امریکا ، تلاش در نقطه صفر

مذاکره با امریکا از جمله مسائلی است که حداقل در حوزه نظر همواره مورد توجه مسوولان و سیاستمداران قرار دارد.

کد خبر: ۳۱۴۴۸

در حال حاضر این موضوع از آنجا اهمیت خاصی پیدا کرده که مسوولان بلندپایه امریکا اخیرا نظرهای مختلفی را درخصوص مذاکره و رابطه با ایران عنوان کرده اند ، اما این که این اظهارنظرها تا چه حد اهمیت دارد و آیا به تصمیم اجرایی تبدیل خواهد شد یا نه؛ موضوعی است که دکتر زیباکلام به آن پاسخ می دهد. یک اشکال اساسی که در رویکرد ما ایرانی ها نسبت به امریکایی ها وجود دارد، این است که اغلب درک درستی از مکانیزم تصمیم گیری و نحوه ساختار قدرت و اعمال قدرت در امریکا نداریم و در مجموع تصور ساده انگارانه ای از مکانیزم و ساختار قدرت در امریکا داریم ؛ در حالی که این گونه نیست و ساختار قدرت در امریکا تا حدود زیادی پیچیدگی های خاص خود را دارد، به عنوان مثال ، وزارت امور خارجه امریکا و شخص وزیر و معاونان او دیدگاه هایی درباره ایران دارند. از سوی دیگر مشاور امنیت ملی که در عرصه تصمیم گیری سیاست خارجی ایالات متحده نقش مهمی به عهده دارد ، از کارشناسانی تشکیل شده که نظراتی را درباره ایران خواهند داشت . ممکن است نظرات مشاور امنیت ملی با نظرات وزارت خارجه تفاوت هایی داشته باشد. از سوی دیگر ، وزارت دفاع امریکا نیز نظرات خاصی درباره مسائل نظامی و امنیتی ایران دارد ؛ اما همه اینها به طور منظم در جای خاصی در کاخ سفید که به آن اتاق بیضی گفته می شود ، دور هم جمع می شوند و نظرهای خودشان را ارائه می کنند و در خصوص مسائل کلان سیاست خارجی تصمیم می گیرند. اما این طور نیست که این اظهارنظرها به معنی اعمال سیاست شخصی درباره ایران باشد. به عنوان مثال اگر بحث مذاکره مطرح شود، ابتدا هر کدام نظر خود را مطرح می کنند و در نهایت تصمیم گرفته می شود که آیا مذاکره صورت بگیرد یا نه؛ و این که اگر قرار است مذاکره شود، باید در چه قالب و در چه سطحی باشد. منتها تا تصمیم مشخصی گرفته نشده ، این دیدگاه های متفاوت و نه متضاد معمولا در مصاحبه ها و سخنرانی ها مطرح می شود. به عنوان مثال ، وزارت امورخارجه امریکا همواره معتقد بوده که باید به نحوی با ایران به گفتگو پرداخت . در حالی که برخی مسوولان ارشد وزارت دفاع در حوزه امنیت ملی و حتی خود شخص رئیس جمهور نظر دیگری دارند و معتقدند که باب هیچ گونه گفتگویی را نمی توان با ایران باز کرد و باید به سمتی حرکت کنیم که نظام ایران را ساقط کنیم .حتی در زمینه ساقط کردن نظام ایران نیز دو نظر متفاوت وجود دارد ؛ برخی عملیات نظامی را مطرح می کنند، اما برخی دیگر معتقدند باید از طریق حمایت مخالفان داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ، نظام ایران ساقط شود. اما نکته مهم اینجاست که در هیچ جای امریکا در خصوص این که باید با ایران چه کرد؛ تصمیم قاطع و جدی گرفته نشده است و نکته مهمتر این که همه مسوولان تاثیرگذار بر سیاست خارجی امریکا در خصوص برخی مسائل اتفاق نظر دارند؛ از جمله این که ایران باید 260مظنون القاعده را تحویل دهد یا این که باید جلوی دستیابی ایران به غنی سازی اورانیوم گرفته شود و یا این که ایران باید پروتکل الحاقی را امضائ کند و در عراق نفوذ زیادی نداشته باشد. اما درباره این که چه باید کرد، واشنگتن تصمیم اجرایی و نهایی خود را نگرفته است . در واقع در ایران نیز همین طور است و ما گاهی مشاهده می کنیم که کمیسیون سیاست خارجی مجلس با دولت و شورای عالی امنیت ملی و وزارت خارجه و دیگر حوزه های تاثیرگذار بر سیاست خارجی در برخی مسائل اختلاف نظر دارند ، اما به مجرد این که تصمیم نهایی در خصوص سیاست مشخصی همانند امضای پروتکل گرفته شود، دیگر هیچیک از مسوولان نمی توانند مخالفت کنند و بگویند ما این تصمیم را قبول نداریم و اجرا نمی کنیم . در امریکا نیز در حال حاضر این گونه است ؛ یعنی علایمی که ما می بینیم ، علایم متفاوتی است که مسوولان بلند پایه امریکا براساس اظهار نظرهای شخصی خود عنوان می کنند و همه اینها فقط در حد اظهار نظرهای سیاسی است و زمانی این نظرها اهمیت خواهد داشت که به تصمیمی کلی و جدی تبدیل شود و کابینه آن را تصویب کند. اما همه این مسائل فقط در حوزه مسوولیت قوه مجریه است و قوه مقننه نیز که عبارت از کنگره و سناست و تاثیر بسیار زیادی در سیاست های خارجی امریکا دارد ، باید مورد توجه قرار گیرد. چرا که برخی از مسائل سیاست خارجی در حوزه اختیارات کنگره و سنا قرار دارد و دولت نمی تواند در مورد آنها مستقلا عمل کند. به عنوان مثال شخص رئیس جمهور و کابینه نمی توانند تحریم های اقتصادی ایران را لغو کنند ؛ چرا که مصوبه کنگره و مجلس سناست . از سوی دیگر هر یک از اعضای کنگره و مجلس سنا ممکن است در خصوص مسائل ایران نظرهای متفاوتی داشته باشند اما آنچه قابل اهمیت است ، این که تا این اظهار نظرها در قالب تصمیمی کلی و جدی تصویب نشود ، تنها در حد یک اظهار نظر سیاسی خلاصه خواهد شد.