گوینده‌های خوب باید کشف شوند

وقتی من وارد رادیو اصفهان شدم، برنامه‌ای به نام «ساعتی با شنوندگان» به طور زنده پخش می‌شد و مردم هم از طریق آن مسائل و مشکلات خودشان را مطرح می‌کردند و بعد مسوولان مربوطه پاسخ می‌دادند. من اولین بار پشت میکروفن این برنامه نشستم که پس از مدتی مدیران وقت تشخیص دادند که صدایم برای خبر مناسب‌تر است و از آن پس شروع کردم به اجرای بخش خبر رادیو.

گویندگی رادیو با اجرای برنامه‌های دیگر فرق دارد؛ اگر مردم به صدای گوینده‌ای علاقه داشته باشند، این به دلیل بیان گرم آن گوینده است. شاید مخاطب چهره او را نپذیرد و وقتی صدای یک گوینده را می‌شنوند، در ذهن خود چهره مورد علاقه خودش را مجسم کنند. یک گوینده موفق می‌تواند با بیان گرم و صدای صمیمی خود در دل مردم نفوذ کند و ارتباط خوبی با شنونده‌اش برقرار کند و این افتخار ارزشمند حتما با کارهای پراکنده یا زیاده‌خواهی یک گوینده از بین می‌رود.

در گذشته اصلا امکانات امروزی نبود و برنامه‌های دیجیتالی و اینترنتی و کامپیوتری تولید نمی‌شد . با توجه به همه اینها ما در گذشته برای جذب گوینده جوان، ابتدا صدایش را ضبط می‌کردیم و بعد از جلسه مشترک با کارشناسان و برخی از صاحب‌نظران به بررسی آن صدا می‌پرداختم و تک‌تک امتیازات صدا را اول از لحاظ جنس و بعد نوع بیان، ادای صحیح کلمات را بررسی می‌کردیم.

اول نوع و جنس صدا مهم بود و تحصیلات در اولویت‌های بعدی قرار داشت ، حتی اندام‌های گفتاری و تارهای صوتی یک گوینده هم زیرنظر پزشک گوش و حلق و بینی بررسی می‌شد، هیچ‌یک از ملاک‌ها به تنهایی برای ما معیار نبود.

تحصیلات می‌تواند تاثیرگذار باشد، ولی شرط اصلی نیست، کار گویندگی یک هنر است و استعداد ذاتی و فکری می‌خواهد، اگر کسی استعداد این کار را نداشته باشد‌ ‌و صدای مناسب و دلنشین هم در وجود او نباشد تحصیلات بالا هیچ‌وقت نمی‌تواند او را گوینده کند، هنر یک موهبت الهی است و خداوند به هر کسی که صلاح بداند می‌دهد، اگر کسی شاعر نباشد اگر ساعت‌ها هم فکر کند و تلاش کند نمی‌تواند یک بیت شعر هم بگوید، یک گوینده هم همین‌طور است اگر صدای خوبی نداشته باشد با ابزارها‌ی دیگر هم نمی‌تواند گوینده شود.

صدای خوب هست، اما باید کشف شود، سال‌ها پیش مدیرکل انتشارات تهران ‌طی یک سفر کوتاه صدای مرا در رادیو اصفهان کشف کرد و در تهران از من دعوت به همکاری کرد، به این دلیل که از این صدا تمام مردم ایران بهره‌مند شوند، پس یک گوینده باید کشف شود، این روزها روی این موضوع بررسی شده و معاونت صدا هم، شرایطی برای انتخاب و آموزش گوینده جوان و خلاق در نظر گرفته است که امیدواریم این مشکل حل شود.

باید به سراغ کارهای دیگر نرود و از نظر مالی طوری تامین شود که با صدای خسته برای مردم برنامه اجرا نکند، باید اطلاعات عمومی‌اش کامل و جامع باشد و بتواند روان و سلیس صحبت کند، اگر اشتباهی در نوع گفتارش داشت باید حتما از شنونده عذرخواهی کند و راحت از اشتباهاتش نگذرد چون این کار توهین به شنونده است، رادیو رسانه اثرگذاری است و هر حرفی که یک گوینده مطرح می‌کند، اثرش از انتشار چندین مقاله هم بیشتر است.

من اجرای بعضی از گویندگان را می‌پسندم و بعضی را نمی‌پسندم. اصلا نمی‌خواهم کسی از من دلگیر شود، اما از لحاظ کیفیت کار باید بگویم نسبت به گذشته بهتر شده است. حداقل امروزه توانمندی‌ها بیشتر شده و روز به روز پیشرفت رسانه‌ای هم بهتر می‌شود.

اگر مراقب صدا باشید صدا همیشه می‌ماند. من همواره مراقب صدایم بودم. در این سال‌ها حتی یک نخ سیگار هم نکشیدم و مراقب تغذیه‌ام بودم. اصلا غذای چرب و تند نمی‌خورم که به صدایم آسیب نرسد.

چرا خیلی علاقه داشتم، اما وقت نداشتم. در رادیو نیرو خیلی کم بود و ما بجز کار گویندگی باید گزارشگری هم می‌کردیم. با ناگرای 15ـ 10 کیلویی به محل مصاحبه می‌رفتم و بعد از ضبط مصاحبه آن را ادیت می‌کردم. حتی موسیقی و کارهای تدوین آن را انجام می‌دادم و بعد از آماده‌سازی تحویل بازشنوایی می‌دادم. با این حجم کار فرصت کارهای دیگری به ما داده نمی‌شد.

ما حرف‌هایمان را گفته‌ایم . اکنون دیگر نوبت جوان‌هاست. البته در مناسبت‌های مختلف، گاهی برنامه‌هایی به من پیشنهاد می‌شود که به دلیل علاقه به کار گویندگی آن را انجام می‌دهم.

آرزو دارم رادیوی ما جهانی شود. یعنی در هر نقطه از دنیا که پیچ رادیو را می‌چرخانید صدای رادیو ایران را هم در لابه‌لای امواج دیگر کشورها بشنوید. البته چند نقطه‌ای از دنیا از صدای رادیو ایران بهره‌مندند اما این کافی نیست.

از همه مدیران و دست‌اندرکاران رادیو حتی سایر سازمان‌ها تقاضا دارم بیایید قبل از این که به یاد هم باشیم،‌کنار هم باشیم و از پیشکسوتان تا زمانی که زنده‌اند تجلیل شود.

زینت پستادست / گروه رادیو و تلویزیون