واقعه درس‌آموز تاریخ

بسیار بوده‌اند پیامبران الهی که به دست مخالفان خود کشته شده‌اند اما کجا بوده مظلومیتی همچون مظلومیت علی، پیشوایی که امام بر حق مسلمین است، وصی رسول خداست، یار و همراه دیرینه پیامبر اسلام (ص) و دختر گرانقدر ایشان فاطمه (س) است، اسوه آزادی و عدالت است و با این‌همه نه به دست معاندین دین، بلکه به دست متعصب‌ترین گروه از مسلمین شربت شهادت می‌نوشد؟ و البته این خیانت بزرگ آغاز جنایت‌های بزرگتری است که پس از علی، در حق یکایک فرزندان پیشوا و معصوم او نیز روا داشته می‌شود و همراه با ایشان و پس از ایشان قربانیان خویش را از میان پیروان این بزرگواران می‌ستاند.

شهادت البته فنا و نابودی نیست. بقاست و برای اولیای خدا آرزویی همیشگی. برای پیشوایی چون علی فوز و رهایی و سعادت است و برای پیروی همچون قاسم شیرین‌تر از عسل. امیرالمؤمنین (ع) در فاصله ضربت خوردن تا شهادت سخنانی اینچنین در وصف حال خویش دارد: «به خدا سوگند هیچ امر مکروه و خلاف انتظاری برای من رخ نداده است. همان رخ داده که می‌خواستم؛ به آرزوی خود که شهادت است رسیدم.

مَثل من مَثل کسی است که شب تاریک در جستجوی آب در صحرایی می‌گردد و ناگاه چاه آبی و یا سرچشمه‌ای پیدا می‌کند. مَثل من مَثل جوینده‌ای است که به مطلوب خود نائل شده باشد.» و حافظ به گفته شهید مطهری به همین جمله‌های حضرت نظر دارد آنجا که می‌گوید: «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند‌/‌ واندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند‌/‌ چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی‌/‌ آن شب قدر که این تازه براتم دادند».

به گواه قرآن ما نمی‌بایست گمان بریم که شهدا مرده‌اند بلکه بر ماست که حیات جاودانه ایشان را باور کنیم. اما این نیکی و سعادت برای خود ایشان است و نیز برای آبیاری نهال دین. ولی آیا شهادت پاکانی اینچنین برای ما نیز سعادت است؟ یا مصیبت؟ شهید مطهری در مقاله «شهید» در پاسخ به این پرسش با بیان این‌که شهادت از نظر اسلام از جنبه فردی یعنی برای شخص شهید است که موفقیت و آرزو بلکه بزرگ‌ترین موفقیت‌ها و آرزوهاست، جنبه اجتماعی شهادت را هم درخور توجه و تأمل می‌داند و حکمی دیگرگونه برای آن قائل است. نزد شهید مطهری عکس العملی که جامعه در مورد شهید نشان می‌دهد صرفاً به خود شهید تعلق ندارد یعنی صرفاً ناظر به این جهت نیست که برای شخص شهید موفقیت رخ داده یا شکست. بلکه مربوط است به این‌که مردم جامعه نسبت به شهید و جبهه شهید چه موضعی داشته باشند و نسبت به جبهه مخالف شهید چه موضعی. به اعتقاد استاد شهید، «از نظر پیروان شهید که از فیض بهره‌مندی از حیات او بی‌بهره مانده‌اند، شهادت شهید تأثرآور است. آن‌که بر شهادت شهید اظهار تأثر می‌کند در حقیقت به نوعی بر خود می‌گرید و ناله می‌کند.»

ما با عزاداری برای پیشوایانمان از یک‌سو بر خود می‌گرییم و از سویی با این سوگواری آشکار، جبهه خود را از جبهه باطل جدا می‌کنیم، پس این گمانه نادرستی است که گریه بر شهید با اعتقاد به حماسه بودن شهادت در تضاد و تنافی است. شاید مهم‌ترین درسی که ما از شهادت نخستین امام شهیدمان می‌گیریم همین لزوم جدا کردن خط و خطوط نه فقط میان دوست و دشمن که حتی بین بظاهردوستان است. چراکه همه یازده امام شهید ما شهید راه دفاع از اسلام ناب در مقابل اسلام آمیخته به دروغ و نفاق و ریا بوده‌اند.