سرطان خون نیازمند پلاکت

مبتلایان به لوسمی، مبتلایان به آنمی ‌آپلاستیک، افراد تحت درمان با داروهای سرکوبگر ایمنی پس از پیوند مغز استخوان، مبتلایان به ایدز، افراد مبتلا به اختلالات انعقادی با خونریزی زیاد و افراد تحت شیمی‌درمانی به عنوان بیماران نیازمند به پلاکت شناخته می‌شوند.

پلاکت، هم می‌تواند از خون کامل اهدایی اهداکنندگان خون تهیه شود و هم می‌تواند بطور مستقیم از طریق تکنولوژی جدیدی به نام پلاکت فرزیس صورت گیرد. اما از آنجا که تهیه پلاکت به روش فرزیس تعداد واحدهای پلاکت بیشتری را از یک اهداکننده در اختیار قرار می‌دهد، در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

به اذعان مسوولان سازمان انتقال خون ایران، پلاکتی که از این طریق به‌دست می‌آید از کیفیت بالاتری برخوردار است و به هیچ وجه قابل مقایسه با پلاکت گرفته شده از اهدای خون کامل نیست.

دکتر صدیقه امینی، معاون فنی و کنترل کیفی سازمان انتقال خون در گفت‌‌و‌گو با جام‌جم با اعلام توزیع 35‌دستگاه برای این منظور در سطح کشور از آغاز سال ‌جاری می‌گوید: در حاضر حاضر 25 استان در کشور تجهیز شده‌اند.

وی با بیان این‌که شیوه پلاکت فرزیس بتازگی در دنیا رایج شده و برای مناطقی که از مراکز تهیه فرآوری دور هستند، بسیار کارآمد است، تصریح می‌کند: سیاست سازمان انتقال خون ایران در سال‌جاری تولید فرآورده‌های پلاکتی، با توسعه مراکز اهدای پلاکت است.

امینی می‌افزاید: تمامی‌ سوزن‌ها، کیسه‌ها و لوله‌های رابط، استریل و یک بار مصرف هستند و خون در هیچ مرحله‌ای با دستگاه تماس ندارد، بنابراین انتقال عفونت از طریق دستگاه پلاکت فرزیس غیرممکن است.

البته در پلاکت فرزیس خون از یک بازوی فرد به دستگاه می‌رود، پلاکت‌ها در آن قسمت جمع‌آوری شده و سپس از بازوی دیگر، مابقی اجزای خون از جمله پلاسما، گلبول‌های قرمز و سفید به بدن فرد باز گردانده می‌شود. این فرآیند حدود یک تا یک و نیم ساعت وقت می‌گیرد.

دکتر مهتاب مقصودلو، مدیر دفتر جذب، آموزش و حفظ اهداکنندگان سازمان انتقال خون ایران نیز در این باره می‌گوید: در روش پلاکت فرزیس، اهداکننده به جای خون کامل فقط پلاکت اهدا می‌کند و بدین ترتیب یک اهداکننده می‌تواند 5 تا 6 برابر روش معمول پلاکت اهدا کند. دفعات اهدای مجاز پلاکت فرزیس 2 بار در هفته و در مجموع حداکثر 24 بار در سال است و حداقل باید 48‌ساعت بین دفعات پلاکت فرزیس فاصله در نظر گرفته شود.

وی ادامه می‌دهد که مقدار پلاکت هر فرد بیشتر از حداقل نیاز اوست و اهدای پلاکت به دلیل حجم اندک، حدودا 150‌سی‌سی اثر نامطلوبی بر اهداکننده ندارد. حتی در اهدای مکرر پلاکت در فواصل استاندارد، میزان پلاکت به سرعت به حالت طبیعی برمی‌گردد.

دکتر مقصودلو خاطرنشان می‌کند: اهداکننده پلاکت باید همه شرایط یک اهداکننده خون را داشته باشد. مانند سلامت کامل، سن بالای 17 سال، وزن بالای 50 کیلوگرم و... بنابراین هر عاملی که مانع اهدای خون کامل است، برای اهدای پلاکت نیز مانع محسوب می‌شود. در ضمن اهداکننده پلاکت از 48 ساعت قبل نباید داروهای حاوی آسپیرین مصرف کرده باشد، چون این داروها پلاکت اهدایی را غیر قابل استفاده می‌کنند.

لازم است بدانیم ؛ پلاکت‌ها که در هر میلی مترمکعب از خون می‌توان حداقل تعداد 150هزار سلول از آن را به دست آورد، در عمل انعقاد خون نقش دارند و در جلوگیری از خونریزی رگ‌ها به وسیله تشکیل توده پلاکتی به ترمیم جدار عروق کمک می‌کنند.