جنگل‌های حرای نایبند نفتی شد

نشت نفت در حالی ادامه دارد که تاکنون هیچ اقدامی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست و حتی سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور برای جلوگیری از جریان نفت به داخل جنگل‌های حرا صورت نگرفته است. در عین حال امید صدیقی، مدیرکل دفتر اکوبیولوژی سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: سال گذشته نیز این بارج‌ها که متعلق به شرکت عمران ساحل بودند، دچار نشتی شده بودند و به جنگل‌های حرای منطقه آسیب قابل توجهی وارد شد که در نهایت با هماهنگی این شرکت، نشت نفت کنترل شد؛ اما در مورد نشت مواد جدید تاکنون گزارش رسمی از استان دریافت نشده است.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا تاکنون بازدیدی از محل نداشته‌اند، می‌گوید: هفته آینده کارشناس دفتر دریایی سازمان برای پیگیری موضوع به منطقه می‌رود، ولی تا جایی که ما پیگیر این موضوع بودیم، کارشناسان استان گفته‌اند گویا تاکنون هیچ‌کس مسوولیت نشت نفت را به عهده نگرفته؛ نه شرکت‌های مستقر در منطقه و نه سازمان بنادر و کشتیرانی، هیچکدام مسوولیت از بین بردن این بارج قدیمی را به عهده نگرفته‌اند.

از سوی دیگر براساس گزارش‌های کارشناسان اداره کل محیط زیست استان بوشهر، در حال حاضر بخشی از سواحل پارک ملی نایبند از محل به گل نشستن بارج تا دهانه خور و جنگل حرای بیدخون که حدود 3 کیلومتر را شامل می‌شوند، آلوده به نفت شده و سواحل منطقه را به سواحلی مرده و خالی از موجود زنده بدل کرده است. کما این که انواع خرچنگ‌ها، کرم‌های پرتار، صدف‌ها، نرم‌تنان و بنتوزها که باعث غنای زیستی و گونه‌ای منطقه بودند در اثر وجود لکه‌های نفتی زیستگاه خود را از دست داده و از بین رفته‌اند. از سوی دیگر درختان حرا که هم‌اکنون فصل بذرافشانی و جوانه زدن نهال‌های آنها فرارسیده در معرض شدیدترین صدمه از این حادثه قرار گرفته‌اند. به طوری که تصاویر تهیه شده کاملا نشان می‌دهد که چطور نهال‌های کوچک حرا در زیر نفت مدفون شده‌اند.

دکتر پیمان یوسفی‌آذر، مدیرکل جنگل‌های خارج از شمال در سازمان جنگل‌ها و مراتع نیز به جام‌جم می‌گوید: جنگل‌های حرای پارک ملی دریایی نایبند در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار داده شده و این سازمان مسوول حفظ و مدیریت آنهاست با این حال ما نیز از این سازمان توضیح خواهیم خواست که چه اقدامی برای جلوگیری از نابودی جنگل‌ها و توقف نشت نفت انجام داده است. متاسفانه یکی از مهم‌ترین تهدیدات جنگل‌های مانگرو نه فقط در ایران بلکه در جهان، آلودگی‌های نفتی است. نفت باعث می‌شود ریشه درخت حرا از بین برود و تبادل گاز و آب مختل می‌شود و این ضایعه به هیچ وجه قابل جبران نیست. از سوی دیگر نه‌تنها جنگل‌های حرا از بین می‌روند بلکه خاک منطقه نیز آلوده می‌شود و دیگر حتی نمی‌توان در این منطقه نهال‌کاری مجدد کرد.

وی می‌افزاید: از 4 میلیارد هکتار جنگل‌های جهان، تنها 2‌/‌15 میلیون هکتار را جنگل‌های مانگرو تشکیل می‌دهند یعنی حدود 4‌/‌0 درصد از جنگل‌های جهان مانگرو هستند که این رقم بسیار کمی است. در ایران نیز سهم جنگل‌های حرا از کل جنگل‌های کشور فقط 1/0 درصد است. پس این انتظار زیادی نیست که بخواهیم این اکوسیستم‌های ارزشمند را روی چشممان بگذاریم و حتی ورود و خروج افراد و توسعه اکوتوریسم را هم در این مناطق بشدت کنترل کنیم چرا که این مناطق پشتوانه بسیار خوبی برای توسعه صنعت شیلات و پرورشگاه بسیاری از آبزیان دریایی هستند، اما ما مفت و آسان آنها را از دست می‌دهیم.

با این وجود، جنگل‌های حرای پارک ملی نایبند سال‌هاست که توسط عوامل متعدد همچون ساخت 3 جاده در منطقه، تخلیه فاضلاب‌های نفتی و پتروشیمی به داخل دریا و آلودگی هوای عسلویه در معرض نابودی قرار گرفته‌اند. این در حالی است که پارک ملی نایبند به دلیل وجود اکوسیستم‌های متنوع و بسیار حساس و حمایت شده چه از لحاظ ملی و چه از دیدگاه جهانی همچون اجتماع آبسنگ‌های مرجانی، خور، سواحل گلی و جنگل حرا، بسترهای وسیع علف‌های دریایی، سواحل ماسه‌ای و صخره‌ای یک موزه زنده از تنوع زیستی را در خود جای داده و به همین دلیل کمتر جایی را در مناطق دریایی ایران می‌توان یافت که این همه تنوع زیستی را در وسعتی کمتر از 3‌/‌41 کیلومتر مربع در خود جای داده باشد.

مدیرکل دفتر اکوبیولوژی سازمان محیط زیست درباره اهمیت جنگل‌های حرا در این منطقه می‌گوید: اگر جنگل‌های حرا نباشند، دیگر میگو هم در این منطقه وجود نخواهد داشت و نه‌تنها صنعت شیلات بلکه ماهیان زینتی هم وجود نخواهند داشت. ضمن این‌که این جنگل‌ها بهترین سپر حفاظتی برای حفاظت از سواحل و تاسیسات مستقر در ساحل محسوب می‌شوند، اما متاسفانه صنایع نفت و گاز و پتروشیمی که در منطقه موجود هستند کمتر این مسائل را می‌پذیرند و با غفلت از رعایت ملاحظات زیست محیطی، تاکنون آسیب‌های غیرقابل جبرانی به این پارک وارد ساخته‌اند. البته گفته می‌شود که بزودی قرار است عملیات اکتشاف نفت نیز با مجوز هیات دولت در پارک ملی نایبند آغاز شود.

مژگان جمشیدی / گروه ایران