خزر نیازمند اعمال مدیریت زیستی

دریای خزر در ردیف یکی از انواع چهارگانه دریاهای جهان به نام دریاهای بسته و بزرگ‌ترین نمونه آن قرار دارد که پیامدهای آلودگی در دریا می‌تواند به تغییرات PH، کاهش شفافیت آب، آلودگی بستر دریا، ایجاد ترکیبات گازی، نابودی مستقیم آبزیان و یا مسمومیت و تضعیف آنها منجر شود. آلودگی همچنین باعث تقلیل تولید مثل و تخمگذاری پرندگان، مرگ جنین در تخم و جلوگیری از فعالیت‌های غدد می‌شود. عملیات لرزه‌نگاری و انفجاری در اکتشاف نفت به دلیل ایجاد امواج صوتی با تواتر بیش از تحمل ماهیان اطراف مرکز انفجار موجب نابودی پلانکتون‌ها و ماهیان و تغییر در مسیر مهاجرت برخی از ماهی‌ها می‌شود؛ به نحوی که انتقال نفت توسط نفتکش‌ها لزوم پیشگیری از سوانح و تخلیه آب توازن را در پی دارد.

از سوی دیگر بندر به عنوان یک نقطه آلودگی‌خیز برای دریا دارای پتانسیل بالای آلودگی است، به صورتی که در بیش از 30 نقطه شامل بندر، خلیج، رودخانه کوچک و بزرگ که به دریا می‌ریزد امکان ورود آلودگی وجود دارد. از سوی دیگر ازدیاد توریسم و افزایش شهرنشینی موجب افزایش مصرف سوخت و انرژی می‌شود و به علت
عدم تصفیه فاضلاب‌های شهری مقدار مواد هیدروکربنی رو به فزونی نهاده است. اغلب قایق‌های تفریحی مورد استفاده از نوع موتوری بوده و به افزایش آلودگی این دریا کمک می‌کند.کارشناسان معتقدند، در ایران مدیریت بنادر توجه خاصی برای اتفاقات و حوادث ندارد. همچنین برای برآورد آلودگی باید آثار کوتاه مدت و بلند مدت مواد خاص و مدتی را که اگر تمیز شود روی ساحل می‌ماند، فواید و ضررهای روش‌های مختلف پاک کردن، محل مناسب تخلیه فاضلاب کشتی‌ها، پالایشگاه‌ها و غیره، کیفیت آلودگی مجاز برای تخلیه در ناحیه خاص و مسائلی از این قبیل توسط محققان ذیربط در قالب کمیته‌های تخصصی بررسی شود. به این ترتیب با توجه به این‌که روند آلودگی در دریای خزر شتابان است، برنامه‌ریزی و سازماندهی مناسب و حضور بموقع در راستای مقابله با آلودگی از خسارت‌های سنگین شیلاتی، توریسمی و در کل اقتصادی و اجتماعی ساحل جنوبی خزر می‌کاهد که خزر هم اکنون نیازمند این مدیریت ایمنی است.

مسعود ابوال‌شیخی