
اگرچه نخستوزیر کنونی روسیه در حاشیه این سفر معماهای روسی را که از مسکو با خود سوغات آورده بود، جا گذاشت.
ترجمه روسی به فارسی
وقتی دهم اسفندماه سال گذشته ـ پیش از تصویب قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران ـ دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه اعلام کرد «از تحریمهای هوشمند علیه ایران حمایت میکنیم!» خبرگزاریهای داخلی نوشتند: «مدودف منظور خود را از تحریم هوشمند بیان نکرد»، اما چهارشنبه گذشته این جمله تفسیر شد: «روسیه به ایران اس300 نخواهد داد».
در پنجمین روز از پنجمین سفر رئیسجمهور به نیویورک و در حالی که او برای مصاحبه با لری کینگ آماده میشد، نیکلای ماکاروف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه با اعلام این خبر مدعی شد تحویل این سامانه موشکی مشمول تحریمهای تعیین شده در قطعنامه 1929 شورای عالی امنیت ملی سازمان ملل است. ادعایی که 5 روز بعد، از سوی سرگئی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه به زبانی دیگر تایید شد. و همه استناد مردان کرملین به قطعنامهای بود که با رای مثبت مسکو به تصویب رسید. ایران 800 میلیون دلار بابت تحویل این سامانه دفاع ضدهوایی به روسیه پرداخت کرده است.
استناد غیرقانونی
هرچند لاوروف با اشاره به بند فورس ماژور قراردادهای تجاری که به شرایطی بیرون از اختیار طرف یا طرفین قرارداد اختصاص دارد که بروز آنها مانع از عمل به تعهدات مندرج در قرارداد میشود، گفت: «آنچه من میدانم این است که شورای امنیت فروش اینگونه اقلام را ممنوع کرده و تصمیم روسیه در این مورد مشمول شرایط فورس ماژور میشود»، اما رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در آخرین نشست هفتگی خود با بیان اینکه «اصولا قطعنامه شورای امنیت شامل سلاحهای پدافندی نمیشود»، تاکید کرد: «اگر اقدام روسها بر اساس قطعنامه 1929 دنبال میشود باید یادآور شد که خود این قطعنامه نیز غیرقانونی است». دستیار ویژه وزیر امور خارجه همچنین به دولت مردان این کشور هشدار داد منافع بلند روسیه با وارد شدن به بازی آمریکاییها تامین نخواهد شد.
بیاعتبار در دنیا
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز رفتار اخیر روسیه را ناشی از فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی به این کشور میداند. به گفته او موضوع قطعنامه و تحریم تنها بهانهای است که از سوی مسکو مطرح شده. علاءالدین بروجردی که با «جامجم» گفتگو میکرد با بیان اینکه ایران در شرایطی است که روز به روز توانمندی موشکی دفاعی خود را ارتقا میدهد، گفت: روسها تردیدی نکنند که ما سامانه قویتری تولید خواهیم کرد.
هرچند بروجردی بدعهدی روسیه را عاملی برای خدشهدار شدن حیثیت و اعتبار این کشور در دنیا و افکار عمومی ایرانیان میداند، اما همچنان شعار علیه همسایه شمالی را انحرافی در سیاستهای دیپلماسی کشور ارزیابی میکند.
اقدامات لازم
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس همچنین معتقد است که رفتار ایران در مقابل روسیه همواره در جهت منافع کشور بوده و این مسیر تاکنون درست طی شده: «هیچ گاه همه تخممرغهای ما در سبد روسیه نبوده». او معتقد است دستگاه دیپلماسی از این پس باید در قبال روسیه بسیار فعال باشد تا بتواند تاثیرپذیری مسکو را از کشورهای دیگر بخصوص آمریکا کم کند، اما اگر ادعای روسیه مبنی بر عدم تحویل اس 300 جدی باشد اقدامات لازم انجام خواهد شد.
در جستجوی بازیگر
سیدحسین نقوی اما معتقد است «جمهوری اسلامی باید زودتر از اینها روی روابط خود با روسیه تجدیدنظر میکرد». به گفته او، «اگر هنگام خلف وعده مسکو در راهاندازی نیروگاه بوشهر اقدامات جدی انجام میشد شاید این اتفاق نمیافتاد». این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه «نباید همه تخممرغها را در سبد روسیه چید» به «جامجم» گفت: البته روسیه کشور بزرگ و همسایه ماست، مبادلات تجاری ما را همپوشانی میدهد و در دریای خزر با ما اشتراک دارد، اما اتکا به روسیه درست نیست و باید بازیگران دیگری را وارد عرصه سیاست خارجی کرد.»
