حرکت لاک‌پشتی بیمه روستاییان

بی‌‌رغبتی روستاییان

کارشناسان صندوق‌های بیمه‌ای بر این باورند که طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر برخلاف انتظار مسوولان سازمان‌های متولی نه تنها با استقبال چشمگیری از سوی گروه هدف مواجه نشده بلکه مورد بی‌رغبتی آنها نیز قرار گرفته است.

اما این‌که چرا طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر به اعتقاد برخی کارشناسان از بازدهی لازم و موفقیت مورد انتظار مسوولان برخوردار نبوده است را باید در برخی ابهامات و نواقص موجود در طرح جستجو کرد که شاید به نوعی این طرح را در آستانه شکست قرار داده است.

ایزدخواه، کارشناس حوزه رفاه و تامین اجتماعی در این زمینه می‌گوید: در آیین‌نامه اجرایی شرط سنی برای بیمه روستاییان و عشایر لحاظ نشده است، اما متاسفانه مسوولان صندوق در سال 86 بخشنامه‌ای را صادر و محدودیتی سنی در این بخشنامه اعمال کردند مبنی بر این‌که مردان بالاتر از 55 سال و زنان بالای 50 سال از اردیبهشت سال 86 قادر به بیمه شدن نیستند.

وی می‌افزاید: بررسی‌های آماری نشان می‌دهد در حال حاضر جمعیت بالاتر از 50 سال برای زنان و 55 سال برای مردان مجموعا بالغ بر سه میلیون و یکصد و هفتاد و شش هزار نفر است که صدور این بخشنامه غیرقانونی درواقع یک جمعیت 3 میلیون نفری بالقوه برای عضویت در صندوق بیمه روستاییان و عشایر را عملا از حقوق قانونی خود محروم کرده است.

ایزدخواه تاکید کرد: البته جمعی از کارشناسان کشور علیه این بخشنامه در دیوان عدالت اداری اقامه‌دعوی کردند و هیات عمومی دیوان عدالت اداری این بخشنامه را لغو کرد، اما متاسفانه با این‌که این بخشنامه چندمین ماه است لغو شده هنوز مسوولان صندوق بیمه روستاییان در برابر آن مقاومت کرده و بخشنامه قبلی لغو نشده است و این یک تخلف آشکار است.

یکی از مواردی که موجب انتقاد کارشناسان حوزه صندوق‌های بیمه‌ای شده است ارائه خدمات متفاوت و در سطح پایین‌تر به بیمه‌شدگان روستایی نسبت به بیمه‌شدگان شهری است. یک کارشناس حوزه رفاه و تامین اجتماعی در گفتگو با مهر با اشاره به این موضوع معتقد است: باید به روستاییان نیز در سطح شهرنشینان خدمات درمانی ارائه می‌شد به طوری که روستاییان 10 درصد هزینه‌های درمان را به عنوان حق سرانه پرداخت می‌کردند که متاسفانه این وعده مسوولان نیز جامه عمل به خود نپوشید.

اما در برابر این اظهارنظرها مسوولان وزارت رفاه و تامین اجتماعی و بخصوص صندوق بیمه روستاییان و عشایر همچنان از اجرای طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر به عنوان طرحی موفق در کارنامه کاری خود یاد می‌کنند.

یک مقام مسوول در صندوق بیمه روستاییان و عشایر در گفتگو با «جام‌جم» در حالی که تنها بدون ذکر نام اجازه چاپ مصاحبه‌اش را به خبرنگار ما می‌دهد، با دفاع ازطرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر تاکید می‌کند که اظهارنظرهای مطرح شده مبنی بر شکست خوردن طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر غیر کارشناسی است.

وی با اشاره به جدیدترین آمار از وضعیت بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر می‌گوید: آمارها بیانگر این است که 3 میلیون و 100 هزار خانوار روستایی تحت پوشش هیچ نوع بیمه‌ای نبوده‌اند که با اجرای طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر تاکنون 26 درصد معادل 800 هزار خانوار تحت پوشش این طرح قرار گرفته‌اند.

وی تاکید می‌کند رقم 5 میلیون خانوار که از سوی برخی کارشناسان به اشتباه عنوان می‌شود، روستاییان و عشایر تحت پوشش نهادهای حمایتی یا آنهایی را که به نوعی تحت پوشش صندوق‌های بیمه‌ای هستند نیز شامل می‌شود؛ در حالی که رقم واقعی تعداد روستاییان فاقد بیمه اجتماعی 3 میلیون خانوار است.

این مقام مسوول با اشاره به تسهیلاتی که برای بیمه اجتماعی روستاییان از سوی دولت در نظر گرفته شده است، می‌گوید: هم اکنون 5 درصد حق بیمه توسط روستاییان و 10 درصد توسط دولت پرداخت می‌شود اما با توجه به اختیاری بودن این نوع بیمه و این‌که سهم پرداختی بیمه شدگان برای تداوم چرخه بیمه شان رقم ناچیزی است، همین موضوع موجب شده که منابع بودجه‌ای صندوق با خطر مواجه شود.

نکته مهمی که این مقام آگاه در صندوق بیمه روستاییان و عشایر از آن به عنوان دلیلی بر عدم استقبال روستاییان از این طرح یاد می‌کند، نه به نواقص و کمبودها و نه به تفاوت نحوه ارائه خدمات بر می‌گردد. بلکه آنچه این مقام آگاه آن را دلیلی بر استقبال نکردن روستاییان از این طرح می‌داند، اختیاری بودن این نوع بیمه است.

وی معتقد است تا زمانی که هیچ اجباری برای پوشش بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر وجود نداشته باشد و این نوع بیمه شدن اختیاری باشد، قطعا تنها روستاییانی که ضرورت برخورداری از این نوع بیمه را احساس کنند به سراغ آن خواهند رفت. البته وی به این نکته نیز اشاره می‌کند که طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر صرفا به حمایت‌های اجتماعی از بیمه شدگان از ایام پیری و کهولت سن، از کارافتادگی و حتی مستمری پس از فوت به همسر و فرزندان را شامل می‌شود که از این رو بسیار به نفع بیمه شدگانی است که تحت پوشش هیچ نهاد حمایتی نیستند.

طرح بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر درحالی پنجمین سال اجرای خود را پشت سر می‌گذارد که چه به گفته کارشناسان 5 میلیون و چه به گفته مسوولان 3 میلیون خانوار روستایی و عشایر تحت پوشش بیمه اجتماعی نباشند، مهم این است که در این مدت تنها 800 هزار خانوار روستایی به آن پیوسته‌اند و در این میان ادامه اجرای طرح مذکور و سرنوشت چند میلیون خانوار روستایی باقیمانده فاقد بیمه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

در چنین شرایطی ضروری است مسوولان وزارت رفاه و صندوق بیمه روستاییان و عشایر با بازنگری مجدد در نحوه اجرای طرح مذکور، ضمن بررسی نواقص و مشکلات احتمالی، سرعت بیشتری به تداوم اجرای آن بدهند چراکه رقم 800 هزار خانوار در مدت 5 سال، چندان منطقی به نظر نمی‌رسد.

پوران محمدی / گروه جامعه