معمای مرگ ماهی‌های قزل‌آلا

آنها در دریا یا دریاچه‌های بزرگ زندگی می‌کنند، اما برای تخم‌ریزی به رودخانه باز می‌گردند. قزل‌آلا در حین بازگشت به محل تولد به ندرت غذا می‌خورد و در حالی که تمامی انرژی ذخیره شده خود را برای شنا در جهت مخالف رودخانه صرف می‌کند، بخش نهایی آن را نیز برای انجام عمل تولید مثل و تخم‌ریزی به کار می‌گیرد. در نتیجه طبیعی است که مقاومت بدن ماهی نسبت به بیماری‌های مختلف آبی بشدت کاهش یافته و در ادامه ماهی در شرایط استرس‌زای بسیار شدیدی قرار گیرد.

در این وضعیت سطح ترشح هورمون کورتیزول در بدن ماهی افزایش پیدا می‌کند که به عقیده توماس کوین، از زیست‌شناسان دانشگاه واشنگتن، ممکن است سهم بسیار مهمی در مرگ ماهی داشته باشد، اما نکته عجیب دیگر این است که چرا ماهی قزل‌آلا تنها یک بار اقدام به تخم‌ریزی می‌کند. کوین در این خصوص می‌گوید: شاید برای این پرسش معماگونه بتوان گفت اگر ماهی بیش از یک بار تخم‌ریزی کند راهی ندارد جز این که برای هر بار تخم‌ریزی انرژی محدودی صرف کند تا برای دور بعدی تخم‌ریزی توان کافی داشته باشد، اما کلید اصلی این معما در همین جاست. صرف انرژی کمتر برابر است با ضریب موفقیت کمتر.

به عنوان مثال برخی گونه‌های قزل‌آلا پس از نخستین تخم‌ریزی به سرعت از محل دور شده تا برای دور بعدی خود را آماده کنند، اما این کار موجب می‌شود تخم‌ها و اسپرم‌ها بدون محافظ به حال خود رها شوند. مطالعات نشان می‌دهند تخم‌ها و اسپرم‌هایی که پس از رها شدن در آب در کنار ماهی قرار می‌گیرند و به نوعی از محافظ سود می‌برند شانس بیشتری برای زنده ماندن دارند البته در این شرایط معمولا ماهی قزل‌آلا می‌میرد.

فرانک فراهانی