چیزی درتاریخ جا گذاشته ام

محمد صادقی از جمله بازیگرانی است که آهسته و پیوسته حرکت می‌کند و چندان دنبال هیاهوی عالم بازیگری نیست. این را از انتخاب‌هایش هم می‌توان فهمید. مدتی است که از او سریال سال‌های مشروطه روی آنتن رفته است.

او در این مجموعه در نقش امیرکبیر ظاهر شده ؛ نقشی که پیش از این، سعید نیک‌پور آن را به تصویر کشیده است. با صادقی به گفتگو نشستیم تا درباره نقش امیرکبیر برایمان بیشتر توضیح دهد.

به نظر می‌رسد شما نقش‌های سخت را راحت‌تر قبول می‌کنید؛ نقش‌هایی که نیاز به کنکاش بیشتری دارند، درست است؟

بله، من سعی می‌کنم از نقش‌هایی که روزمرگی زندگی را نشان می‌دهند یا در پرداخت موقعیت اجتماعی، تاریخی یا سیاسی شاخص نیستند و پرداخت درستی ندارند، دوری کنم و بیشتر به دنبال نقش‌هایی هستم که متفاوت باشند و نیاز به تحقیق داشته باشند.

این همه سختگیری دلیل خاصی دارد؟

بله، چون دوست دارم برای نقشم زحمت بکشم. به نظرم نقش‌های خوب براحتی به دست نمی‌آید ولی خوشبختانه چند تا از این نوع نقش‌ها سهم من شده است که از بازی در آنها لذت برده‌ام.

با توجه به روند سریال‌سازی در چند سال اخیر، بیشتر این نوع نقش‌ها (یعنی نقش‌های سخت)‌‌را در آثار تاریخی می‌توان جستجو کرد. قبول دارید؟

بله، همین‌طور است. فکر می‌کنم دلیلش هم همان شکاف زمانی و مکانی است، چون وقتی یک فاصله زمانی و مکانی داریم و آن شرایط را درک نکردیم برایمان نامانوس است و باید تحقیق بیشتری کرد. البته نقش‌های تاریخی باید به نوعی به روز هم بشود تا مخاطب امروزی هم بتواند با آنها ارتباط برقرار کند که این مساله خود یک فرآیند زیرکانه و پیچیده‌ای است.

برویم سراغ مجموعه سال‌های مشروطه و نقش امیرکبیر. من فکر می‌کنم شما در پذیرش این نقش ریسک بزرگی کرده‌اید. چرا که مردم از نقش امیرکبیر به واسطه کار سعید نیک‌پور و مرحوم علی حاتمی خاطره داشتند و حالا شما پس از چند سال این خاطره را به واسطه حضور دوباره‌تان شکستید. در این مورد توضیح دهید.

با شما موافق هستم، اما آگاهانه این کار را انجام دادم. اجراهای قبلی امیرکبیر اجراهای خوبی هستند و مردم هم خاطرات خوبی از این نقش‌ها دارند، اما توقع این هست که مخاطب امروزی، این شخصیت را در ابعاد تازه‌تر و متفاوت‌تری ببیند. به هر حال بازی در این نقش برای من جالب بود و باید بدانید در کشورهای دیگر دنیا ممکن است یک نقش بارها و بارها تکرار شود ولی نباید این مساله ترس و تردید در بازیگر ایجاد کند و به نظرم بازیگر باید با یک نگاه سازنده به سمت این گونه نقش‌ها برود.

گویا ‌ورزی در مورد این نقش بیشتر به سمت بعد روان‌شناختی امیرکبیر رفته است که این مساله طبعا بازی سخت‌تری را می‌طلبیده. آیا این موضوع را قبول دارید؟

بله. همین‌طور است و این مساله در نوشته‌هایشان وجود دارد و هر کدام از سکانس‌های این کار بخشی از شخصیت امیرکبیر را نشان می‌دهد. این که مثلا امیرکبیر در برخورد با درباریان چگونه رفتار می‌کرده و در برخورد با بیگانگان چگونه بوده است. این سکانس‌ها همه معرف مستندات و واقعیات شخصیتی امیرکبیر است .

خود شما روی کدام جنبه شخصیتی امیرکبیر تکیه کردید و دوست داشتید مخاطبتان با آن همذات ‌پنداری کند؟

امیرکبیر یک مجموعه از خصوصیات مختلف دارد که نمی‌توانستم تنها روی بخشی از این مجموعه متمرکز شوم و آن مربوط به پیشینه وی بود و بخش دیگر مربوط به کار و مسائل طبیعی او می‌شد. مثلا او همان قدر که همنشین نخبگان بوده و آنها را می‌شناخته است روی مردم عادی هم اشراف داشته. امیرکبیر آدم بسیار پرتلاش و سختکوشی بوده است. به هر حال خصوصیات زیادی از ایشان در کتاب‌های مختلف وجود دارد که قابل بررسی است.

شما جزو بازیگرانی هستید که با لحن و بیانتان بازی می‌کنید. در این باره توضیح دهید.

