من با دندان‌هایم می‌شنوم

نکته‌ای که پس از عنوان ایده شنیدن از طریق دندان‌ها و ارائه دستگاه Sound Bite ITM بیش از هر نکته‌ای جالب توجه به نظر می‌رسد، شیوه استفاده از آن است. محققان این دستگاه را به گونه طراحی و ساخته‌اند که براحتی می‌توان آن را در دندان‌های فوقانی قسمت چپ یا راست دهان جای داد. از آن گذشته پس از قرار گرفتن در جای خود تقریبا پنهان از چشم‌ها خواهند بود. علت کاملا روشن است چون نه تنها کل مجموعه‌ای که در دهان قرار می‌گیرد بسیار کوچک است، بلکه براحتی روی دندان‌های عقبی قرار می‌گیرد و شاید تنها در صورتی‌که کاربر لبخند بزرگی بزند گوشه‌ای از آن دیده شود. در کل می‌توان گفت در آینده کم‌شنوایان با کمک دندان‌های خود بهتر می‌شنوند!

همچون افرادی که از بینایی ضعیف رنج برده و در درک دقیق محیط اطراف با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند، آن دسته از افرادی که از یک یا هر دو گوش (به این دسته از افراد به ترتیب UHL و SSD گفته می‌شود) دچار کم شنوایی هستند نیز در تعامل با محیط و تشخیص دقیق اصوات دشواری‌های زیادی را متحمل می‌شوند. در حال حاضر فناوری سیستم‌های کمک شنوایی که در گوش افراد جاسازی می‌شوند با پیشرفت‌های چشمگیری همراه بوده است با این حال بسیاری از افراد به دلیل این‌که این دستگاه‌ها دیده می‌شوند، تمایل زیادی به استفاده از آنها ندارند. حتی برخی از آنها آنقدر بزرگ هستند که از چند ده متری دیده می‌شوند. اکنون به نظر می‌رسد این دستگاه جدید که اصوات را از طریق دندان به گوش داخلی منتقل می‌کند خبری خوش برای این دست از افراد باشد. ساختار این دستگاه در مجموع از پیچیدگی‌های چندانی برخوردار نیست. فناوری SoundBite متشکل از بخش بسیار کوچکی است که در پشت گوش قرار می‌گیرد. بخش دیگر این مجموعه نیز در دهان جای می‌گیرد که می‌توان با توجه به نوع نیاز آن را روی دندان‌های فوقانی ردیف چپ یا راست قرار داد. قسمتی که در پشت گوش قرار می‌گیرد و به آن BTM می‌گویند امواج صوتی را دریافت کرده و سیگنال‌هایی را به صورت بیسیم به بخش داخل دهان که ITM نام دارد. این بخش در ادامه ارتعاشات غیرمحسوسی را به قسمت حلزونی گوش منتقل می‌کند.

در پشت بخش خارجی (BTM) ریزمیکروفونی قرار دارد که براحتی در مجرای گوش کم شنوا قرار گرفته تا اصواتی که گوش فرد به طور طبیعی از محیط جمع‌آوری می‌کند را دریافت کند. این میکروفون به وسیله ریزلوله نیمه شفافی به بخش خارجی متصل است تا انتقال مورد نظر براحتی صورت گیرد. اما در اینجا ممکن است این پرسش مطرح شود که با تأثیر منفی صداهای زائد محیطی چه باید کرد؟ محققان طرح راه‌حل جالب توجهی را نیز برای این منظور در نظر گرفته‌اند. بخش خارجی از پردازشگر سیگنال دیجیتالی برای پردازش امواج صوتی استفاده می‌کند و این درحالی است که میکروفون دیگری نیز برای از میان بردن اثر نویز یا همان اختلال امواج به کار گرفته می‌شود. پس از آن‌که امواج صوتی مورد پردازش قرار گرفتند با استفاده از یک ریزتراشه سیگنال‌هایی به بخش داخل دهان یا همان ITM ارسال می‌شود. اما وظیفه این بخش چیست؟

