هشدارهای ضدسیگار تغییر نمی‌کند

علی‌رغم این‌که بر اساس قانون جامع کنترل دخانیات این تصاویر هشداردهنده باید هر 6 ماه عوض شود اما از نخستین تصویر که یک ریه ناسالم بر اثر مصرف سیگار و یک ریه سالم بدون مصرف دخانیات را نشان می‌دهد، 2 سال می‌گذرد.

تصویر دومی که قرار بود استفاده شود، کودکی را نشان می‌داد که بر اثر قرار گرفتن در معرض دود سیگار دچار مشکلات تنفسی شده و زیر دستگاه تنفس مصنوعی قرار دارد و تصویر سوم اعضای داخلی بدن افراد هنگام سالم بودن و پس از تخریب توسط دود سیگار را نشان می‌داد.البته این اولین باری نیست که قوانین بازدارنده مصرف دخاینات در کشور ما قربانی سیاست‌های مالی شرکت دخانیات می‌شود. قانون جامع کنترل دخانیات در کشور ما مصوب سال 1385 است. این قانون مفاد تاثیر‌گذاری درخصوص کنترل مواد دخانی از جمله ممنوعیت مصرف این مواد در اماکن عمومی، ممنوعیت عرضه مواد دخانی در اماکن عمومی، ممنوعیت فروش مواد دخانی به افراد زیر 18 سال، افزایش قیمت مواد دخانی و مالیات این محصولات و ممنوعیت فروش محصولات دخانی به ‌صورت فله‌ای، باز یا نخی دارد که متاسفانه این موارد یا اجرا نشده یا کاملا به شکل ناقص مانند الصاق تصاویر هشدار دهنده در حال اجراست.

سالانه بیش از 60 میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف می‌شود که 50 درصد آن تولید داخل است، بیش از 35درصد آن به شکل قانونی و با پرداخت عوارض مربوطه و کنترل‌های بهداشتی وارد کشور می‌شود و حدود 15 درصد دیگر آن از طریق قاچاق به کشور می‌آید.

شرکت دخانیات مدعی است که به دلیل درج تصاویر هشدار دهنده روی سیگارهای داخلی، سیگاری‌ها ترجیح می‌دهند که سیگار قاچاق که این تصاویر را ندارد، مصرف کنند. سیگارهایی که از طریق قانونی وارد کشور می‌شوند علاوه بر پرداخت عوارض قانونی با کنترل شاخص‌های بهداشتی آن و با برچسب هشداردهنده دربازار توزیع می‌شوند اما هیچ‌گونه کنترل بهداشتی و سلامتی روی سیگارهایی که به صورت قاچاق وارد کشور می‌شوند، وجود ندارد.

بنا به اظهارات مدیرکل امور برنامه‌ریزی اقتصادی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، عده‌ای سودجو در میان مصرف‌کنندگان سیگار با ایجاد این ذهنیت که سیگارهای حاوی پیام‌های بهداشتی اصل نیست، باعث شده‌اند تا آنها از خرید این نوع سیگارها خودداری کرده و خرید کالای قاچاق را ترجیح دهند.عباس نخعی ارزش قاچاق سیگار در سال 88 را یک میلیارد و 871 میلیون ریال عنوان می‌کند و به ایرنا می‌گوید: این میزان نسبت به یک سال قبل از آن نزدیک به 2 برابر شده است.

براساس ماده 5 قانون جامع کنترل ملی و مبارزه با دخانیات باید پیام‌های سلامتی زیان‌های دخانیات را در حداقل 50 درصد سطح یک پاکت بپوشاند.

نخعی ادامه می‌دهد: به اعتقاد ما با توجه به کشفیات، عمده‌ترین دلیل رشد قاچاق موضوع پیام‌های بهداشتی درج شده روی پاکت‌های سیگار است.

وی با بیان این‌که تاکنون هیچ برآوردی از مصرف سیگار در کشور صورت نگرفته است، اظهار می‌کند: ما نمی‌دانیم 60میلیون یا 50 میلیون نخ سیگار نیاز واقعی کشور است.

مدیرکل امور برنامه‌ریزی اقتصادی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز با اشاره به این‌که درج پیام‌های بهداشتی روی پاکت‌های سیگار جزو مصوبات مجلس است و نمی‌توان در این خصوص اقدام دیگری انجام داد، می‌گوید: برخی مصرف‌کنندگان از خرید پاکت‌های حاوی پیام‌های بهداشتی اکراه دارند.

حتی اگر این ادعا حقیقت داشته باشد و درج تصاویر هشداردهنده باعث رونق سیگار قاچاق باشد، در واقع حذف صورت‌های مساله شامل باز بودن مرزها برای قاچاق کالایی مانند سیگار و از آن مهم‌تر سلامت مردم، در ازای اجرای قانون کنترل و مبارزه با مصرف مواد دخانی، کاری منطقی و درست به نظر نمی‌رسد.

دکتر کاظم ندافی، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت در خصوص تکرار تصویر قبلی روی سیگارها به مهر گفته است: استفاده از این تصاویر برای افراد سیگاری نیست، بلکه هشداری است برای جوانان تا به مواد دخانی آلوده نشوند.

او با بیان این‌که استفاده از این تصاویر هشدار دهنده باعث می‌شود 10 تا 12 درصد مصرف سیگار در جوانان کاهش یابد، افزود: در جلسه‌ای که اخیرا در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز برگزار شد، تصمیم بر ادامه استفاده از تصویر اول (کبد) روی پاکت سیگار بوده است.

در واقع از پاسخ این مسوول وزارت بهداشت می‌توان به درستی انتقاد کارشناسان این حوزه پی برد که معتقدند قدرت شرکت دخانیات و انحصار سود تولیدات داخلی و قاچاق مواد دخانی در دست برخی افراد به تصمیم گیری‌های وزارت بهداشت و حتی قانون می‌چربد.

در همین خصوص رئیس مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات با انتقاد از روند اجرای قانون جامع دخانیات در کشور به جام‌جم می‌گوید: به دلیل تغییر و تحولات زیاد در مدیریت‌ها، بی‌توجهی به جایگاه سازمانی کنترل و مبارزه با مواد دخانی در وزارت بهداشت و ناتوانی این بخش در اجرای قوانین، روند برنامه‌ها و قوانین کنترل مواد دخانی در کشور کند شده است. دکتر غلامرضا حیدری ادامه می‌دهد: هنوز در بدنه نظام سلامت و مسوولان نگاه حمایتی و پیگیرانه در این خصوص وجود ندارد تا این تاخیرها صورت نگیرد. او با انتقاد از نبود آموزش و کار فرهنگی در این خصوص معتقد است: حتی اگر قانون برای کنترل و مبارزه با مصرف دخانیات و قلیان در کشور باشد؛ اما در اجرا و آموزش اتفاقی نیفتاده است و در نتیجه نمی‌توان با این قوانین، کاری از پیش برد.

مستوره برادران نصیری ‌/‌ گروه جامعه