بیماری تکرر ادرار

دکتر فرید فتاحی، فوق‌تخصص غدد در گفتگو با «جام‌جم» با اشاره به این که هورمون AVP یا هورمون ضدادرار از هیپوفیز خلفی ترشح می‌شود، می‌افزاید: هیپوفیز خلفی از نسج عصبی مغز است و درواقع سلول‌هایی که AVP ترشح می‌کنند، پایانه‌های عصبی را تشکیل می‌دهند.به گفته وی،AVP نوعی هورمون است که از پایانه‌های عصبی ترشح می‌شود و غیر از هیپوفیز خلفی در جاهای دیگر مغز نیز ترشح می‌شود، مانند مرکز تشنگی در هیپوتالاموس. به همین دلیل افراد مبتلا مدام تشنه هستند.

کانال‌هایی به نام کانال‌های عبور آب در لوله‌های جمع‌کننده ادرار (توبول‌ها)‌ ناحیه عمقی نسج کلیه (مدول‌ها)‌ وجود دارند که وقتی از نظر اسمزی (املاح)‌ غلظت املاح زیاد شده، به واسطه آن در این قسمت املاح‌دار می‌شود.

دکتر فتاحی با بیان این مطلب اظهار می‌کند: در این فرآیند هورمون AVP کانال‌ها را به جداره لوله‌های جمع‌کننده ادرار (توبول‌ها)‌ می‌چسباند و براساس اسمز، آب حرکت می‌کند و وارد ناحیه عمقی نسج کلیه شده، از طریق عروق خونی جذب می‌شوند. به همین دلیل به آن، هورمون ضدادرار گفته می‌شود.

این پزشک متخصص می‌گوید: برای آن که این هورمون کار کند، باید هیپوفیز خلفی و قسمت هیپوتالاموس و نواحی عمقی نسج کلیه (مدول‌ها)‌ سالم باشند. در غیر این صورت ادرار زیاد دفع خواهد شد.تومورها، ضایعات، ضربه‌ به سر و اشعه درمانی در نواحی هیپوفیز و هیپوتالاموس در ترشح AVP اختلال ایجاد می‌کنند که می‌تواند گذرا و حتی دائمی باشد.

دکتر فتاحی می‌افزاید: اگر نواحی عمقی نسج کلیه بر اثر سنگ‌های کلیه، بیماری‌های مزمن کلیه، فشار خون و داروهای مختلف تخریب شود، دیگر جذب آب اتفاق نمی‌افتد.

گاهی افراد به علل مختلف، آب زیادی می‌نوشند، مثلا تشنگی زیاد بر اثر مصرف برخی داروهای اعصاب که دهان را خشک می‌کنند و فرد به جای نوشیدن روزانه 2 لیتر آب، مجبور به استفاده 5 الی 6 لیتر آب می‌شود که به دنبال آن در عمق کلیه پدیده شسته شدن بر اثر ورود و خروج زیاد آب رخ می‌دهد و کاهش املاح و اختلال در جذب آب ایجاد می‌شود.

علائم بیماری

با فرارسیدن فصل سرد سال، تعریق بدن کم صورت می‌گیرد و در نتیجه به میزان ادرار افزوده می‌شود و گاهی نیز ترس، استرس، اسپاسم گردنه مثانه و.... باعث بروز حجم زیاد ادرار می‌شوند، ولی در دیابت بی‌مزه با توجه این که شخص به دفعات فراوان ادرار می‌کند، فرد مبتلا تا 10 لیتر آب در روز می‌نوشد و وقتی به هوش باشد صدمه‌ای برای بدن نخواهد داشت، اما اگر شخص دچار بی‌هوشی شود، دیگر توان نوشیدن و جبران آب دفع شده از بدن را نخواهد داشت.

دکتر فتاحی یکی از مهم‌ترین تغییراتی که در بیماران دیابت بی‌مزه رخ می‌دهد را پایین آمدن وزن مخصوص ادرار صبحگاهی ذکر می‌کند. به عنوان مثال اگر وزن مخصوص ادرار صبحگاهی 030/1 باشد، در این بیماران وزن بسیار پایین‌تر است.

تست تشخیصی بیماری

بستری کردن و تشنه نگه داشتن بیمار برای چند ساعت و غلیظ نشدن ادرار در این مدت، دلیل محکمی برای تشخیص این بیماری است.

این پزشک غدد یادآور می‌شود: برای درمان این بیماری، هورمون مورد نظر تهیه شده و همانند قطره بینی یا اسپری مصرف می‌شود و از آنجا که هورمون DDAVP بسیار کوچک است، از طریق استنشاق مخاط بینی جذب و اثرگذار است، ولی اگر این بیماری بر اثر اختلال در کلیه باشد، باید ابتدا بیماری کلیوی درمان شود.

وی اظهار می‌کند: معمولا درمان بیماری تا آخر عمر است و بیمار باید همیشه از قطره استفاده کند. دکتر فتاحی می‌افزاید: گاهی در ایام حاملگی شاهد تشدید بیماری هستیم که بنابه صلاح پزشک متخصص دوز دارو تغییر می‌کند، ولی آنچه در این بیماری اهمیت دارد، آن است که هر قدر از این دارو کمتر خورده شود و کمتر آب نوشیده شود، کلیه جذب بهتری خواهد داشت.