بخش ITM شامل یک سطح صاف، باتری قابل شارژ، دریافت‌کننده بیسیم و یک فعال‌کننده کوچک است که سیگنال‌های بیسیم دریافت شده از بخش خارجی را به انرژی ارتعاشی تبدیل می کند. این امواج از طریق دندان و استخوان‌های اطراف به قسمت حلزونی گوش می‌رسد. تمامی قطعاتی که درون دهان و روی دندان قرار می‌گیرند، از امنیت بالایی برخوردارند و هیچ خطری برای کاربر ایجاد نمی‌کنند. برای این منظور تمامی این قطعات در زیر پوشش مخصوص دندانی قرار می‌گیرند که نیمه شفاف بوده و سال‌هاست از آن برای ساخت دندان‌های مصنوعی استفاده می‌شود.

این فناوری نوین از جهات گوناگون با سایر دستگاه‌های کمک شنوایی که پیش از این ارائه شده‌اند تفاوت‌های ساختاری دارد. به عنوان مثال برخلاف سیستم‌های سنتی کمک شنوایی که از جریان هوا برای تنظیم شدت امواج صوتی گوش بهره می‌برند، این دستگاه مبتنی بر انتقال امواج صوتی از طریق ساختار استخوانی است و از این رو نیازی نیست که روی مجرای میانی گوش یا کانال انتقال امواج تمرکز شود. نکته جالب این است که هم اکنون نسل جدید هدست‌ها با استفاده از انتقال امواج از طریق ساختار استخوانی کار می‌کنند. به عنوان نمونه شرکت موتورولا فناوری ابداع کرده است که طی آن هدست بلوتوث تولید شده از تکنیک انتقال از طریق استخوان به عنوان ابزار اصلی جهت انتقال امواج صوتی به گوش بهره می‌برد. از این رو و از هم اکنون چشم‌انداز هیجان‌انگیزی ترسیم شده است که در آن نسل بعدی SoundBite با تکیه بر روشی که شرکت موتورلا به کار گرفته است، به کم‌شنوایان کمک کند.

البته این فناوری نوین در مراحل ابتدایی خود قرار دارد و به گفته محققانی که در این پروژه حضور دارند، نیاز است تا آزمایشات مختلفی در آینده روی آن صورت گیرد. البته این سرنوشتی است که در انتظار تمام فناوری‌های نوینی قرار دارد. فناوری‌هایی از این دست تنها در صورتی جنبه کاربردی پیدا می‌کنند که آزمایشات مختلف و تحقیقات کلینیکی روی آنها انجام شود.

هم اکنون آزمایشات تجربی روی این فناوری در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود در آینده نه چندان دور بتوان از آن برای کمک به بیماران کم‌شنوا و بویژه آن دسته از بیمارانی که از کم‌شنوایی هر دو گوش رنج می‌برند استفاده کرد. یکی از مهم‌ترین نقاط متمایزکننده این دستگاه در مقایسه با نمونه‌های فعلی ابعاد به مراتب کوچک‌تر بخشی است که در پشت گوش قرار می‌گیرد. این بخش بسیار کوچک بوده و عملا براحتی دیده نمی‌شود. همچنین بخش داخلی که روی دندان قرار می‌گیرد جذابیت خاصی به این فناوری داده است و به گفته محققان پروژه، همین جذابیت موجب جلب نظر بسیاری از افراد کم‌شنوا می‌شود.

کارشناسانی که این پروژه را دنبال می‌کنند معتقدند طی 5 تا 10 سال آینده استفاده از این فناوری به مرحله استفاده همه‌گیر برای کم‌شنوایان می‌رسد. هنوز قیمت نهایی این محصول اعلام نشده است اما پیش‌بینی می‌شود به جهت استفاده از فناوری‌ها و قطعات نه چندان گرانقیمت که به وفور نیز یافت می‌شوند، براحتی قابل تهیه باشد. در این صورت می‌توان دوران تازه‌ای برای سیستم‌های کمک شنوایی را متصور شد که با تفاوت‌های فاحش ساختاری به افراد نیازمند کمک می‌کنند.

فاطمه پورمزرعه
منبع: Gizmag