فرزند کمتر، یارانه بیشتر

یکی از مهم‌ترین این تدابیر که می‌تواند شانس اجرای موفقیت‌آمیز طرح را افزایش دهد، اتخاذ «سیاست‌های جمعیتی» به عنوان یک بسته مکمل است. دولت با اتخاذ راهکارهای تشویقی می‌تواند از توسعه ابعاد خانوار جلوگیری کند.

براساس نظر کارشناسان جمعیت‌شناسی، در ایران هر روز به طور متوسط 5200 کودک متولد می‌شود و در حال حاضر 26 میلیون نفر از جمعیت کشور در سنین 15 تا 30 سال قرار دارند که سن فرزندآوری است، بنابراین می‌توان پیش‌بینی کرد که نرخ رشد جمعیت در 5 سال آینده افزایش یابد و با کمی خوش‌بینی به بیش از 4/1 درصد برسد. بخصوص با وعده‌های مجریان اقتصادی کشور به کاهش قیمت کالا و خدمات بر اثر بازتوزیع نقدی یارانه‌ها به لحاظ فرهنگی، تمایل مردم به داشتن فرزند افزایش می‌یابد و این همان پاشنه آشیل خدشه‌دار شدن طرح هدفمندی یارانه‌هاست.

دولت با اتخاذ راهکارهای تشویقی در کنترل جمعیت در کنار طرح تحول اقتصادی، سهم خانوارهای کم‌درآمد را از یارانه‌ها افزایش می‌دهد؛ چراکه معمولا این خانوارها از ابعاد بزرگ‌تری برخوردارند و احتمال فشار مالی بر آنان در سال‌های آینده بیشتر است. اعطای مشوقی مانند «فرزند کمتر، یارانه بیشتر» باعث جلوگیری از شکاف درآمدی بین اقشار کم‌درآمد می‌شود.

این واقعیت را باید بپذیریم که مهم‌ترین دلیل اصرار دولت بر اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها، ناتوانی یا دشواری درمدیریت تقاضای کل جامعه است. افزایش واردات، افزایش میزان بیکاری و افزایش قیمت‌ها، معمولا از شاخص‌های همسو هستند. کاهش رشد جمعیت در کوتاه‌مدت، امر سیاستگذاری و شکاف بین عرضه و تقاضا و از همه مهم‌تر اجرای عدالت را تسهیل خواهد کرد؛ اما در حال حاضر نادیده گرفتن سیاست‌های جمعیتی و خلا آن در سیاست‌های کلان اقتصادی، آینده طرح را با تردید روبه‌رو کرده است.