نقش ابریشم
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با رییس این کمیسون در این اظهار نظر که اقدام اخیر روسیه تحت تاثیر آمریکا بوده اشتراک دارد. نقوی با بیان اینکه روسها با تغییر رفتار خود نسبت به ایران «در سیاست خارجی خود دچار اشتباه بزرگی شدند» گفتگوی خود با خبرنگار «جامجم» را این طور ادامه داد: روسیه از این اقدام خسارت زیادی خواهد دید. این کشور اگر بخواهد روابط تجاری خود را با قفقاز و آسیای میانه حفظ کند و گسترش دهد و بخواهد این کشوها همچنان در مدار تجاری روسیه قرار بگیرند باید با ایران تعاملات خوبی داشته باشد، چرا که راه تجارت با این مناطق راه ابریشم است.
رفتار قابل پیشبینی
از نگاه علی بیگدلی رفتار اخیر مسکو نه تنها دور از انتظار نبود، بلکه «قابل پیشبینی بود». این استاد روابط بینالملل و کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به تلاش فراوان ایران برای حفظ روابط با روسیه به «جامجم» گفت: روسیه علاقهمند نیست کشوری با این قدرت هستهای در منطقه جان بگیرد. او که سالهای جوانی را در تحریریه روزنامه گذرانده به بدعهدیهای پیش و پس از انقلاب روسیه اشاره و تاکید کرد: روسیه اصولا کشور قابل اعتمادی نیست و پای هیچ کشوری نمیایستد. این استاد دانشگاه عهدنامه 30 ساله روسیه و عراق را گواه سخن خود آورد.
استاد دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه بعد از ریاست جمهوری مدودف و افزایش سرمایهگذاریهای غربی، اقبال روسیه به غرب بیشتر شده، ادامه داد: در همه این سالها ایران برای مسکو تنها ابزاری برای تهدید غرب بوده.
او علاوه بر گرایش مردم روسیه و رئیسجمهور جوان این کشور به غرب، نوسان در سیاست خارجی سالهای اخیر کشورمان را عاملی برای از دست دادن همسایه شمالی دانست و در عین حال گفت: در شرایط کنونی ما کشوری برای جایگزینی با روسیه نداریم.
یک فراز و فرود کوتاه
مدودف تکنوکراتی است که رسانههای روسیه 2 ویژگی «انعطافپذیری و دموکراتیک بودن» را برای او انتخاب کردهاند از آن رو بود که حتی قبل از ریاست جمهوری او کارشناسان بهتر شدن روابط روسیه با غرب و در درجه اول با آمریکا را پیشبینی میکردند. این تحلیلها خیلی زود به واقعیت پیوست و 19 فروردین ماه سال جاری بود که رئیسجمهور روسها پس از امضای قرار داد جدید تسلیحات هستهای با آمریکا در پراگ گفت: تاسفآور است که ایران به پیشنهادهای بسیار سازنده جامعه بینالمللی پاسخ نداد و ما نمیتوانیم چشمانمان را روی این امر ببندیم. احتمالا شورای امنیت سازمان ملل مجبور خواهد شد تا به موضوع رسیدگی کند.
به این ترتیب گمانه بهبود روابط با روسیه به دنبال سفر محمود احمدینژاد بعد از تکیه بر صندلی ریاست دولت دهم به این کشور از میان رفت. حتی تبریک رئیسجمهور به مناسبت سالروز پیروزی روسیه در جنگ جهانی دوم که در 22 اردیبهشت سال جاری و خطاب به رئیسجمهوری فدراسیون روسیه هم کاری از پیش نبرد، چرا که تنها 14 روز بعد بر اساس گزارشی که فارس خبر آن را منتشر کرد محمود احمدینژاد در جمع مردم کرمان، با انتقاد از عملکرد روسیه در قبال ایران گفت: رهبران روسیه اجازه ندهند که ملت ایران آنها را در صف دشمنان تاریخی خود به حساب بیاورند.
او در همین جمع تاکید کرد: این جمله را میگویم تا آقای مدودف رئیسجمهور روسیه بشنود. امروز توضیح رفتار مدودف برای ملت ایران و برای ما مشکل شده است. مردم نمیدانند اینها دوست ما هستند، در کنار ما هستند، با ما هستند یا این که دنبال چیز دیگری هستند.
«سرگئی پریخودکا» مشاور مدودف اولین مقام روس بود که پس از اظهارات محمود احمدینژاد حرف دل مقامات روس را اظهار کرد و گفت: موضع روسیه درباره برنامه هستهای ایران نه در راستای طرفداری از آمریکاست و نه جانبداری از ایران! روسیه بدون تردید از منافع ملی درازمدت خود پیروی میکند.
حبیبه بدری
جام جم
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
بهتاش فریبا در گفتوگو با «جامجم آنلاین»:
رئیس جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد