ساخت و تولید واکسن نوترکیب و وسیع‌الطیف آنفلوآنزای نوع A

‌پایانی بر واکسن‌های تجاری آنفلوآنزای تیپ A‌

براساس الگوهای تاریخی در هر قرن به طور متوسط می‌توان انتظار 3 تا 4 پاندمی آنفلوآنزا داشت که هریک مقارن با ظهور یک ساب تیپ جدید ویروس است و براحتی از انسان به انسان منتقل می‌شود.با این حال بروز پاندمی‌های آنفلوآنزا غیر قابل پیش‌بینی است.در قرن 20 پس از پاندمی بزرگ آنفلوآنزا سال 9ـ 1918 که باعث مرگ حدود 40 تا 50 میلیون نفر شد، پاندمی‌های دیگری هم رخ داد و کارشناسان اتفاق نظر دارند که پاندمی آنفلوآنزا اجتناب ناپذیر و احتمالا قریب الوقوع است و اپیدمی‌های آنفلوآنزای مرغی بسیار بیماری‌زا ناشی از H5N1 در اواسط دسامبر 2003 و پاندمی اخیر آنفلوآنزای خوکی(H1N1) موید این ادعاست. از طرفی، شواهد حاکیست که این ویروس به دلیل ناپایدار بودنش به عنوان سلاح‌های بیولوژیکی و میکروبی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد و منطقی است که هرگونه موفقیت در ساخت واکسن آنفلوآنزا می‌تواند جایگاه ایران را در سطح بین‌الملل ارتقا دهد.در این راستا محققان موسسه واکسن و سرم‌سازی رازی طی تحقیقات 5 ساله موفق به تولید واکسن نو ترکیب آنفلوآنزای وسیع‌الطیف در کشور جهت پیشگیری و محافظت از تمام تحت تیپ‌های رایج ویروس آنفلوآنزا از جملهH1N1 خوکی و H5N1 پرندگان شده‌اند.با دکتر سیدمحمود ابراهیمی گله‌داری، عضو هیات علمی و مدیر طرح مادر ساخت واکسن‌های نوترکیب انستیتوی تحقیقاتی رازی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

کد خبر: ۳۷۴۰۵۳

چرا ویروس آنفلوآنزا تنوع زیاد دارد؟معمولا ساخت واکسن‌های آنفلوآنزا در دنیا به چه شکل انجام می‌شود؟درباره روش ابداعی گروه‌تان توضیح می‌دهید؟

گروه تحقیقاتی آنفلوآنزای انستیتوی رازی با توجه به اهمیت فوق‌العاده موضوع و استراتژیک بودن فعالیت در زمینه ویروس آنفلوآنزا برای کشورمان و برای به دست‌آوردن فناوری نوترکیب در ساخت واکسن‌های جدید و موثر آنفلوآنزا و با آگاهی از ناکارآمدی واکسن‌های آنفلوآنزای رایج که بیشتر جنبه اقتصادی پیدا کرده تا کنترل بیماری، از سال 2006 میلادی پا به پای شرکت‌های معروف واکسن‌سازی آمریکا نظیر Vaxinnateو(Acambis (Sanofi-Pasteur فعالیت اولیه تحقیقاتی خود را به‌طور وسیع در زمینه ساخت واکسن آنفلوآنزای نوترکیب وسیع الطیف آغاز کرد. خوشبختانه این گروه تحقیقاتی توانستند با فعالیت شبانه‌روزی 5 ساله خود، طبق استانداردهای علمی نوین دنیا گام برداشته و با رعایت کامل فازهای مطالعاتی اعم از علوم پایه و علوم بالینی به ساخت آزمایشگاهی واکسنی نوترکیب برعلیه کلیه تحت تیپ‌های ویروس آنفلوآنزای تیپ A دست پیدا کنند.

بر اساس تئوری‌های اولیه و نتایج حاصله علمی از فاز مطالعاتی و رصد کردن کامل سیستم‌های ایمنی در حیوان آزمایشگاهی مدل متعاقب تجویز این واکسن نوترکیب (اتمام موفقیت‌آمیز مرحله پایلوت)، به جرأت می‌توان گفت که واکسن نوترکیب ایرانی «SME-FUA-A» می‌تواند به همراه تحریک متعادل سیستم ایمنی هومورال، سیستم ایمنی سلولی را نیز بخوبی برای لیز کردن سلول‌های عفونی و در جهت درگیر کردن موثر ایمنی ذاتی بدن میزبان پیش ببرد که نتیجه این موفقیت می‌تواند حل مشکل جهانی آنفلوآنزای تیپ A ناشی از پاندمی‌های غیر مترقبه آنفلوآنزا بخاطر استفاده از واکسن‌های رایج تجاری آنفلوآنزای تیپ A با ایجاد فشار ایمنی است.

چرا روش ساخت واکسن از ویروس اهمیت دارد. تحقیقات در این زمینه در کشورهای پیشرفته چگونه است؟چرا تحقیقات در این زمینه برای کشورها و مراکز تحقیقاتی و سلامت کشورها اهمیت دارد؟

امروزه در جهان تحقیقات در زمینه آنفلوآنزا به عنوان تحقیقات استراتژیک و حساس مدنظر قرار دارد، لذا با توجه به این موضوع ویروس آنفلوآنزا صرفا از بعد بهداشتی در دنیا مد نظر قرار نمی‌گیرد، بلکه با سیاست‌های کلی دولت‌ها نیز عجین شده است. اخیراً نگرانی جامعه جهانی از پاندمی‌های پی‌درپی و غیرمترقبه ناشی از ویروس آنفلوآنزای تیپ A باعث شد تا افق دیگری گشوده و دانشمندان بین‌المللی واکسن‌های آنفلوآنزای تیپ A را بر پایه قسمت خارجی کانال‌های یونی این ویروس بنام M2e که در تکثیر ویروس آنفلوآنزا نقش بسیار حیاتی دارد و به عنوان پروتئینی پایدار که در بین تمام تحت تیپ‌های ویروس آنفلوآنزای تیپ A جدا شده از میزبان‌های مختلف انسانی و حیوانی یکسان است و محل تاثیر آنتی‌ویروس‌های آمانتادین و ریمانتادین بوده را به عنوان کاندیدای واکسن‌های وسیع الطیف آنفلوآنزای تیپ A مد نظر قرار دهند.