پیامدهای متفاوت یک رفراندوم

کارمن ساغبیل بخش فارسی رادیو صدای ترکیه با استناد به سخنان اردوغان نخست‌وزیر ترکیه پس از اعلام نتایج همه‌‌پرسی معتقد است که پس از همه‌‌پرسی اکنون روند جدیدی آغاز خواهد شد. عارف کسگین، کارشناس مرکز استراتژیک ترکیه در این‌باره می‌گوید: جامعه‌ ترکیه شاهد تغییرات راهبردی است. وی به نظر موافقین و مخالفان اصلاحات قانون اساسی ترکیه هم اشاره کرده و می‌گوید: موافقین همه‌‌پرسی بر این باورند که تاریخ سیاسی جدیدی در ترکیه در حال شکل‌‌گیری است و نیروهای دموکراتیک و جامعه مدنی در نظام سیاسی تثبیت پیدا می‌کنند. مخالفان هم ادعا می‌‌کنند با پیروزی حزب عدالت و توسعه و عقب‌نشینی نظامیان، اکنون کشور وارد یک دوره‌ تاریک خواهد شد و دیکتاتوری طیب اردوغان شکل می‌گیرد.

اما بهاءالدین گونگور، رئیس بخش ترکی دویچه ‌وله پیش‌‌بینی می‌کند که ترکیه پس از همه‌‌پرسی اصلاحات قانون اساسی، بیشتر گرایش اسلامی پیدا خواهد کرد.

مهرداد محمدی که چند سالی را در ترکیه گذرانده و از نزدیک با تحولات این کشور آشناست نیز در این باره گفت: هر چند معتقدم که حزب عدالت و توسعه از این اصلاحات به نفع خود استفاده خواهد کرد، اما با این وجود نتایج همه‌پرسی دارای پیام‌هایی برای دولت است و با نگاهی به مناطقی که به این اصلاحات رای نداده‌اند، اردوغان باید اقداماتی را تا قبل از انتخابات پارلمانی سال آینده انجام دهد تا پیروزی حزب خود را در آن تضمین کند. مهرداد محمدی در توضیح هدف این اصلاحات گفت: اصلاحات مورد نظر اردوغان در این همه‌پرسی رای آورد، اما رای بسیار ضعیف، بنابراین اگر اردوغان می‌خواهد که حزب عدالت و توسعه در انتخابات سال آینده به پیروزی برسد باید 2 کار اساسی را انجام دهد، اول آن که آرای ممتنع در این همه‌پرسی را به نفع عدالت و توسعه تغییر دهد و دوم آن که کردها را نیز تشویق به شرکت در انتخابات و حمایت از عدالت و توسعه کند. کاکایی درباره اهداف این همه‌پرسی می‌گوید: تغییر ساختار به جا مانده از کودتای نظامیان و توسعه دموکراسی در ترکیه مهم‌ترین هدف دولت ترکیه از انجام اصلاحات است. اما دکتر امیر حسینی نظر متفاوتی را در این‌باره ارائه کرد و گفت: هدف اردوغان از این اصلاحات هموار کردن مسیر خود برای رسیدن به پست ریاست جمهوری و 7 ساله کردن دوره ریاست جمهوری است.