بدعهدی دوباره انگلیسی‌ها

در دل پنجاه و دومین اتاق از موزه بریتانیا جواهری جای گرفته که گرچه از جنس گل پخته است اما از تمامی الماس‌های جهان بیشتر ارزش دارد. این استوانه سفالی اولین سند حقوق بشر در جهان است که قرار است تا نزدیک به 10 روز دیگر به ایران بیاید اما این روزها شایعه‌ای در گوش دوستداران میراث ایرانی پیچیده است که مسوولان انگلیسی این موزه بدعهدی کرده و نمی‌خواهند این اثر را برای نمایش چند ماهه به کشوری بدهند که صاحب اصل آن است.

در همین رابطه یک منبع آگاه در لندن که خواست نامش فاش نشود به جام‌جم گفت که تصمیم به نمایش درنیاوردن این اثر در ایران از سوی مسوولان موزه انگلیسی بریتیش میوزیوم تقریبا قطعی شده است. از سوی دیگر مسوول بخش مطبوعاتی این موزه نیز روز گذشته در گفتگو با جام‌جم از اظهارنظر در این مورد طفره رفته و دادن هرگونه اطلاعات را به وقتی دیگر موکول کرد.

در این شرایط، حسن محسنی، سخنگوی سازمان میراث فرهنگی شاید در این زمینه مطلع‌ترین فرد باشد که بتواند جوابگوی این شایعات باشد. او می‌گوید که این شایعه را شنیده اما چون هنوز هیچ چیز به طور رسمی اعلام نشده است موضع سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز در این زمینه اعلام نمی‌شود. به عقیده او، باید منتظر ماند و دید تا روزهای آینده چه اتفاقی پیش خواهد آمد تا موضع رسمی این سازمان نیز در این زمینه به طور رسمی اعلام شود.

محسنی اما به طور ضمنی از برخورد قهرآمیز این سازمان در صورت هر گونه بدعهدی احتمالی مسوولان انگلیسی خبر داد.

منشور جهانی کوروش در سال 1285 خورشیدی هنگام کاوش‌های باستان‌شناسی در بابل از سوی هورمزد رسام، باستان‌شناس بریتانیایی آسوری‌تبار، به دست آمد و پس از آن برای نگهداری به بخش «ایران باستان» موزه بریتانیا سپرده شد. محمدرضا مهراندیش، رئیس موزه ایران باستان که موزه متبوع او مسوولیت مستقیم نگهداری از این اثر تاریخی را در صورت نمایش در ایران برعهده دارد، نیز یکی از کسانی است که می‌تواند بر تمامی شایعات در این زمینه خط بطلان بکشد. با این حال تلاش‌های خبرنگار جام‌جم برای گفتگو با این مسوول و البته تایید یا رد این شایعه روز گذشته به جایی نینجامید.

5 سال انتظار

ماجرای عدم نمایش این اثر در ایران 5 سال طول کشیده است. 5 سال پیش قرار بود تا این اثر باستانی برای نمایشی چند ماهه به ایران بیاید که این امر محقق نشد تا در نهایت بعد از کش و قوس‌های فراوان اغلام شود که این اثر در خردادماه 88 به ایران انتقال داده می‌شود.

مسوولان این موزه انگلیسی باز هم بدعهدی کردند تا این تاریخ به شهریورماه تغییر پیدا کرده و در نهایت رئیس موزه بریتانیا اواخر مردادماه در نامه‌ای اعلام کرد این موزه به طور موقت از انتقال منشور به تهران صرف‌نظر کرده است.

در آن زمان و در گزارشی که در روزنامه «جام‌جم» در این خصوص به چاپ رسید، حمید بقایی رئیس تازه منصوب شده سازمان میراث فرهنگی و گردشگری این‌گونه واکنش خویش را ابراز کرد: موزه بریتانیا حوادث اخیر را بهانه قرار داد که ایران از لحاظ سیاسی، مکان مناسبی برای فرستادن منشور کوروش نیست و بهتر است، امانت آن را به فرصت دیگری واگذار کنیم. ما در نامه‌ای، به موزه بریتانیا اعلام کردیم، وضعیت سیاسی کشور آرام است و دولت ایران برای حفظ این اثر تاریخی ضمانت می‌دهد. همچنین در این نامه اعلام کردیم، در صورتی که این قضیه ادامه پیدا کند، ما همه همکاری‌های فرهنگی خود را با موزه بریتانیا قطع می‌کنیم. پس از این اتفاق سیاست دوپهلوی انگلیسی‌ها حتی درباره موزه‌داری این کشور نیز بکار گرفته شد تا هیچ جواب محکمی درباره امانت‌سپاری این اثر مهم تاریخ بشری به کشوری که مالک اصلی آن نیز به شمار می‌رود از سوی مسوولان موزه بریتانیایی شنیده نشود.

این رفتار دوگانه، سازمان میراث فرهنگی را بر آن داشت تا با ادبیات جدیدتر درباره این اتفاق با مسوولان این موزه انگلیسی صحبت کند. «در صورت امانت نسپردن منشور کوروش از آبان ماه 1388 تمامی مراودات و ارتباطات علمی، تحقیقاتی، اجرایی و تخصصی ما با این موزه ملغی خواهد شد.» این جمله که از سوی مسوولان سازمان میراث فرهنگی با خشمی پنهان به زبان آمد باعث شد تا روی دیگری از سکه روی زمین بنشیند. به همین خاطر رابرت نیل مک گریگور، مدیر موزه بریتانیا به ایران آمد و مسوولان میراث فرهنگی نیز از فرصت پیش آمده استفاده بیشتری کردند و در نهایت قرار شد تا به جای 3 ماه نمایش این اثر در موزه ملی که در توافقات اولیه نیز به آن اشاره شده بود، این اثر به مدت 4 ماه در ایران به نمایش درآید.

طبق برنامه قبلی، قرار است این منشور تاریخی که بخشی از هویت صلح‌طلبی ما ایرانی‌ها در طول تاریخ به شمار می‌رود تا کمتر از 10 روز دیگر برای نمایش به ایران بیاید. به همین دلیل، به نظر می‌رسد تا آن روز باید منتظر بود و دید که آیا این شایعه صحت دارد و سیاست انگلیسی‌ها در امانت نسپردن این اثر تاریخی به وقوع می‌پیوندد یا ارزشمندترین میراث ایرانیان باستان سرانجام به خانه اصلی خویش در ایران برگشته و به مدت 4 ماه در موزه ملی به نمایش درمی‌آید؟

منشور کوروش چندین بار در حاشیه نمایشگاه 7 هزار سال هنر ایرانی در چند کشور اروپایی به نمایش درآمده است. ولی تاکنون برای نمایش به ایران نیامده است.