دعوای وقف در شهر سفال

زبیده‌خاتون در این وقفنامه ثبتی چنین عنوان کرده است که نیت من از وقف 2 دانگ مشاع سهم خودم از 6 دانگ اراضی مذکور این است که درآمد حاصل از یک دانگ آن برای روشنایی، مجلس روضه‌خوانی و مخارج یومیه حرم سیدالشهدا در شهر مقدس کربلا هزینه شود و درآمد حاصل از یک دانگ دیگر نیز صرف احداث، تعمیر و نگهداری کاروانسرا، حمام، پل و راه‌های مورد نیاز زائران ائمه‌اطهار شود.

در زمان نوشته شدن وقفنامه، رونوشتی از اصل آن تهیه و هر دو سند به تایید شیخ باقر بهاری و 40 نفر دیگر از افراد سرشناس منطقه می‌رسد و در سال 1311 نیز دادگستری وقت روی رونوشت مذکور تمبر تایید الصاق می‌کند که این سند هم‌اکنون در اداره کل اوقاف و امور خیریه استان همدان موجود است.

آغاز اختلاف

در زمان اجرای قانون اصلاحات ارضی توسط حکومت پهلوی و به دستور شاه، تمامی زمین‌ها و املاک وقفی از جمله 2 دانگ مشاع زمین‌های وقفی زبیده خاتون در شهر لاله جین تصرف و سپس به عنوان زمین‌های حکومتی میان مردم تقسیم می‌شود. بر اساس این زمین‌ها سند تفکیکی نیز صادر ‌شده است، اما از آنجا که برای زمین‌های وقفی قیمت و سندی متفاوت از سایر زمین‌ها در نظر گرفته می‌شود این مساله موجب تشخیص زمین‌های وقفی از سایر زمین‌ها حتی بعد از صدور سند شده است.با پیروزی انقلاب و فتوای حضرت امام (ره) تمام سندهایی که برای موقوفات در زمان اجرای طرح اصلاحات ارضی صادر شده بود از درجه اعتبار ساقط و باطل اعلام شد.لذا پیرو این فتوا، افرادی که در زمین‌های وقفی زبیده خاتون اقدام به ساخت ملک اعم از تجاری یا مسکونی کرده‌اند و یا در این زمین‌ها به کشاورزی پرداخته اند مالک زمین‌ها محسوب نمی‌شوند اما به دلیل تسامح و عدم پیگیری جدی موضوع از سوی سازمان اوقاف، اهالی شهر لاله جین همچنان به کسب و کار و زندگی خود در این زمین‌ها و املاک تا زمان حاضر ادامه داده‌اند.

بروز ناآرامی

چندی پیش اداره کل اوقاف و امور خیریه استان همدان تصمیم گرفت تکلیف موقوفه زبیده‌خاتون را در لاله جین روشن کند اما این موضوع موجب بروز درگیری‌های محلی شد و مردم شهر با برپایی راهپیمایی و انجام تظاهرات به این تصمیم اعتراض کرده و خواهان حل این مشکل از طریق صدور سند قطعی برای املاکی شدند که در آن خانه و مغازه بنا کرده‌اند. اداره کل اوقاف استان همدان نیز در مقابل بر موقوفی بودن زمین‌های یادشده تاکید دارد و این اختلاف‌نظر موجب شده است اعتراض‌ها در لاله‌جین همچنان ادامه داشته باشد.

علی محمد عبدالهی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان همدان در این باره به «جام‌جم» گفت: این اداره‌کل متولی پیگیری امور موقوفات و نظارت بر حسن عمل به نیات واقفین است و طبق نیت زبیده خاتون، 2 دانگ مشاع شهر لاله جین نیز باید در جهت نیت واقف هزینه شود.

راه برون‌رفت

به گفته مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان همدان، مردم شهر لاله جین و کسانی که در زمین‌های زبیده خاتون اقدام به ساخت ملک و بهره‌برداری اقتصادی کرده‌اند می‌توانند به 2 طریق مشکل خود را برطرف کنند، اول این‌که برابر قانون و نظر کارشناسی اجاره زمین مورد استفاده را به اداره اوقاف بپردازند و دوم این‌که به قیمت روز، زمین‌های مورد استفاده را خریداری کنند تا پول به دست آمده از فروش زمین‌ها با نیت تبدیل به احسن شدن موقوفه هزینه و درآمد حاصل در جهت نیت واقف صرف شود.

وی خاطرنشان کرد: به دلیل این‌که 2 دانگ وقف شده از سوی زبیده خاتون به طور مشاع است، اداره اوقاف می‌تواند از هر منطقه جغرافیایی شهر لاله جین این وقف را در نظر بگیرد اما به منظور حل مشکل، مردم شهر لاله جین می‌توانند زمین‌های مورد نظر و پیشنهادی خود را برای حل بهتر مشکل پیشنهاد دهند.عبداللهی گفت: از سوی مراجع قانونی استانی و کشوری حکم قضایی به نفع اداره کل اوقاف همدان صادر شده است ولی به دلیل نارضایتی مردم، مسوولان استان مایل هستند از طریق تعامل و رایزنی مساله حل شود.

ولی تصریح کرد: اگر در این زمینه توفیقی به دست نیاید، رای دادگاه تجدیدنظر که از سوی مراجع قضایی صادر خواهد شد تکلیف نهایی را در این زمینه روشن خواهد کرد.

نگرانی مردم

مردم لاله جین و اهالی این شهر که از سال‌ها قبل با احداث خانه، مغازه و یا استفاده کشاورزی از زمین‌های مذکور امرار معاش کرده و نسل به نسل زندگی خود را بر پایه این زمین‌ها و سرمایه بنا کرده‌اند با پس دادن املاک خود به اوقاف مخالفند و مدعی‌‌اند که تکلیف زمین‌های وقفی زبیده خاتون سال‌ها قبل باید روشن می‌شد چون در حال حاضر امکان پس دادن زمین‌ها وجود ندارد.

شهر لاله‌جین در 20 کیلومتری شهر همدان به عنوان پایتخت سفال ایران از توابع شهرستان بهار و یکی از شهرهای شمالی استان همدان است و جمعیتی بالغ بر 14هزار نفر دارد.