بله. خیلی می‌کوشم روی تاکیدهایی که در لحن و کلمات وجود دارد دقت کنم، چرا که به نظرم جملات باید درست ادا بشوند. به هر حال روی این مساله هم دقت می‌کنم و هم وقت می‌گذارم.

اما بعضی‌ها استفاده از تکیه‌کلام را با ادای درست کلمات اشتباه می‌گیرند!

بله، من هم با شما موافقم.

البته شما همان‌قدر که روی بیانتان حساسیت به خرج می‌دهید، روی طرز نگاه‌هایتان هم حساسیت ویژه‌ای دارید. این مساله نشات گرفته از تجربه‌هایتان است یا تمرینات خاصی دارید؟

من زیاد آدم با استعدادی نیستم، ولی آموزش‌های زیادی در زمینه بازیگری دیده‌ام که البته تجربه، سهم مهمی در این خصوص دارد، اما در این مورد بیشتر تکنیک مهم است؛ موضوعی که شاید تعدادی از بازیگران نسبت به آن بی‌توجه هستند یا ارزشی برای آن قائل نیستند. از آنجا که بازیگری مقابل دوربین تکنیک بسیار مهمی است و کار مشکلی هم نیست، راحت می‌شود با تمرین کردن و کسب مهارت روی آن اشراف پیدا کرد.

امیر کبیر در سال‌های مشروطه لحن ساده و صادقانه، اما محکمی دارد. برای مثال اگر او پندی می‌دهد مخاطب آن را پس نمی‌زند، چون مصنوعی نیست یا فانتزی صحبت نمی‌کند. چگونه به این نوع بیان رسیدید؟

ما کوشیدیم لحن و گفتار را در این مجموعه به روز کنیم تا برای مخاطب قابل هضم باشد. فکر می‌کنم بازیگران در این مجموعه به نوعی با نقش‌هایشان در میانه راه به هم رسیده‌اند. معمولا در نقش‌هایی که واقعیت داشته‌اند، مانند امیرکبیر، باید بیشتر به سمت نقش معطوف شد، چرا که اگر فقط ادا دربیاوریم یا از چیزی وام گرفته باشیم، هم به خود نقش لطمه می‌خورد و هم دیگر برای مخاطب جذابیتی نخواهد داشت.

بازی در نقش امیرکبیر چه حسی را برای خودتان به دنبال داشت؟

اصولا بازی در نقش‌های مختلف شبیه به این است که انسان متولد می‌شود و بعد می‌میرد. در واقع در سرنوشت شخصیت دیگری زندگی می‌کنیم و بعد با اتمام فیلم می‌میریم و این حس بسیار جالب است و آدم را به فکر فرو می‌برد. می‌توانم بگویم بازی در این نقش شانس بزرگی برای من بود.

یک سکانس خاطره‌انگیز از سریال سال‌های مشروطه برایمان تعریف کنید.

در حمام فین کاشان و محل قتل امیرکبیر مشغول تصویربرداری بودیم . من قبل از گرفتن این صحنه مشغول قدم زدن در این مکان بودم و دائم به این فکر می‌کردم که امیرکبیر در آن لحظات چه حسی داشته است و به چه چیزی فکر می‌کرده . آن لحظه برایم لحظه‌ای خاص و غریب بود.

آقای صادقی، در تاریخ چه چیزی را جا گذاشته‌اید؟

نمی‌دانم. سوال سختی مطرح کردید ولی قطعا یک چیزی را جا گذاشته‌ام که می‌خواهم پیدایش کنم.

بازیگری را به آن معنایی که دوست داشته‌اید، تجربه کرده‌اید؟

بله. در ایران در بیش از 30 فیلم و مجموعه تلویزیونی بازی کرده‌ام که تعدادی از آنها برایم کارهای باارزشی هستند مانند ولایت عشق، مختارنامه، بی‌صدا فریاد کن و...

خودتان را بیشتر یک بازیگرتکنیکی می‌دانید یا حسی؟

به اقتضای موقعیت، تکنیک و حس هر دو اهمیت دارند. در واقع منفک از یکدیگر نیستند و هر دو از مواد اولیه کار محسوب می‌شوند. همان‌طور که تمرکز، ارتباط و... اهمیت دارند اما خودم را یک بازیگر تکنیکی می‌دانم، چون متکی به تکنیک و مطالعه نقش هستم و کار بداهه را به عنوان یکی از عناصر و نه عنصر اصلی کار در نظر می‌گیرم.

امضای خاص محمد صادقی در ارائه نقش‌هایش چیست؟

دقت در ایفای نقش. واقعا دقیق هستم، حتی نظم و وقت‌شناسی و مسائل حواشی بازیگری و اخلاق را هم رعایت می‌کنم. بخصوص پرهیز از توهمات و غرور کاذبی که گاه در بعضی بازیگران به چشم می‌خورد را با اهمیت می‌دانم.

محبوبه ریاستی