صدای میراث فرهنگی در رادیو فرهنگ

*‌ *‌ *‌

«هفت اقلیم» برنامه‌ای موجه است، نه فقط به‌جهت نگاه و موضوع‌بندی بخش‌های مختلف، بلکه ساختار و چیدمان این برنامه به گونه‌ای است که در نوع گفتگوها و حتی بعد اطلاع‌رسانی، از وجاهت و ادبی خاص بهره برده است.

در استودیوی شبکه رادیویی فرهنگ، برنامه «هفت اقلیم» شنبه‌ها، با زیر صدایی از سازهای ضربی ـ بادی که شادی و فخر موسیقی مشرق زمین را تداعی می‌کند، آغاز می‌شود و حس شنونده را به قدمت و تاریخ و آنچه امروز از گذشته‌های بسیار دور در اختیار ماست، گره می‌زند.

این هفته با توجه به هفته میراث فرهنگی بخش‌‌هایی چون: مراسم بزرگداشت هفته میراث فرهنگی، بررسی و نحوه عملکرد مدیریت موزه‌های کشور، گزارشی از اهدای خانه پروین اعتصامی به کمیته بین‌المللی موزه‌ها و گفتگو با مدیریت مجموعه سعدآباد در این برنامه مورد بررسی قرار می‌گیرد. حسن آزادی (مجری برنامه)‌ همچنین به بخش‌‌های ثابت برنامه اشاره می‌کند و می‌گوید: این هفته مسابقه و معرفی کتاب را نیز در برنامه داریم که در بخش مسابقه شنونده‌ها می‌توانند ازطریق تماس تلفنی پاسخگوی سوال بخش مسابقه برنامه باشند. آزادی می‌گوید، سوال برنامه چندان با موضوع آن بی‌ربط نیست؛ اما به نظر نمی‌رسد «موقعیت جغرافیایی روستای تیس» سوالی آسان و مرتبط با هفته میراث فرهنگی باشد ولی با وجود این در انتهای برنامه تعداد قابل توجهی از شنوندگان پاسخ صمیمی به این سوال داده‌اند.

زهرا حبیبی‌زاد که به عنوان کارشناس در کنار آزادی به اجرای برنامه می‌پردازد، ضمن بیان رخدادهای مهم هفته درخصوص میراث فرهنگی، به توضیح و بررسی بیشتر آنها نیز می‌پردازد. گویا این هفته، «هفت اقلیم» رویداد ویژه خبری خود را به مرمت و بازسازی خانه پروین اعتصامی اختصاص داده است، چراکه گزارش گزارشگر اختصاصی هفت اقلیم نیز که از منطقه 12 تهران و خیابان‌های اطراف سرچشمه پخش می‌شود، در همین خصوص است و ضمن ارائه اطلاعاتی درباره بنای اصلی خانه، چگونگی بازسازی و خریداری بخش‌های همجوار بنا از ساکنان فعلی را نیز از زبان مسوولان جویا می‌شود.

اما در استودیوی برنامه هفت اقلیم، حبیبی‌زاد ضمن توضیحاتی درخصوص کمیته بین‌المللی موزه‌ها به شعار انتخابی امسال آن اشاره می‌کند و می‌گوید: این کمیته حدود 62 سال است که تاسیس شده و گسترش موزه‌ها و حفاظت از فرهنگ‌ها و پاره‌فرهنگ‌ها را توسط حفظ موزه‌ها عهده‌دار است. این کمیته که هر سال شعار و نامی را انتخاب می‌کند، امسال با شعار «موزه‌ها عامل هارمونی اجتماع» نقش موزه‌ها در اجتماع و تاثیر متقابل جامعه و موزه‌ها را بر یکدیگر بررسی می‌کند. کارشناس برنامه هفت اقلیم اضافه می‌کند: امسال اتفاق بسیار خوبی که با همیاری شهرداری منطقه 12 روی داد، در اختیارگیری خانه پروین اعتصامی توسط کمیته بین‌المللی موزه‌ها در ایران و مرمت و استفاده بهینه به عنوان کتابخانه، موزه و حفظ این بنا بود.

هفت اقلیم، شنبه‌ها به طور کلی شامل دو بخش اصلی است که فضای درونی استودیو و گفتگوهای زنده کارشناسی و نیز ارتباطات تلفنی را شامل می‌شود و بخش دیگر که مربوط به گزارش‌های موضوعی است گاهی از شهرستان‌ها اخباری را نقل می‌کند.

«زیر ذره‌بین» که از بخش‌های ثابت برنامه است. با نگاهی پرسشگر به بیان و بررسی نقاط ضعف و نقصان‌های موجود در حوزه میراث فرهنگی، موزه‌ها و آثار باستانی می‌پردازد. این هفته نیز امیرحسین محمودی (سردبیر برنامه)‌ با سفری به استان مرکزی و شهرستان خمین، به دنبال سنگ‌نگاره‌های موجود در منطقه تیمره بوده است و در این گزارش از نبود تابلوهای راهنمای دسترسی به منطقه و نیز عدم‌هماهنگی در اداره میراث فرهنگی شهرستان خمین گله‌مند بود. نکته جالبی که محمودی به آن اشاره می‌کند، حضور فرد باستان‌شناسی به عنوان کارمند پمپ بنزین این منطقه بود که وی را برای تهیه این گزارش راهنمایی کرده است.

پس از پخش این گزارش فکر می‌کنم که آیا مسوولان و افرادی که باید پاسخگو باشند، شنونده این برنامه هستند؟ یا بیان یکسری نواقص در حوزه آثار باستانی که بخشی از تاریخمان هستند و به نظر پیش پا افتاده می‌آید و می‌شود براحتی از کنار آن گذشت،‌ حس مسوولیت را در مدیران رده بالای این حوزه تحریک می‌کند؟

اما چیزی که مسلم است این است که شنوندگان همیشگی رادیو فرهنگ و افرادی که فرهنگ را از نان شب واجب‌تر می‌دانند، حداقل چنین اقداماتی را در ذهن خود تحسین می‌کنند و بیان این مسائل در یک برنامه رادیویی شاید بتواند سرآغاز حرکت‌های سازنده در آینده باشد.

هر چند ارتباطات تلفنی دیگری نیز که در بخش کارشناسی با برخی مسوولان برقرار شد به پاسخ‌های قابل قبولی از سوی آنان منجر نشد.

به هر حال رادیو پیش از آن که نقش احیا‌کننده داشته باشد در وهله اول باید مرجع قابل قبول و حقیقی برای شنوندگان خود باشد که به نظر می‌رسد هفت اقلیم، خاصه در بحث میراث فرهنگی،‌ این وظیفه را با نکته سنجی به انجام می‌رساند، هرچند در پاره‌ای از مباحث نیازمند حضور پیشکسوتانی است که در کنار مدیران این حوزه (میراث فرهنگی)‌ هم پاسخگوی علمی و عملی قوی در بیان کمبودها باشند تا وزنه محتوایی برنامه سنگین‌تر شود.