حوادث در تعقیب زائران

جمعه، 2 بهمن امسال، سوریه: راننده اتوبوسی با 45 زائر ایرانی که از تبریز عازم سوریه شده‌اند در 70 کیلومتری دمشق به خواب می‌رود و اتوبوس واژگون می‌شود در این حادثه 4 ایرانی کشته و 35 نفر مجروح می‌شوند.

سه‌شنبه،‌ 19 آبان، امسال، سوریه: اتوبوسی حامل زائران ایرانی از همدان عازم سوریه می‌شود و در 80 کیلومتری شمال شرق دمشق با کوه برخورد می‌کند در این حادثه 3 زائر کشته و 26 نفر مجروح می‌شوند.

سه‌شنبه، 4 فروردین، امسال، سوریه: سرعت زیاد راننده و لغزندگی جاده در نزدیکی منطقه زدانی، باعث واژگونی اتوبوس و مرگ چند زائر و مجروح شدن تعداد ی دیگر شد همچنین اسامی مجروحان سانحه رانندگی زوار ایرانی در سوریه اعلام شد.

سانحه با مجوز یا بی‌مجوز؟!

در این که سوریه در یک سال گذشته دست‌کم برای زائران ایرانی حادثه‌خیز شده است، شکی نیست اما آنچه میان زخمی‌ها و کشته شده‌های این چند حادثه تفاوت ایجاد می‌کند، این است که گروهی از این زائران با شرکت‌های دارای مجوز و گروهی دیگر با شرکت‌های بدون مجوز سفر کرده‌اند. برای مثال قربانیان حادثه‌ای که جمعه هفته گذشته رخ داد، همگی با شرکتی بدون مجوز سفر می‌کردند به طوری که سازمان حج و زیارت تنها چند ساعت پس از این حادثه اعلام کرد: شرکتی که زائران تبریزی از طریق آن به سوریه اعزام شده‌اند، زیر نظر سازمان حج و زیارت نبوده است.

شاید اگر قرار بر کشته و مجروح شدن در ولایت غریب باشد چه فرقی می‌کند با آژانس‌های مجوز‌دار از سوی سازمان حج و زیارت سفر کنیم یا بی‌مجوز برویم؟ حسین اکبری، مسوول عتبات عالیات سازمان حج و زیارت در این‌باره به «جام‌جم» می‌گوید: مسافرانی که با شرکت‌های مجوزدار سفر می‌کنند، در صورت بروز حادثه، بسرعت از طرف سازمان حج و زیارت ساماندهی و به مراکز درمانی زیر نظر این سازمان منتقل می‌شوند.

به گفته او، این مسافران از سوی شرکت مسافرتی‌شان بیمه می‌شوند و در همان کشور به درمانگاه‌هایی که زیرنظر سازمان حج و زیارت فعالیت می‌کنند منتقل و درمان می‌شوند و حتی فرآیند درمانشان پس از بازگشت به کشور هم بی‌هیچ مشکلی ادامه می‌یابد اما مسافرانی که با شرکت‌های بی‌مجوز سفر می‌کنند در صورت بروز حادثه به شایستگی ساماندهی نمی‌شوند. حتی تحویل گرفتن اجساد از کشور بیگانه و انتقال آنها به کشور هم وقتی شرکتی بی‌مجوز باشد با مشکل روبه‌رو می‌شود.

اما حتی اگر زائران ایرانی سوریه در طول سفر هم دچار سانحه‌ای نشوند، همچنان میان مسافران شرکت‌هایی که با مجوز سازمان حج و زیارت فعالیت می‌کنند و آنها که مجوز ندارند، تفاوت وجود دارد. به طوری که سطح خدمات ارائه شده از سوی شرکت‌های بی‌مجوز بشدت پایین است که بهترین مثالش استفاده شرکت بی‌مجوز از راننده‌ای سهل‌انگار برای جابه‌جایی زائران بوده است. از نکات دیگری که این مسوول درخصوص تفاوت شرکت‌های بی‌مجوز و مجوزدار به آن اشاره می‌کند، وجود مراقب و ناظر گروه در طول سفر است که زائران را همراهی می‌کند. اکبری می‌افزاید: شرکت‌های با مجوز سازمان حج و زیارت باید در هر شرایطی به این سازمان پاسخگو باشند اما شرکت‌های بی‌مجوز پاسخگو نیستند و از حیطه نظارت سازمان حج و زیارت خارج‌اند.

مسوول عتبات عالیات سازمان حج و زیارت تاکید می‌کند: از نظر قانونی ما مسوول اعزام این افراد نیستیم و فقط کنسولگری ایران در سوریه باید از این افراد حمایت کند؛ اما چون آنها زائر هستند ما نیز صرفا به خاطر وظایف اخلاقی و انسانی به آنها خدمات ارائه می‌کنیم.

در مرز‌های ایران چه خبر است؟

این که چطور 45 زائر از سوی شرکتی بدون مجوز سازمان حج و زیارت به سوریه اعزام می‌شوند و با وجود عواقب خطرناک این سفر کسی مانع خروج آنها از کشور نمی‌شود، پرسشی است که اکبری به آن پاسخ صریحی نمی‌دهد.

مسوول عتبات عالیات سازمان حج و زیارت در این باره می‌گوید: من نباید به این پرسش پاسخ بدهم! باید از ناجا بپرسید این اتفاقات چگونه رخ می‌دهد و ما قصد مطرح کردن اختلافات سازمانی را نداریم.او می‌افزاید: این روزها حتی ممکن است فردی از داخل خانه‌اش در روزنامه آگهی دهد و گروهی از زائران را به سوریه منتقل کند، که همین امر باعث ایجاد مشکلاتی برای زائران شده است.

تلاش «جام‌جم» برای گفتگو با پلیس مرزبانی ناجا بی‌نتیجه ماند، اما شاید با استناد به گفته‌های اکبری که در پرده سخن می‌گوید، بتوان حدس زد فرآیند اعزام زائران از طریق شرکت‌های بی‌مجوز چگونه است.

او تاکید می‌کند: هم‌اکنون هیچ زائری نمی‌تواند از طریق مرزهای ایران به شکل آزاد و خارج از کاروان‌های مجوزدار به عراق سفر کند؛ چون در این زمینه مصوبه‌ای وجود دارد که زائران را به شکل قانونی از چنین سفری نهی می‌کند. این در حالی است که این مصوبه برای سفرهای زیارتی به سوریه وجود ندارد و زائران به شکل آزاد به سوریه می‌روند.

این که چه زمان سفر زائران به کشورهای همسایه تابع قانون می‌شود و چه زمان سازمان حج و زیارت و پلیس مرزبانی ناجا و سازمان‌های دیگر با یکدیگر هم‌رای می‌شوند تا مانع خروج زائران به شکل آزاد از کشور شوند، در شرایط کنونی قابل حدس نیست، اما کاش دست‌کم تا آن زمان که مسوولان به نتیجه‌ای قطعی در این‌باره می‌رسند، به شمار کشته‌شدگان زائران ایرانی افزوده نشود و ای کاش پلیس مرزبانی ناجا نیز به رسانه‌ها و مردم پاسخی روشن و قانع‌کننده دهد که چگونه ممکن است این همه کاروان به شکل غیر مجاز و براحتی از مرز بگذرند و جان خود را در غربت به خطر بیندازند.

براستی، چه کسی پاسخگوی خانواده‌‌های قربانیان و مجروحان این حوادث است؟!