هگمتانه برای گردشگران آغوش می‌گشاید

حصار‌های هفتگانه به طبقه‌های ممتاز اجتماعی تعلق داشت و هریک به رنگ یکی از اجرام فلکی به ترتیب: سفید، سیاه، ارغوانی، نیلگون و نارنجی بود و باروهای آن برای مراقبت از کاخ و گنجینه فرمانروا بود و مردم عادی می‌بایست خانه‌های خود را بیرون از دیوار‌ها می‌ساختند.

پس از انقراض دولت ماد در سده 550 ق.م و تأسیس دولت هخامنشی، هگمتانه جهت تختگاه ییلاقی مورد توجه ویژه این دولت قرار گرفت.

هگمتانه در دوره‌های سلوکی، پارت، ساسانی و دوره‌های اسلامی نیز از شهر‌های مهم به شمار می‌رفت.

جستجو در جهت یافتن شهر ماد‌ها از سال‌ها پیش آغاز شده بود. شارل فوسی در سال 1913 میلادی مقابل موزه هگمتانه دست به کاوش‌هایی زد که متأسفانه هیچ‌‌گونه گزارشی از آن در دست نیست.پس از وقفه‌ای طولانی، سرانجام مرکز باستان‌شناسی ایران در سال 47 اقدام به خرید واحد‌های مسکونی موجود روی تپه هگمتانه کرد. پس از پیروزی انقلاب کاوش‌های باستان‌شناسی در سال 62 توسط یک هیات ایرانی به سرپرستی دکتر محمد‌رحیم صراف آغاز شد و تا امروز نیز با وقفه‌های مقطعی انجام می‌شود.

دستاورد فعالیت‌های گروه باستان‌شناسی، شناسایی مجموعه ساختمان‌های مربع شکل در عمق 2 تا 5 متری از سطح تپه است که در ابعاد 5‌/‌17 در 5‌/‌17 متر ساخته شده بود. ورودی هر واحد معماری به یک پیشخوان و تالار مرکزی در وسط و 3 اتاق جانبی در دو سو ختم می‌شود.

این بنا در 2 ردیف موازی و پشت به یکدیگر به صورت قرینه پیدا شده‌اند. هگمتانه پذیرای دو اثر تاریخی دیگر نیز در خود است. کلیسای «مریم مقدس» که سال 1852 میلادی ساخته شده است و کلیسای «گریگور استپان» که قدمتی بیشتر دارد.

موزه هگمتانه در شرق این مجموعه فرهنگی و جنب گودال فرانسوی‌ها قرار دارد. اشیای موزه مشتمل بر 2 بخش اختصاصی و استانی است و آثار سنگی، سفالی، استخوانی و فلزی از دوره‌های پیش و پس از اسلام به نمایش درآمده است. در راهرو و تالار سمت راست اشیای مکشوفه هگمتانه نگهداری می‌شود.

از برجسته‌ترین این آثار می‌توان به پایه ستون‌های متعلق به کاخ‌های هخامنشی، 2 مهر استامپی سنگی و شیشه‌ای مربوط به دوران قبل از اسلام و سر گاو از جنس سفال متعلق به دوران هخامنشی اشاره کرد.

مجموعه تابوت‌های سنگی و سفالی مربوط به دوران پارتیان که از میدان شیر‌سنگی به دست آمده‌اند، خمره‌ها و سنگ‌های تزئینی با نقوش زیبا و سنگ قبر‌های دوران مختلف اسلامی، شاخص‌ترین نماینده‌های آثار کشف شده استانی است که در سالن مرکزی و راهروی سمت چپ موزه قرار داشته است.وجود ظرفیت‌های برجسته جهانی در حوزه گردشگری مختلف ایجاد زیر‌بنا‌های توسعه این صنعت را در همدان ضروری کرده است.

شرط اول جذب گردشگر علاوه بر فعالیت‌های اطلاع‌رسانی، ایجاد زیر‌ساخت‌های مناسب رفاهی و اقامتی گردشگری است. با صراحت می‌توان گفت هیچ بنایی در کشور فاخر‌تر از تپه هگمتانه نیست و همه اینها لزوم سرمایه‌گذاری افزون‌تر در حوزه گردشگری استان همدان را یادآور می‌شود و نباید از یاد برد که گردشگر جز خدمات چیزی نمی‌خواهد.

به عقیده کارشناسان، ردیف‌های راه پله منظم و شیک، یک‌هزار و 80 متر سازه فضایی زیبا بر فراز یک قسمت از شهر هگمتانه، استقرار راهنما‌های مجرب و نور‌افشانی و نورپردازی، برخی از اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان همدان در گفتگو با جام‌جم با بیان این‌که طبق دستور استاندار پیشین اقداماتی برای بهبود وضعیت تپه هگمتانه در دستورکارقرار گرفت، اظهار کرد: بخش‌هایی از برنامه‌های پیش‌بینی شده، تحقق یافته و قسمت‌هایی به جهت شرایط آب و هوایی انجام نشده است.اسد‌الله بیات یکی از مشکلات تپه هگمتانه را تعیین نشدن مسیر‌های گردشگری آن دانست و افزود: در گذشته گردشگران در زمان بازدید از موزه، کلیسا‌ها و بازدید از آثار مکشوفه مسیر مشخصی نداشتند، اما هم‌اکنون اجرای طرح ساماندهی مسیر‌های گردشگری انجام شده است.وی اضافه کرد: همچنین برای بازدید از مسیر‌های تپه باستانی هگمتانه راهنماهای مناسبی وجود نداشت به این دلیل تابلو‌های جدید تهیه و طراحی و اطلاعات جدیدی در آن درج گردیده که با این کار بازدید‌کنندگان نیازی به توضیح و سوال کمتری دارند.رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری همدان افزود: ساماندهی کلیسا‌ها، محوطه کلیسا‌ها و ایجاد مرکز علمی ـ کاربردی هگمتانه محقق شده و با محوطه‌سازی و ساماندهی مناسب، محلی که در گذشته به صورت باتلاق بود به وضع مطلوب درآمده است.وی با بیان این‌که خانه کشیش واقع در هگمتانه به مرکز علمی ـ کاربردی میراث هگمتانه تبدیل شده، ‌گفت: بالغ بر 200 نفر برای ورود به این مرکز قبول شده و از بیش از 150 نفر آنان ثبت‌نام آمده است.

بیات ضمن تأکید بر این‌که برای حفاظت از آثار تاریخی باید اقدام اساسی انجام شود، بیان کرد: کاوش‌های انجام شده منجر به حفاظت موقت آثار می‌شود و در همین راستا اقداماتی به منظور ایجاد سقف موقت در حال انجام است.

وی خاطر‌نشان کرد: ایجاد سالن 2 هزار متری روی یکی از قدیمی‌ترین آثار تپه هگمتانه از مهم‌ترین اقدامات در حال انجام است که پیمانکار طرح با توجه به فرارسیدن فصول سرد، امکان ایجاد سقف را از دست داد و این موضوع با بهبود شرایط جوی انجام می‌شود.