها و حوزه‌هایی که مسوولیت داشته است خبری از ریخت و پاش، اسراف و تبذیر نیست. یعنی این‌که فرهنگ حاکم بر افکار و اعمال قرائتی در زی‌طلبگی، ساده‌زیستی و دوری از دنیا‌طلبی و تکاثر است. این اکسیر کمیابی است که بیش از هر کس مبلغان دینی ما امروز به آن محتاج هستند.

(چهارم): پرهیز از سیاست‌زدگی: قرائتی با پذیرش مسوولیت‌های رسمی چون آموزش و پرورش، نهضت سواد‌آموزی، اقامه نماز، احیای زکات و... و انجام خدمات بزرگ و ماندگار که ایجاد نمازخانه‌های مناسب در سراسر کشور فقط یکی از ذخیره‌های جاوید این مرد فرزانه است و نیز حضور در صحنه‌های مورد نیاز انقلاب از جمله جنگ تحمیلی و... نشان داد که سیاست اسلامی را بدرستی می‌فهمد لذا تلاش کرد که با پرهیز از ورود به جنجال‌های سیاسی و خط‌بازی‌ها حضور خود را با آمد و شد و فراز و فرود جریانات سیاسی هماهنگ نکند بلکه بر آنها اثرگذار باشد. استقلال رأی، باج ندادن به جریانات سیاسی، نقد مواضع و رفتارهای افراطی جریانات و دعوت به تعقل، اعتدال و عمل به موازین اسلامی همواره شاخص قرائتی برای حضور در عرصه‌های سیاسی بوده است. فراموش نکرده‌ایم که در جریان فتنه 88 قرائتی چگونه با نقد و مذمت شعار «نه غزه، نه لبنان جانم فدای ایران» با دلایل قرآنی و دینی، این قبیل حرمت ‌شکنی برخی بازی خوردگان سیاست زده را مورد تخطئه قرار داد و همگان را حول محور ولایت فقیه دعوت کرد. (پنجم): قرائتی مرد عمل. او مرد عمل بوده و هست. او اجازه نداده است که خانواده و تبارش به جای او موضع‌گیری کنند و حرف بزنند. از خانواده قرائتی سخنی به میان نیست. او فقط درس نمی‌گوید مرد عمل است. با غم و شادی مردم سهیم است. او اسلام را همانگونه که شناخته است، عمل می‌کند و برای خوشایند دیگران دستکاری و تفسیرهای نادرست را وارد نمی‌کند. برای او اسلام، مرجعیت، امام خمینی(ره)، رهبری و ولایت فقیه و نظام اسلامی خطوط قرمز بود و بر سر دفاع از این ارزش‌ها سر سوزنی با کسی سازش ندارد.

سخن آخر: اگر قرائتی، سخنش همچنان نافذ و تأثیرگذار است و در عصر هجوم رسانه‌ها صدای او شنیده می‌شود و اگر قرائتی به مثابه یک رسانه همچنان حرف برای گفتن دارد رمز این ماندگاری را در یک جمله باید دانست:

«او مرد علم و عمل توأمان بوده و هست.»

دکتر علی دارابی