سرنخ این کلاف سر درگم پیداست !

سالهاست که آلودگی هوای شهر تهران که بیش از 10درصد جمعیت کل کشور در آن سکونت دارند ، به صورت یک معضل اجتماعی در آمده است و با توسعه شهرها و افزایش جمعیت هر ساله نیز به صورت حادتری خود را نشان می دهد.
کد خبر: ۳۰۶۸۰
بدون شک شرایط اقلیمی و رشد جمعیت در شهر تهران از یکسو و ترکیب ناوگان شهری و کیفیت سوختهای مصرفی از سوی دیگر دستیابی به راهکارهای موثر و قابل اجرا را برای کنترل و کاهش آلودگی هوای این شهر در کوتاه مدت با موانعی روبه رو ساخته است به گونه ای که حل این معضل اجتماعی و زیست محیطی را که می تواند تبعات جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد، بدون آگاهی و مشارکت عمومی مقدور نمی سازد. گزارش پیش رو نیز با رویکرد آگاهی بخشی درخصوص وضعیت آلودگی هوای شهری که در آن زندگی می کنیم و برانگیختن حس مشارکت جمعی برای محافظت از آن تهیه شده است.

هوای تهران در زمستان آلوده تر است

الگوهای حاکم هواشناسی در هر فصل با فصل دیگر متفاوت است . با این حال در فصل زمستان و اواخر پاییز در شهر تهران شاهد پدیده «وارونگی دما» هستیم که منجر به ناسالم تر شدن هوای تنفسی این شهر می شود. زهره جهانگیری ، عضو هیات علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو با اشاره به این که در فصل زمستان و بخصوص صبحهای زود ، افراد آسیب پذیر از تردد در فضای آزاد منع می شوند ، افزود: از آنجایی که الگوی سینوتپیلی در این زمان حاکم می شود پدیده «وارونگی دما» را داریم .

هوای تهران تهویه نمی شود

در واقع شرایط اقلیمی ، خودروهای دودزا و جمعیت رو به رشد تهران بزرگ ، از امکان تهویه جوی کاسته و اثر وارونگی را تشدید می کنند و از آنجایی که فرآیندی برای کاهش غلظت آلاینده ها در سطح تنفسی جو تهران وجود ندارد، هوا تهویه نمی شود و بدین ترتیب گروههای آسیب پذیر مورد تهدید جدی قرار می گیرند. حسین حسن خانی ، مدیر آموزش ، ارتباطات و امور بین الملل شرکت کنترل کیفیت هوا با اشاره به علل آلودگی هواگفت : براساس آمار 71 درصد آلودگی هوا ناشی از سیستم حمل و نقل شهری است و این امر با توجه به وضعیت جغرافیایی شهر تهران که از شمال شرق و جنوب محصور شده است ، تشدید می شود ، لذا با توجه به این که روزانه تعداد زیادی از خودروهای سواری به سیستم حمل و نقل شهری اضافه می شوند و خودروهای فرسوده نیز از سیستم خارج نمی شوند ، اگر شرایط جوی (وزش باد و بارش باران) یاری گر این وضعیت نباشد ، آلودگی هوای تهران شدت خواهد گرفت . وی ادامه داد: به دنبال افزایش جمعیت در شهر تهران ، ترددهای درون شهری نیز افزایش می یابد که خود از عوامل افزایش آلودگی هوا است . بعلاوه افزایش ساخت و سازها نیز در دامن زدن به آلودگی هوا بی تاثیر نیست ، مگر آن که به ترکیب ساخت و سازها از لحاظ هواشناسی و مهندسی شهرسازی توجه شود، به گونه ای که ساختمان ها به عنوان «بادشکن» عمل کنند نه آن که باعث شکستن جریان باد شوند.

امسال کمتر آلوده است ، ولی

امسال به دلیل شرایط مطلوب جو و بارش در فصل بهار، به طور میانگین وضعیت آلودگی نسبت به سال گذشته مطلوب تر است ؛ اما این به آن معنا نیست که آلودگی هوای تهران رو به بهبود می رود؛ چرا که با توجه به افزایش تعداد خودروها و افزایش جمعیت ، منابع آلوده کننده هوا رشد بیشتری می یابند و تا زمانی که این منابع را ساماندهی نکنیم ، کنترل و رفع آلودگی هوای تهران ممکن نخواهد بود.

