ثبت جهانی قنات‌های یزد

از آنجایی که حفر قنات شیوه منحصر به فرد استان یزد است، در این استان 3 هزار و 141 قنات وجود دارد که قدیمی‌ترین آن قنات فیروزآباد میبد است و قدمت آن به دوره ساسانیان می‌رسد و به همین دلیل هر ساله گردشگرانی که به استان یزد سفر می‌کنند در کنار دیدن آثار تاریخی و فرهنگی یزد از قنات‌های این استان دیدن می‌کنند.

علی‌اصغر سمسار یزدی، ‌مدیر مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی می‌گوید: ایرانیان خالق و صادرکننده حفر قنات در دنیا هستند که این سازه آبی نمونه بارز خلاقیت و ذوق انسانی است و از این جهت قابلیت ثبت در فهرست آثار جهانی را دارد. ما درحال تهیه پرونده‌های ثبتی آنها هستیم تا علاوه بر ثبت در فهرست ملی، پرونده کاملی برای ارائه به یونسکو نیز آماده شود. بعلاوه تاکنون 7 رشته از این قنات‌ها انتخاب شده‌اند که به‌زودی قرار است تعداد آنها به 12 رشته برسد.

وی درباره این‌که آیا هنوز هم حفر قنات در ایران رایج است یا نه،‌ گفت: حفر قنات نیز مانند حفر چاه در مناطق ممنوعه‌ای که از وزارت نیرو تعیین می‌شوند قدغن است چراکه سطح آب در این مناطق بسیار پایین است.

از سوی دیگر، یکی از دستاوردهای دنیای غرب برای ما ایرانی‌ها که مدت 3 هزار سال از تکنولوژی حفر قنات برای تامین آب خود استفاده می‌کردیم، ورود پمپ آب بود. از طریق پمپ این امکان به وجود آمد تا آب‌های زیرزمینی با حفر چاه‌های عمیق بیش از حد مجاز استخراج و بدین ترتیب سفره‌های آب زیرزمینی تهدید و مناطقی با عنوان مناطق ممنوعه تعریف شود که در آن امکان حفر چاه یا قنات وجود نداشته باشد.

سمساریزدی با اشاره به این مطلب می‌افزاید: قنات‌ها راهروهای افقی هستند که سیستم زهکشی آب‌های زیرزمینی را برعهده دارند و امکان برداشت آب پایین‌تر از سطح راهروی آنها وجود ندارد.

جونکو تانیگوچی، متخصص برنامه‌های فرهنگی دفتر منطقه یونسکو در ایران نیز از موافقت این سازمان برای ثبت جهانی قنات‌های یزد خبر می‌دهد و می‌گوید: یونسکو موافق ثبت جهانی قنات‌هاست.

قنات‌های استان یزد از شاهکارهای معماری سنتی و اصیل محسوب می‌شود که توجه همه گردشگران خارجی بویژه محققان و دانشجویان رشته مهندسی را به خود جلب کرده است.

عزیزالله سیفی، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان نیز در این مورد می‌گوید: یزد نخستین شهر خشت خام و دومین شهر تاریخی جهان بعد از ونیز ایتالیاست که از لحاظ تاریخی در سطح بین‌المللی از اهمیت خاصی برخوردار است.

سیفی از قنات‌ها به عنوان میراث زنده تاریخ پنهان درون خاک یاد می‌کند و می‌گوید: براساس مطالعات تاریخی، قنات‌ها هسته اصلی شکل‌گیری نخستین تمدن‌های بشری در کنار منابع آبی بوده است و اجداد ما با کمک فن قنات‌سازی، آب‌های شیرین را به حاشیه کویر می‌بردند تا شرایط سخت و نامناسب محیط زیست خود را برای زندگی بهتر و مناسب تغییر دهند.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد می‌افزاید: این سازمان با همکاری مرکز بین‌المللی قنات موضوع تکمیل پرونده قنات‌ها را دنبال خواهد کرد.

سیفی همچنین از قنات اکبرآباد فسا به عنوان پرآب‌ترین قنات ایران، قنات ابراهیم‌آباد اراک به عنوان قدیمی‌ترین قنات ایران و قنات دو طبقه مون اردستان به عنوان عجیب‌ترین قنات ایران یاد می‌کند و می‌گوید: قدمت این قنات‌های تاریخی به دوران صفویه و قاجار بازمی‌گردد.