قاتل بی‌گناه در‌کمین مردم

باید بدانید هر وسیله گرمایشی که با سوخت فسیلی مانند گاز، نفت یا گازوئیل و ... کار می‌کند چنانچه به طور ناقص بسوزد یک منبع تولیدکننده گاز سمی منوکسید کربن به حساب می‌آید و این همان گاز بی‌رنگ و بی‌بو ولی بسیار خطرناک است که می‌تواند در مدت زمان کوتاهی جان صدها نفر را بگیرد.

طبق گزارشات بیشترین موارد ابتلا به مسمومیت با گاز منواکسید کربن مربوط به وسایلی مانند آبگرمکن و بخاری‌های دارای نقص فنی یا بدون دودکش است و در بسیاری از موارد نصب غیراصولی این وسایل مسبب بروز حادثه بوده است.طبق آمار پزشکی قانونی در سال گذشته آمار کشته شدگان در کشورمان به 769 نفر رسید که بیشترین آنها مربوط به استان تهران بوده است.

منواکسید کربن که در نتیجه سوختن مواد فسیلی بخصوص در فضای بسته و بدون اکسیژن به وجود می‌آید از راه ریه وارد جریان خون می‌شود و از آنجا که تمایل زیادی برای ترکیب با هموگلوبین خون دارد، یعنی حدود 200 برابر، بنابراین در این رقابت پیروز شده و نتیجه آن چیزی جز نرسیدن اکسیژن‌ به بافت‌ها نیست (که باعث مسمومیت می‌شود)‌، زیرا همان‌طور که می‌دانید 95 درصد انتقال اکسیژن به بافت‌ها از طریق هموگلوبین انجام می‌شود.

هرچه غلظت گاز منواکسید کربن در محیط بیشتر باشد، میزان بیشتری ترکیب پایدار کربوکسی هموگلوبین به وجود می‌آید و در نتیجه شدت مسمومیت افزایش پیدا کرده و علائم شدیدتری از آن در فرد پدیدار می‌شود.معمولا در مسمومیت‌های خفیف علائمی کاملا غیراختصاصی مثل سردرد، سرگیجه، تهوع، ضعف و بی‌حالی بروز می‌کند و گاهی علائمی شبیه به عفونت‌های ویروسی مثل سرماخوردگی در فرد به وجود می‌آید که حتی ممکن است به اشتباه فکر کند که دچار سرماخوردگی شده و معمولا از کنار آن براحتی می‌گذرد. اما چنانچه میزان غلظت گازهای سمی در محیط زیاد باشد علائم تغییر می‌کند و شدت مسمومیت وخیم‌تر می‌شود، یعنی ابتدا ممکن است سطح هوشیاری فرد مسموم، کاهش یابد و سپس دچار تشنج شود و به دنبال آن به کما رفته و سرانجام با ایست قلبی دچار مرگ شود. افزایش سطح آگاهی ضامن سلامت جامعه است: اما آنچه در این بین مهم است و هدف اصلی تمام رسانه‌ها به شمار می‌رود، افزایش سطح آگاهی خانواده‌ها و آشنایی مردم با عواقب محتمل سهل‌انگاری و بی‌دقتی در بکارگیری وسایل گرمایشی و آموزش روش صحیح استفاده از آنهاست که نتیجه آن افزایش سطح سلامت جامعه خواهد بود.

متاسفانه به دلیل بی‌توجهی خانواده‌ها به مسائل بسیار ساده و در عین حال بسیار مهم، هر ساله شاهد افزایش آمار تلفات ناشی از مسمومیت با گاز منواکسید کربن هستیم و تنها با رعایت نکات ساده‌ای می‌‌توانید سلامت خود و خانواده‌تان را در فصول سرد سال بیمه کنید.

1 ـ از بخاری‌های بدون دودکش به هیچ وجه برای فضاهای بسته استفاده نکنید.

2 ـ برای گرم کردن حمام و فضاهای بدون تهویه هرگز از بخاری گازی یا نفتی استفاده نکنید. لازم است بدانید که گرما و رطوبت موجود در حمام باعث افزایش مسمومیت با گازها می‌شود.

3 ـ در خرید وسایل گرمایشی دقت کنید که از استانداردهای لازم برخوردار و سیستم ایمنی آن کامل باشد.

4 ـ یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از بروز گازگرفتگی کنترل دودکش بخاری است، حتما قبل از راه‌اندازی بخاری یا آبگرمکن از بسته نبودن مسیر دودکش مطمئن شوید. یکی از راه‌های تشخیص باز بودن مسیر دودکش داغ بودن لوله بخاری است. چنانچه لوله دودکش بخاری سرد باشد زنگ خطری است که به شما هشدار می‌دهد، گازهای سمی خارج نمی‌شود.

5 ـ رنگ شعله بخاری و تمام وسایل گرمایشی باید آبی باشد، پس اگر رنگ شعله قرمز، زرد یا نارنجی باشد هرچه سریع‌تر باید تعمیر شود یا ممکن است هوای کافی به بخاری نرسیده و در نتیجه کمبود اکسیژن، شعله به این رنگ درآمده که پیامد آن تولید گاز منواکسید کربن و مسمومیت خواهد بود.

6 ـ همیشه یک روزنه کوچک در منزل یا محل کار در صورت استفاده از وسایل گرمایشی ایجاد کنید.

7 ـ انتهای دودکش‌ها در پشت بام حتما باید دارای کلاهک به شکل H باشد. گاهی بی‌توجهی به همین مساله به ظاهر پیش پا افتاده باعث سقوط پرنده‌ها به داخل دودکش شده و همین موجب انسداد دودکش و در نهایت منجر به مسمومیت و مرگ خانوادگی می‌شود.

8 ـ بهتر است جنس دودکش‌ها و اتصالات آن از مواد مقاوم و بدون هیچ‌گونه منفذ یا نشتی در آن باشد.

9 ـ یکی از شایع‌ترین موارد مسمومیت با گاز CO مربوط به رانندگانی است که برای گرم کردن وسیله نقلیه خود از وسایلی مثل پیک‌نیکی استفاده می‌کنند و به دلیل تخلیه ناصحیح گازهای سمی دچار مسمومیت می‌شوند.

10 ـ هرگز از منقل یا کباب‌پز در محوطه‌های بسته‌ای مثل گاراژ یا درون خانه استفاده نکنید.

11 ـ همیشه برای تعمیر یا نصب وسایل گرمایشی از افراد مجرب کمک بگیرید.

12 ـ بهتر است در محل کار یا درون خانه دستگاه هشدار گاز منوکسید کربن نصب کنید.

13 ـ چنانچه با حضور در یک محل دچار علائم مسمومیت مثل سردرد شدید نشان‌دهنده آلودگی آن محیط به گاز منواکسید کربن است، پس باید هرچه سریع‌تر منبع آلودگی را پیدا کرده و مشکل را برطرف کنید.