چه باید کرد؛

مهندس مازیار مجدی با تاکید بر این که کنترل وضعیت آلودگی هوا نیاز به شناخت توانایی اتمسفر برای تعیین توانمندی تولید آلاینده ها و نیز بهره گیری از اطلاعات و تکنیک های هواشناسی برای افزایش این توانایی دارد، اظهار داشت : منابع آلوده کننده باید در بخشهایی از شهر تعبیه شوند که براحتی وارد جو و آزاد شوند که بر این اساس بهتر است کارخانجات صنعتی و تولیدی در شرق تهران (در خلاف جهت باد) ساخته شوند. از سوی دیگر بهینه کردن مصرف انرژی در آپارتمان ها، ایزوله کردن ساختمان ها و پنجره ها و توجه به ترکیب ساخت وسازها با در نظر گرفتن جهت باد می توانند از تولید آلاینده ها تا حد قابل توجهی جلوگیری کنند. زهره جهانگیری نیز ادامه داد: بخش عمده ای از آلاینده ها را در دنیا خودروهای سواری تشکیل می دهند. در نتیجه طرح کاهش آلودگی هوا بدون اجرای برنامه هایی برای خروج خودروهای فرسوده ، توسعه حمل ونقل عمومی و مدیریت ترافیک راه به جایی نخواهد برد.

خروج خودروهای فرسوده
و 22 درصد کاهش آلودگی هوای تهران

با اجرای طرح خروج خودروهای فرسوده 22 درصد از آلودگی هوای شهر تهران کاسته خواهد شد. کما این که استفاده از کاتالیزور در موتورسیکلت ها و تاکسی ها سالانه 5/6 هزار تن از آلودگی هوای شهر می کاهد. حسن خانی به اجرای 7محور از برنامه طرح جامع کاهش آلودگی هوای شهر تهران اشاره کرد و گفت : اجرای این محورها از قبیل استانداردکردن خودروهای نو ، خروج خودروهای مستعمل ، استفاده از کاتالیزور و بهینه سازی سوخت خودروها مستلزم حمایت و همکاری ارگان های ذی ربط است که البته در این زمینه ها اقداماتی آغاز شده است . وی ادامه داد: در کنار این موارد ، بحث مدیریت ترافیک و توسعه آموزش در زمینه شناخت معضلات زیست محیطی و آلودگی هوا چشم انداز روشنی را در زمینه کنترل آلودگی هوای تهران رقم می زند. دکتر سعید متصدی ، مدیرکل دفتر بررسی آلودگی هوای سازمان حفاظت محیط زیست نیز با تاکید بر این که معضل اصلی آلودگی هوای تهران به فناوری فرسوده ، نوع سوخت مصرفی و نیز مصرف بسیار بالای خودروها برمی گردد، افزود: برای کنترل روند آلودگی هوای شهر تهران ما با همکاری ارگان های ذی ربط «برنامه جامع کاهش آلودگی هوا»، را از سال 1379 تدوین و به تصویب هیات دولت رساندیم که اولین ، بهترین و کامل ترین برنامه در زمینه کنترل آلودگی هوا در کشور محسوب می شود و رویکرد اصلی آن استانداردسازی خودروها، سوخت های مصرفی ، استفاده از سیستم حمل ونقل عمومی و بحث آموزش است .

فناوری خودروسازی در ایران بهبود می یابد

بحث استانداردکردن خودروهای تولیدی و وارداتی کشور به واسطه اجرای برنامه کنترل آلودگی هوای تهران از امسال به مرحله اجرا گذاشته شده است . دکتر متصدی تاکید کرد: همه خودروهای تولیدی و وارداتی از این پس باید انژکتوری بوده و کاتالیزور داشته باشند که به غیر از خودروی پراید، سایر خودروها از این روند در تولیدشان پیروی خواهند کرد. تنها نکته قابل توجه آن است که برنامه کنترل آلودگی هوای تهران ، یک برنامه 10 ساله است و ما برای خروج از بحران آلودگی به گذشت این زمان نیاز خواهیم داشت .

