مختار و آغاز کار او

هرچند در این مطلب به این موضوع نمی‌پردازیم، اما بی‌جا نیست اگر کسی به همین بهانه سیر ساخت سریال‌های تاریخی مذهبی را در سیمای جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار دهد. 30 سال تجربه خوش و ناخوش، می‌تواند چراغی پیش روی آینده سریال‌های مذهبی باشد و ای بسا اگر این چراغ را سالیانی پیش افروخته بودیم، کمتر شاهد خطا و لغزش و بیشتر شاهد شکوفایی و زیبایی می‌بودیم.

اما مختار؛ مختار در همان سال متولد شد که رسول‌الله (ص)‌ از مکه به مدینه هجرت کرد. مختار از قبیله ثقیف بود. قبیله ثقیف یکی از 2 قبیله بزرگ ساکن طائف بودند. طائف در جنوب غرب شبه‌جزیره عربستان و نزدیک‌تر به مکه و دورتر از مدینه واقع شده است. مردم طائف و مخصوصا قبیله ثقیف، حتی تا بعد از فتح مکه و زمان غزوه حنین نیز اسلام نیاوردند و هم قبیله خود عروه‌بن مسعود ثقفی را که رسول‌الله (ص)‌ برای تبلیغ اسلام به طائف فرستاده بود، تیرباران کردند و به شهادت رساندند. اهل طائف و قبیله ثقیف حافظان بتخانه لات بودند و در سال نهم هجری هیاتی 12 نفره را به دیدار رسول‌الله (ص)‌ فرستادند تا با ایشان مذاکره کنند و به دو شرط مسلمان شوند؛ اول این که بتخانه لات تا 3 سال دیگر نیز برجا بماند و دیگر این که مردم طائف از نماز معاف باشند. پیامبر اسلام (ص)‌ این شرایط را نپذیرفت و چندی بعد طائف بی‌قید و شرط تسلیم شد و اسلام آورد. ورود اسلام به طائف و ویرانی بتخانه لات در حدود 10 سالگی مختار بوده است.

پس از رحلت پیامبر (ص)‌، دوران پرتنشی آغاز شد؛ هم ارتداد گروهی از مسلمانان و هم گسترش اسلام در شکل جهادی و تحت عنوان فتوحات، هر دو باعث شدند فضای عالم اسلام بسرعت به سمت فضای نظامی تغییر شکل پیدا کند. مردم طائف و قبیله ثقیف نیز مانند دیگر مسلمانان در این دوره شرکت در جهاد و نیز تلاش برای آموزش بیشتر و بهتر فنون نظامی را سرلوحه کارهای خود قرار دادند.

خلیفه دوم در سال 13 هجری قمری به حکومت رسید و در همان ابتدا به او گزارش دادند که ساسانیان پا به سرزمین‌های اسلامی گذاشته‌اند.

یکی از عوامل وحشت‌انگیز در میان مسلمانان، حضور فیل در سپاه ساسانی بود. در روز نبرد، که بعدها نام‌های گوناگونی مانند یوم‌الفیل (روز فیل) و یوم‌الجسر (روز پل) یافت، ابوعبید از پلی که میان 2 سپاه بود، گذشت و به فیلی سپید که از همه فیل‌ها وحشت‌انگیزتر بود، حمله کرد و توانست با شمشیر خرطوم فیل را ببرد و در واقع باعث مرگ فیل شود، اما فیل پیش از مرگش ابوعبید را لگدکوب کرد و ابوعبید سردار شهید فتوحات لقب گرفت.

واقعه یوم‌الجسر نهایتا به پیروزی مسلمانان انجامید و عده‌ای از مسلمانان در آبادی‌های گاه تازه تاسیس نظامی نزدیک به ایران ماندگار شدند، قبیله ثقیف نیز در کوفه ماندگار شدند و مختار در کنار مادر و عمویش که قیم او بود، مقیم کوفه و عراق شد. در این دوران، مغیره‌بن شعبه، یکی از افراد قبیله ثقیف، حاکم کوفه بود و اغلب افراد قبیله او را محور و مقتدای قبیله می‌دانستند، همین مغیره بعدها از امیرالمومنین علی(ع) برید و به معاویه پیوست و معاویه او را پس از شهادت امیرالمومنین به مقام فرمانداری کوفه منصوب کرد. اما مختار از طریق ام‌کلثوم دختر گرامی امیرالمومنین(ع) و همسر خلیفه ثانی، با خاندان وحی آشنا شد و با آنان رفت و آمد داشت و این در تکوین شخصیت او اثر قابل توجهی گذاشت.

هنگام آغاز حکومت امام علی(ع)، مختار 35 ساله بود. قبیله مذحج یا نخع، قبیله‌ای از مردم یمن بودند که مالک‌اشتر از میان آنان برخاسته و مانند قبیله ثقیف در فتوحات بخش شرقی عالم اسلام بسیار کوشا بودند. در واقع در دوران 5 ساله حکومت امیرالمومنین علی (ع)‌ مختار در حال یافتن پیوندهای خود در شکل نهایی آن با اطرافیان و افراد مفید و همسوستt چیزی که امروزه از آن تحت عنوان حضور در شبکه‌های اجتماعی و بهسازی آنها نام می‌برند.

مختار در 40 تا 60 سالگی، یعنی پس از شهادت امیرالمومنین (ع)‌ تا شهادت امام حسین (ع)‌ در سال 61 هجری، هر قدر که ممکن بود از نظامی‌گری کناره گرفت و به کار در مزرعه پرداخت، به این امید که دوری از نظامی‌گری، او را از سیاست و اهلش در امان نگه دارد، اما گاه کار بر وفق مراد ما نیست ، ما به سمتی کشیده می‌شویم و تقدیر الهی به سمتی دیگر. چنین بود که مختار به جایی رسید که راهی پیش روی خود نمی‌دید جز قیام به خونخواهی امام حسین (ع)‌.

کوروش علیانی