بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

این بنا از مقابر بی‌نظیر برجی‌شکل ایران و جهان است و وجه تسمیه آن وجود نام مبارک‌الله در متن ساقه برج با خط بنایی است. در طول ایام بخصوص پس از شروع حکومت صفویه با توجه به ارادت و احترام خاصی که پادشاهان صفوی نسبت به جد خود معمول می‌داشتند، واحدهایی به صورت بخش‌های الحاقی به مجموعه  قبلی اضافه شده به طوری که پس از مرگ شاه اسماعیل اولین پادشاه سلسله صفویه او را در کنار قبر شیخ با ساختن گنبدی کوچک به خاک سپردند.

این مجموعه با دارا بودن بناهایی از سال 735 هجری قمری تا 1038 هـ .ق به عنوان یک کلکسیون معماری اصیل، کاشیکاری پرحجم معرق، نقاشی‌های مطلای دیواری، صندوق قبور منبت و مشبک بی‌نظیر، در‌های نقره‌پوش و تالار چینی‌خانه که طراحی آن از شیخ بهایی یکی از عجایب معماری جهان است گنجینه گرانبهای ما ایرانیان به شمار می‌رود و به خاطر همین ویژگی‌ها و عظمت است که ثبت جهانی این اثر بدون حتی یک رای مخالف به تصویب می‌رسد.

اکنون این مجموعه پس از چندین قرن در شمار زیباترین ابنیه تاریخی و هنری ایران به شمار می‌آید و هر بازدیدکننده‌ای را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد. آنچه امروز از مجموعه بقعه شیخ صفی‌‌الدین اردبیلی باقی‌مانده شامل بخش‌های ذیل می‌‌باشد. مقبره شیخ صفی‌‌الدین معروف به گنبد الله‌الله، آرامگاه شاه اسماعیل اول، آرامگاه محی‌‌الدین محمد معروف به حرمخانه، عمارت چینی‌‌خانه، مسجد جنت ‌سرا، تالار دارالحفاظ،‌ دارالحدیث یا طاق متولی، صحن اصلی، محوطه شهیدگاه، خانقاه یا چله ‌خانه، حیاط پیشخان، حیاط باغ و صحن... حمام و آشپزخانه نیز از بخش‌های مهم این مجموعه است که در کاوش‌های اخیر شناسایی شده است. به نوشته جهانگردان غربی، در این مکان، روزانه برای بیش از هزار نفر در 3 وعده غذا داده می‌شد. بجز آرامگاه شیخ صفی، مزار شاه اسماعیل صفوی و تنی چند از شاهزادگان صفوی و سرداران قزلباش و شهدای جنگ چالدران و شیروان نیز در این بقعه قرار دارد. بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در میدان عالی قاپو در اردبیل جای گرفته و برای گردشگران شهر اردبیل دارای دسترسی آسان است.

یکی از ویژگی‌های بارز بقعه شیخ صفی طراحی و اجرای این مجموعه بی‌نظیر توسط شهیرترین هنرمندان و معماران عصر صفویه است که آن را به کلکسیونی بی‌نظیر از هنر ایرانی تبدیل کرده است ازجمله خطاطی‌های میرعماد قزوینی و طراحی بی‌نظیر چینیخانه بقعه توسط شیخ بهایی است .