هوای تهران با مشارکت مردمی پاک می شود

معضل آلودگی هوای تهران و البته کل کشور ، بدون مشارکت مردمی و هماهنگی میان بخشهای ذی ربط قابل کاهش نیست . دکتر متصدی در این ارتباط گفت : اگر فناوری و عملیات کنترل ، اجرا شود و مشارکت مردمی با آن همراه نباشد، برنامه های کاهش آلودگی هوا موفقیت چشمگیری نخواهد داشت . مردم باید به محیط و هوای خود توجه کنند و برای استنشاق هوایی سالم تلاش نمایند و چنین مشارکتی هم بدون برخورداری از آگاهی لازم ممکن نخواهد بود. بدون تردید آگاهی و مشارکت مردم در کنار هماهنگی های بین بخشی میان ارگان ها ، بحث آلودگی هوا را طی برنامه زمان بندی شده برای همیشه خواهد بست .

وارونگی دما به چه معناست؛

وارونگی دما به معنای آن است که برخلاف شرایط معمول با افزایش ارتفاع در لایه های فوقانی جو، دما کاهش می یابد. به دنبال رخداد این پدیده هوای سرد در لایه تحتانی جو و هوای گرم در بالا قرار می گیرد و از اختلاط و آمیختگی هوا جلوگیری به عمل می آید. بر این اساس آلاینده هایی که از منابع مختلف تولید شده اند ، در سطوح پایین جو (فضای تنفسی) باقی مانده و به سطوح فوقانی انتقال نخواهند یافت . وی با تاکید بر این که برخلاف تصور بسیاری از افراد تابستان فصل آلوده ای نیست ، گفت : در فصل تابستان ، الگویی حاکم می شود که ناپایداری هوا را به همراه می آورد ، یعنی به واسطه تابش خورشید هوای مجاور سطح زمین گرم می شود ؛ در حالی که هوای سطح بالاتر سردتر است . بدین ترتیب آلاینده ها امکان حرکت به سطوح بالاتر جوی را یافته و از آلودگی هوا کاسته خواهد شد. مهندس مازیار مجدی ، کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست و رئیس اداره تحقیقات سنجش آلودگی زمینه جو فیروزکوه نیز تاکید کرد: در کنار رخداد پدیده وارونگی دما در فصل زمستان ، شرایط اقلیمی شهر تهران ، که اطرافش را کوههای البرز احاطه کرده و در کوهپایه قرار گرفته است ، موجبات تشدید اثرات این پدیده را فراهم می آورد و بدین ترتیب آلاینده ها امکان خروج از فضای تنفسی شهر را پیدا نمی کنند.

آلاینده های هوای تهران

*اصولا در آلودگی هوای تهران 6ترکیب مدنظر قرار گرفته می شود که شامل منواکسیدکربن ، مشتقات اکسیدهای گوگرد ، مشتقات اکسیدها ، توتال هیدروکربن ها ، ازن و ذرات معلق می شود.
* منواکسیدکربن اثرات شدیدی بر سلامت انسان ها دارد ، چرا که میل ترکیبی این گاز با هموگلوبین خون 200برابر بیشتر از اکسیژن است که موجبات تولید کربوکسی هموگلوبین را فراهم می کند که مانع انتقال اکسیژن از ریه به بافتها و بالعکس خواهد شد. کما این که ترکیب 2درصد از منواکسید کربن با هموگلوبین خون تاثیرات منفی را بر سلسله اعصاب انسان به جا می گذارد و اگر این میزان به 4/5 تا 5درصد برسد ، باعث اختلال در دید و اعصاب می شود و افزایش آن به 30درصد منجر به سردرد شدید، کسالت و سرگیجه شده و تا 50درصد موجب بیهوشی و بیش از آن مرگ فرد را به دنبال خواهد داشت .
* سیستم های انژکتوری موجبات کاهش مصرف سوخت در خودروها را فراهم می کنند و بدین ترتیب احتراق سوخت در خودروها بهتر و کامل تر انجام می شود که طبیعتا خودروها بدین ترتیب آلودگی کمتری را منتقل خواهند کرد.
در کنار برخورداری از این سیستم ، کاتالیزورها که نوعی فیلتر هستند در مسیر اگزوز خودروها تعبیه می شوند و با فرآیند شیمیایی که انجام می دهند ، آلاینده ها را جذب می کنند و هوای پاکتری را منتقل می کند. استفاده از کاتالیزورها منجر به کاهش 80 درصدی در گازهای منتشره از اگزوز خودروها خواهد شد.

پونه شیرازی
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها