سکوت در برابر سرکوب

تلاش ناموفق ارتش عربستان‌سعودی برای سرکوب مبارزان گروه الحوثی موجب از دست رفتن اعتبار ارتش این کشور شده و نگرانی‌ها پیرامون افزایش تحرکات گروه‌های داخلی مخالف ریاض را دو چندان کرده است.

جنگجویان القاعده کمتر از دو ماه قبل با اجرای عملیات کمینی علیه کاروان دولتی یمن در منطقه دورافتاده هادرامات در نزدیکی مرز عربستان‌سعودی 3 نفر از اعضای ارشد نیروی امنیتی این کشور را کشتند. فردای آن روز مبارزان یمنی با دفع حمله واحدی از ارتش عربستان‌سعودی یک افسر بلندپایه را به قتل رساندند.

چند روز بعد نیروی هوایی عربستان‌سعودی اعلام کرد مناطق تحت تسلط مبارزان یمن را بمباران کرده است. حمله اول نیروهای القاعده به افسران یمنی بیشتر شبیه به استراتژی در حال ظهور شاخه‌های محلی القاعده برای ضربه زدن به نیروهای امنیتی بود تا نشانه‌ای از ظهور جنگی مذهبی باشد اما در مقابل حمله به نیروهای عربستان‌سعودی بخشی از جنگی داخلی بود که در شمال یمن میان نیروهای دولتی و نیروهای وفادار به قبیله بانفوذ محلی حوثی در جریان است.

دولت یمن به دفعات ایران را متهم به حمایت از این قبیله کرده که اکثر حامیانش از فرقه زیدیه (شاخه‌ای از شیعیان یمنی) هستند در حالی که مبارزان می‌گویند عربستان‌سعودی از اقدامات وحشیانه دولت یمن علیه آنها حمایت می‌کند.

از لحاظ تاریخی ثابت شده اداره یمن به علت جغرافیای کوهستانی و هم چنین جامعه قبیله‌ای به اندازه افغانستان دشوار است و در کل دولت یمن تنها در صنعا، پایتخت این کشور با مشکل مواجه نیست. علت این موضوع فقط به‌دلیل وجود شورشیان حوثی در شمال و حملات القاعده در شرق نیست بلکه هم چنین به دلیل جریانی مستقل در جنوب است که پیش از این که دو بخش شمالی و جنوبی یمن در سال 1990 به هم بپیوندند و متحد شوند کشوری جدا محسوب‌می‌شد.

علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن پس از به دست گرفتن قدرت در سال 1978 توانست با برگزاری انتخابات، ایجاد تعادل و گاهی اوقات با متوسل شدن به زور در مقابل قبایل و گروه‌ها، کشورش را متحد نگه‌دارد اما زمانی که دولت او گرفتار فساد شد و در آمدهای نفتی به شدت کاهش یافت قدرت دولت هم کم کم رو به کاهش نهاد.

برای مثال حوثی‌ها او را به استخدام نیروهای متعصب سنی حامی القاعده با هدف مشارکت در جنگ دولت علیه آنها متهم می‌کنند. در این حین برخی از سران القاعده از استقلال بخش جنوبی یمن حمایت کرده‌اند.

افزایش بی‌قانونی موجب شده کنترل دولت در اطراف شهرهای اصلی بطور روزافزونی کاهش یابد و به همین دلیل بود که اوایل امسال القاعده شاخه عربستان‌سعودی اعلام کرد در حال اعزام نیروهایش به یمن به منظور پیوستن به نیروهای القاعده این کشور است.

این گروه نام خود را «القاعده شبه‌جزیره عرب» گذاشته که در محافل خبری بهAQAP معروف است. آنها گهگاهی هم حملاتی را در داخل یمن انجام داده‌اند که به‌نظر می‌رسد توافق ضمنی میان آنها و دولت یمن از بین رفته است اما هدف اصلی آنها همچنان عربستان‌سعودی است.

در ماه اوت مقامات عربستان‌سعودی اعلام کردند 44 نفر مظنون به عملیات انتحاری را دستگیر کرده‌اند و مقادیر زیادی مهمات شامل 100 بمب انفجاری و بمب‌های ساعتی به همراه آنان کشف شده است.

2 ماه بعد پلیس عربستان‌سعودی در نزدیکی مرز یمن یک وسیله نقلیه مشکوک را متوقف کرد که موجب بروز درگیری مسلحانه در آنجا شد. در نهایت دو مرد با پوشش زنانه که قصد انجام عملیات انتحاری را داشتند در این درگیری کشته‌شدند.

اوایل این ماه مقامات ‌عربستان‌سعودی اعلام کردند بازجویی‌های انجام شده از مظنونین آنها را به‌سوی یکی دیگر از مخفی‌گاه‌های آنان در ریاض، پایتخت عربستان‌سعودی رهنمون کرده که در بازرسی‌های به عمل آمده از آنجا 281 قبضه تفنگ و حجم بسیاری از مهمات یافت شد که بر طبق اعترافات مظنونین از یمن به این کشور منتقل شده بودند.

دوهفته پس از دستگیری 44 مظنون یکی از اعضای گروهAQAP اقدام به کودتایی واقعی کرد. او ادعا داشت از اعمال گذشته خود پشیمان است و از یمن به عربستان‌سعودی بازگشته بود به این امید که با شاهزاده محمد بن‌نایف، وزیر کشور عربستان‌سعودی دیدار کند. او ادعا داشت که توانسته با اقدامات خود مسئله تروریسم را بطور نسبی در عربستان‌سعودی حل کند و موجب بازگشت آرامش به این کشور شده بود.

ماموران امنیتی نتوانستند بمبی را که او در داخل بدنش پنهان کرده بود، بیابند و او توانست آنرا زمانی که شاهزاده با او احوالپرسی می‌کرد، منفجر کند. البته شاهزاده جراحت چندانی بر نداشت اما این حادثه بازتاب گسترده‌ای داشت.

درآمد سرانه مردم یمن به سختی به یک دهم درآمد مردم عربستان‌سعودی می‌رسد. یمن برای سالیان دراز کانالی برای عبور نظامیان، مواد مخدر، مهاجران غیرقانونی و شاهراهی برای قاچاق مشروبات الکلی به عربستان‌سعودی بوده اما مشکلات روزافزون در مرز این دو کشور این فکر را در‌ذهن‌متباتر می‌سازد که ممکن است شبکه‌های قدیمی قاچاق هم‌اکنون به خدمت گروه‌های سیاسی درآمده‌باشند.

در هر حال دولت یمن در تلاش است تا مبارزان حوثی‌را مهار کند در حالی که در نابودی القاعده نیز ناتوان بوده است. بنابراین دولت عربستان‌سعودی با داعیه سرکوب القاعده مستقیما در این امر مداخله کرده و با نقض مرزهای یمن به جای القاعده، حوثی‌ها را هدف قرار می‌دهد.

آشفتگی و درگیری در مرزهای عربستان‌سعودی و یمن در حال افزایش یافتن است. این روند به شکل‌گیری دور جدیدی از اعتراض و ناآرامی در شمال یمن منجر شده است. نیروهای ارتش عربستان‌سعودی همچنان به سرکوب مبارزان حوثی ادامه می‌دهد و دنیا در سکوت شاهد این روند است.

مترجم: بهرام مرادیان
منبع: فارین پالیسی