«دورکاری» از فرصت تا تهدید

«دورکاری» یا همان انجام کار از راه دور (منزل) شیوه جدید اشتغال در بسیاری از کشورهایی است که زیرساخت‌های فنی و فرهنگی آن فراهم شده و برای شاغلان در سازمان‌های مختلف نوعی فرصت تلقی می‌شود. در کشور ما نیز ابلاغ آیین‌نامه دورکاری از جهتی می‌تواند فرصت باشد چرا که به بسیاری از زنان، این مجال را می‌دهد تا همزمان هم به امور منزل و رسیدگی به فرزندان و هم به امور شغلی بپردازند.این تصمیم در نگاه اول برای زنان شاغل و متاهل که معمولا از انجام توامان کار منزل و بیرون از منزل گله‌مندند، وسوسه انگیز است، اما کمتر کسی به تهدیدهای نهفته در این طرح توجه می‌کند.

اول این که در تمام نقاط دنیا که دورکاری به شیوه رایج اشتغال تبدیل شده این طرح نه فقط برای زنان که شیوه‌ای برای سهولت در اشتغال برای کل کارکنان دستگاه‌هاست، دورکاری از تردد غیرضروری کارمندان که بخش عمده‌ای از جمعیت کلانشهرها را تشکیل می‌دهند، جلوگیری می‌کند و بر سلامت شهروندان و کاهش ترافیک و آلودگی هوا موثر است.

دوم این که دورکاری نیاز به زیرساخت‌های فنی و انفورماتیک و ضریب نفوذ بالای اینترنت در کل کشور دارد و در بیشتر موارد کشورهایی در دورکاری موفقند که ادارات و سازمان‌های آن درگیر مشکلاتی مانند سرعت پایین اینترنت نیستند و قادرند به راحتی این امکانات را با کمترین هزینه در اختیار کارمندان خود قرار دهند.

سوم این که دور بودن از محیط کار منجر به بی‌خبری و محرومیت تدریجی از برخی مزایای شغلی مانند اضافه کار و پاداش و... نمی‌شود و سازمان به کارمندانش آنقدر اعتماد دارد که با دورکاری، فعالیت‌های سازمان مختل نمی‌شود یا به تعویق نمی‌افتد.

اما در ایران اجرای دورکاری قرار است به زنان شاغل محدود باشد، با اجرای این شیوه بیم آن می‌رود، تا راه برای حذف فیزیکی زنان از فضای کار و بتدریج محرومیت آنان از مزایا و ارتقای شغلی باز شود و مردانه شدن فضای کار را به همراه داشته باشد.

چنانچه طرح دورکاری تنها زنان را شامل شود ـ اگرچه به سهولت کار آنان منجر خواهد شد ـ ولی در درازمدت تعاملات کاری و ورود آنان به شبکه اشتغال را با موانع جدی روبه‌رو می‌کند چرا که بسیاری از کارفرمایان ترجیح می‌دهند نیروهایی استخدام کنند که حضورشان در سازمان محسوس باشد.

بنابراین اجرای طرح دورکاری که از سوی مرکز امور زنان و خانواده و نیز معاون حقوقی رئیس‌جمهور راهی برای نشان دادن توجه مسوولان به وضعیت زنان شاغل است، نمی‌تواند به حال زنان مفید باشد مگر این که در گام نخست زیرساخت‌های آن فراهم شود، آیا ضریب نفوذ رایانه و اینترنت در کشور ما به حدی است که دورکاری بخش عمده‌ای از نیروهای رسمی و غیررسمی را به همراه آورد؟

همچنین دورکاری را عاملی برای کاهش ترافیک و آلودگی هوا می‌دانند، در ایران این امر زمانی محقق می‌شود که برآورد دقیقی از شمار کارمندان تحت پوشش در دسترس باشد. از سوی دیگر به طور همزمان، طرح کاهش ساعات کاری زنان نیز در کمیسیون فرعی دولت در دست بررسی است، این شبهه به ذهن می‌رسد که تنها هدف این گونه طرح‌ها خانه‌نشینی زنان است درحالی که اجرای این گونه طرح‌ها بنابر اختیار زنان و مردان شاغل در شرایط خاص مانند بیماری، بارداری خود یا همسر یا در مشاغل ویژه‌ای که نیاز به حضور مستمر کارمندان ندارد، می‌تواند به ظهور فرهنگ جدیدی در حوزه اشتغال کمک کند.