اصلاح باورهای نفتی

«باور نفتی» مردم ایران‌زمین، اعم از دولتمردان نفتی تا مردمان نفتی کوچه و بازار که «روی دریای نفت خوابیده‌ایم»، ‌باعث شده ‌است حتی پس از ورود به قرن دوم نفت در ایران، هرگز ملاحظه‌ای برای بهره‌وری انرژی و مصرف بهینه انرژی در کشور وجود نداشته باشد. در این میان، اما متهم‌کردن مردمی که به دلایل مختلف در بسیاری از بخش‌ها، راهی جز پرمصرف‌ بودن ندارند، ‌ظلمی آشکار به آنهاست که به نظر ‌می‌رسد بخش‌هایی از آن اجرا شده و روند تکمیل این چرخه تنبیه، مراحل نهایی اجرای خود را می‌گذراند. ظاهرا دولت تنها ابزار یا حداقل، موثرترین آنها را برای اصلاح الگوی مصرف، اعمال سیاست قیمتی در نظر گرفته است. نداشتن حق انتخاب و ناچار بودن مصرف‌کنندگان برای مصرف آنچه دولت و برنامه‌ریزان با اعمال سیاست قیمتی، سعی در کاهش مصرف آن دارند، دلیلی است بر آن‌که سطح مصرف پس از افزایش قیمت‌ها به حالت سابق بازمی‌گردد.

مروری بر تجربه‌های موفق جهانی، حکایت از آن دارد که برای فروکاستن از شدت مصرف انرژی، به بسته سیاستی جامع و دربرگیرنده راهکارهای چندجانبه نیاز است و دل بستن صِرف به آزادسازی قیمت‌ها، نمی‌تواند کافی باشد، بویژه این‌که بخش تولید در ایران در مقایسه با دیگر کشورها تا اندازه زیادی به انرژی ارزان‌قیمت وابستگی شدید دارد. از این‌رو کاهش شدت مصرف انرژی نیازمند سرمایه‌گذاری‌هایی کلان و در سطح ملی و البته  بیش و پیش از آن، فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی اثرگذار است. اگرچه واقعیت هدررفت انرژی به دلیل فرهنگ اشتباه مصرف در بین مصرف‌کنندگان ایرانی را باید پذیرفت و چاره‌ای برای آن اندیشید، اما این فرهنگ اشتباه برای اصلاح، الزاماتی فراتر از افزایش قیمت، حکم و دستور برای کاهش مصرف را طلب می‌کند.