عصبانیت‌ را مدیریت‌ کنیم

البته برخی محققان، افزایش عصبانیت در خانواده‌ها را تا حدودی معلول تغییرات چشمگیر محیط زندگی انسان امروزی می‌دانند.

در این میان، افزایش هزینه‌ها از هر نوع چه به واسطه شهریه مدرسه و دانشگاه، کلاس‌های فوق‌برنامه، اجاره‌خانه و... باعث شده‌اند خانواده‌هایی که در آنها زن و شوهر هر دو شاغل هستند، افزایش یابند. این مساله علاوه بر این که اجازه نمی‌دهد پدر و مادر وقت زیادی برای پرداختن به خانواده و استراحت داشته باشند؛ اغلب باعث دوری بیشتر زن و مرد هم شده است. این موارد مشکلات خانواده را تشدید می‌کنند و به هیجانات درون خانواده (از جمله عصبانیت) دامن می‌زنند.

حقیقت این است که همیشه عصبانیت بخشی از زندگی ما بوده اما امروز حضور آن را خیلی پررنگ‌تر می‌بینیم.

روانپزشکان معتقدند، رمز موفقیت خانواده‌های شاد در طرز برخورد آنها با «عصبانیت» است و این همان چیزی است که ما را واداشت تا کتاب «مدیریت عصبانیت برای خانواده‌ها» را به شما معرفی کنیم.

روش این کتاب برای برخورد با عصبانیت خانوادگی، بر دو اصل مساوات و احترام متقابل مبتنی است و شما گام به گام با عصبانیت، علل ایجاد و چگونگی مواجهه و کنترل آن آشنا می‌شوید.

شاید بد نباشد فصلهای کتاب را با هم مرور کنیم.

در فصل 2 با نام «آناتومی عصبانیت» نحوه شکل‌گیری و ایجاد عصبانیت، علت عصبانی شدن آدم‌ها و نقش عصبانیت در زندگی انسان مورد بررسی قرار می‌گیرد. در فصل 3 شرح طرز برخورد اثربخش با عصبانیت و راهبردهای مسلط شدن سریع بر عصبانیت توضیح داده می‌شود. در فصل 4 توصیه‌هایی در رابطه با تغییرات بلندمدت خواهید خواند و می‌آموزید که چطور می‌توانید زندگی خود را طوری تغییر دهید که زیاد عصبانی نشوید. در فصل 5 که فصل کوتاهی است، با «5 گام برای کم کردن عصبانیت» آشنا خواهیم شد. در فصل 6 نیز راه ویژه‌ای برای پیشگیری از عصبانیت و غلبه بر آن عصبانیت به نام «روابط دلگرم‌کننده» می‌خوانید. همه می‌دانیم که عصبانیت گاهی اوقات لازم و بجاست، به همین دلیل در فصل 7 شیوه‌های ارتباط سازنده توضیح داده می‌شود، چه هنگام عصبانیت، چه در حالت عادی. در دو فصل 8 با عنوان «حل مساله و رفع اختلاف» و 9 با عنوان «نشست‌های خانوادگی» با فنون بهبود روابط آشنا می‌شوید و می‌آموزید حتی هنگام عصبانیت هم با یکدیگر کنار بیایید.

پدر و مادرها ابتدا زن و شوهر و بدون فرزند بوده‌اند؛ به همین دلیل در فصل 10 با عنوان «صلاح همه در عشق است... »، رویکرد اثبات شده‌ای در زمینه نحوه اداره مسایل خصوصی زن و شوهرها از جمله نحوه اداره عصبانیت آموزش داده می‌شود.

از آنجا که اغلب پدر و مادرها با مشکلات رفتاری کودکان روبه‌رو می‌شوند، در فصل 11 با عنوان «تربیت بدون عصبانیت»، ابزاری برای حل این نوع مشکلات ارائه می‌شود.

در 3 فصل 12، 13 و 14 نیز مشکلات پدر و مادر بودن را ادامه می‌دهیم و این‌که چگونه به کودکان یاد بدهیم عصبانیت خود از یکدیگر و بزرگ‌ترها را کنترل کنند. شرایط خانوادگی خاص ـ برای مثال، طلاق، خانواده تک والدی و خانواده‌های ناتنی ـ نیز در فصل 15 بررسی می‌شوند. باید اعتراف کنیم عصبانیت می‌تواند زمینه سوء رفتار فیزیکی و روانی با کودکان را فراهم کند. به همین دلیل در فصل 16 با عنوان «وقتی عصبانیت به خشونت تبدیل می‌شود» نکات مفیدی در این باره ارائه می‌شود.

***

خیلی مواقع عصبانی شدن ما ریشه در عدم موفقیت در یک بحث یا گفت‌وگو یا چیزی نظیر آن را دارد. در چنین شرایطی عصبانیت معمولاً منجر به جنگ قدرت می‌شود، زیرا عصبانیتی که هدف از آن تغییر رفتار دیگری است معمولاً نتیجه معکوس می‌دهد. طرف مقابل مقاومت می‌کند و در برابر عصبانیت شما سرکش می‌شود. همچنین باید بدانیم عصبانیت مداوم والدین از یکدیگر یا از بچه‌ها، آنها را بسیار دلسرد می‌کند. عصبانیت همچنان که می‌تواند موجب ترس و واهمه بچه‌ها شود، روحیه تمرد و انتقام را نیز در آنها تقویت می‌کند و این پیام را به آنها می‌دهد که «تا عصبانی نشوی کسی با تو همکاری نخواهد کرد» در نتیجه بچه‌ها از هرگونه همکاری منصرف می‌شوند. آیا می‌خواهید بچه‌ها در بزرگسالی هم عصبانی باشند؟

به یقین هیچ پدر و مادری این موضوع را نمی‌خواهد پس باید بیشتر دقت کنیم و علت‌ها و ریشه‌های عصبانیت را بشناسیم و تا حد امکان از آنها دوری کنیم.

نویسنده کتاب «مدیریت عصبانیت برای خانواده‌ها» می‌نویسد: ما قول نمی‌دهیم این کتاب عصبانیت شما را به طور کامل از بین ببرد؛ چون عصبانیت یک هیجان جهانی است و در واقع کنترل بسیاری از ریشه‌های آن ـ از جمله کنترل عوامل محیطی ـ از عهده شما خارج است و با این‌که نمی‌توانید این عوامل و ریشه‌ها را تحت کنترل درآورید، می‌توانید نحوه پاسخ‌دهی خود را به آنها کنترل کنید. امیدواریم شما و خانواده‌تان، تغییراتی در خود ایجاد کنید و به جای یک محیط خانوادگی توفانی، محیط شادی داشته باشید.

نشر ویرایش این کتاب را با ترجمه مهرداد فیروزبخت و با قیمت 4000 تومان در اختیار شما قرار داده است.

کورش اسعدی‌بیگی