خوابتان می‌آید رانندگی ممنوع

درباره تحقیقات انجام گرفته و آمارو ارقام به دست آمده توضیح دهید.

تحقیقاتی که ما انجام داده‌ایم بسیار دامنه‌دار بوده است. ما این تحقیقات را از سال 2005 آغاز کرده‌ایم و در این مدت گروهی از افراد را زیر نظر داشته‌ایم که احتمال بیشتری برای تصادفات رانندگی دارند و در نهایت متوجه شده‌ایم درصورتی که راننده بالغ در حالت خواب‌آلودگی و یا پس از کم‌خوابی پشت فرمان نشسته و به رانندگی بپردازد احتمالا دو برابر تصادفات سختی خواهند کرد.

برای این کار به سراغ دانشجویان رفتیم. این دسته از افراد به دلیل زمان زیادی که صرف مطالعه و تحقیق می‌کنند عمدتا کم‌خوابی‌های زیادی را در طول شبانه روز متحمل می‌شوند. از این رو آنها را بهترین گروه برای انجام این مطالعه شناختیم. مطالعه زیاد و نگرانی‌های همیشگی درخصوص دروس و دانشگاه تأثیر قابل توجهی بر افت عملکرد مغز و خستگی مفرط و در نهایت احساس خواب‌آلودگی دارد.

ما از 339 دانشجو برای این مطالعه استفاده کردیم که 8 تن از آنها حداقل یک بار در سال‌های اخیر تصادف رانندگی داشته‌اند. همچنین 15 درصد از این دانشجویان خواب‌آلودگی یا کم‌خوابی را علت اصلی وقوع تصادفات رانندگی عنوان کرده‌اند. نکته جالب توجه دیگر این است که 56 درصد دانشجویانی که در گذشته حداقل یک بار تصادفات رانندگی داشته‌اند به این نکته اعتراف کرده‌اند که در آن حوادث حالت خواب‌آلودگی داشته‌اند و با این حال به مسیر خود ادامه داده‌اند.

یک نکته وجود دارد که کاملا روشن است؛ نمی‌توان در حالت خواب‌آلودگی به رانندگی ادامه داد. در حقیقت مغز آنقدر خسته می‌شود که نیاز به استراحتی هرچند کوتاه دارد. هرگاه راننده احساس خواب‌آلودگی کرد بهترین کار این است که بلافاصله خودرو را به کناری منتقل کرده و خاموش کند و حداقل برای 10 الی 15 دقیقه استراحت نماید. این بهترین و موثرترین کاری است که راننده خواب‌آلود می‌تواند برای حفظ جان خود و سایر سرنشینان انجام دهد.

بله. متأسفانه دیده شده است که بسیاری از رانندگان بخصوص آنهایی که در مسافت‌های دور به رانندگی می‌پردازند در زمان احساس خواب‌آلودگی نه تنها خودرو را متوقف نکرده بلکه با اصرار بر ادامه رانندگی کار بیشتری از مغز خسته خود کشیده و به این ترتیب احتمال وقوع تصادفات شدید را افزایش می‌دهند. تحقیقات نشان داده‌اند گوش دادن به موسیقی، پایین کشیدن شیشه، نوشیدن یا کارهایی از این دست اثرات بسیار ناپایدار و گذرایی بر هوشیار ماندن راننده داشته و از این رو می‌توان آنها را بیهوده دانست. پس بهتر است رانندگان با انجام چنین کارهایی خود را فریب ندهند و به جای انجام این کارها برای 10 تا 15 دقیقه استراحت مختصری انجام دهند.

وقتی مغز خسته است توان کافی برای کنترل همه کارهای فرد را ندارد. زمانی که راننده پشت فرمان می‌نشیند باید به امور مختلفی نظارت و کنترل داشته باشد که تمامی آنها بر عهده مغز است. تحقیقات ما نشان داده‌اند مهم‌ترین تأثیر خواب‌آلودگی بر رانندگی افت عملکرد مغز در تصمیم‌گیری‌هاست که این خود به بروز تصادفات مختلفی منجر می‌شود. نکته مهمی که باید به آن توجه کرد این است که هیچ کس نمی‌تواند متوجه شود حالت خواب‌آلودگی راننده دقیقا از چه زمانی آغاز می‌شود. از این رو این خود راننده است که باید با درک نخستین علائم به کناری رفته و خودرو را در مکانی امن خاموش کند.

حداقل در گروهی که طی 5 سال گذشته زیر ذره‌بین ما قرار داشته‌اند مشخص شده است که عمده آنها به نوعی از کم‌خوابی یا اختلالات خوابی رنج می‌برند که این مسأله بر کارها و امورات آنها تأثیرات منفی داشته است و رانندگی یکی از آنهاست. در حالی که بسیاری از آنها نیاز روزانه بدنشان به خواب را حدود 2/9 ساعت عنوان کرده‌اند اما بسیاری از آنها اعتراف کرده‌اند که حدود 7 ساعت در شبانه‌روز می‌خوابند. از آن گذشته متوجه شدیم که 45 درصد دانشجویان در طول خواب حداقل یک بار از خواب می‌پرند و برای این‌که مجددا به خواب روند مشکلاتی دارند.

درخصوص تأثیرگذاشتن این فاکتورها بر عملکرد مغز و به خصوص در حین رانندگی می‌توان گفت در نقش مکمل یکدیگر ایفای نقش می‌کنند.

بله و البته به نتایج جالب‌ توجهی نیز دست یافتیم. در حالی که بسیاری از افراد به اشتباه بر این باورند که با استعمال سیگار می‌توانند خود را در حین خواب‌آلودگی همچنان بیدار و هوشیار نگاه دارند اما تحقیقات نشان می‌دهند استعمال سیگار همچون ایجاد اختلالی در تصمیم‌گیری‌های مغز در زمان رانندگی است. با این حال و متأسفانه بسیاری از رانندگان به این کار به عنوان یک عادت نگاه می‌کنند.

این یک مسأله همه‌گیر و بنیادین است که تنها با نگاه فرهنگی و آموزشی می‌توان بر آن غلبه کرد. گسترش آموزش‌های لازم برای توجیه رانندگان بهترین کار ممکن است. در این فرآیندهای آموزشی باید به راننده فهمانده شود که در صورت احساس هرگونه خواب‌آلودگی باید بلافاصله خودرو را به محلی امن منتقل کرده و به مغز و بدن خود استراحت دهد. در حال حاضر شمار قربانیان و مجروحان ناشی از رانندگی در حالت خواب‌آلودگی در سراسر جهان بالاست اما می‌توان با آموزش‌های لازم این ارقام را کاهش داد.

دکتر فابیو سیریناتو در یک نگاه