منافع مصر از سقوط دبی

مصر کشوری 80 میلیونی است که حداقل نیمی از جمعیتش با درآمد روزانه‌ای کمتر از 2 دلار زندگی می‌کنند. در چنین کشوری ثبات، ضرورتی حیاتی برای حفظ حمایت جامعه از رژیم حسنی مبارک، رئیس‌جمهور 81 ساله کشور است. طی سال‌های اخیر جهش بی‌سابقه تورم بعلاوه اقدام دولت در کاهش یارانه مواد غذایی به‌رغم نارضایتی آحاد جامعه به شکل‌گیری اعتراضات عمومی و در پاره‌ای موارد ناآرامی منجر شد.

توانمندی دولت در سوق دادن جامعه به سوی ثروت و مکنت همچنان عنصری حیاتی در حفظ نظم عمومی و ثبات سیاسی بویژه در شرایط کنونی است که این کشور درگیر منازعات پنهان بر سر مساله جانشینی مبارک است که طی 25 سال گذشته قدرت را در این کشور در انحصار خود داشته است.

بحران مالی دبی قطعا تاثیری ماندگار بر شرایط مصر داشته و به کاهش سرمایه‌گذاری مستقیم و ارسال حواله‌های مالی کارگران مصری مقیم امارات منجر خواهد شد با این حال مقامات مصری امیدوارند بخشی از سرمایه‌گذاری مستقیم که از دبی سر در می‌آورد را به خود اختصاص داده و جذب کند.

کورتن فینگار، سردبیر نشریه اقتصادی FDI که از زیرمجموعه‌های تایمز مالی است، اعتقاد دارد تقریبا همه کشورهای خاورمیانه تا آنجا که به جذب سرمایه‌گذاری مستقیم مربوط می‌شود از سقوط دبی سود می‌برند و بخشی از این سرمایه‌گذاری را به خود اختصاص می‌دهند. او می‌گوید: با فروپاشی اقتصاد امارات علاقه شرکت‌های بزرگ و سرمایه‌گذاران خارجی به خاورمیانه از بین نمی‌رود.

او با اشاره به این که سقوط بازارهای امارات موجب خواهد شد که سرمایه‌گذاری با حساسیت بیشتری انجام شود، می‌افزاید: مصر با توجه به زیرساخت‌های اقتصادی مستحکم‌تر یکی از کشورهایی خواهد بود که مورد توجه سرمایه‌گذاران خارجی قرار خواهد گرفت.

اقتصاد مصر یکی از باثبات‌ترین اقتصادهای سراسر خاورمیانه است بخصوص که خاستگاه بخش اعظم رشد اقتصادی این کشور در سال‌های اخیر اقدامات صورت گرفته برای تامین نیازهای مصری‌ها بوده است. جاذبه‌ دبی در نقطه مقابل بر تامین نیاز خارجی‌هایی که برای کار و تجارت به دبی آمده بودند، استوار بود. به همین دلیل رشد اقتصادی دبی غیربومی و به همین سیاق ناپایدارتر بود.

دولت دبی وقتی روز 25 نوامبر خواستار مهلتی 6 ماهه برای بازپرداخت میلیاردها دلار از بدهی‌های دبی ورلد، شرکتی دولتی شد امواج وحشت را برای بازارهای مالی جهان فرستاد. اگرچه اقتصاد مصر هم از این موج بی‌نصیب نماند بازار بورس و بخش مالی این کشور خیلی زود خود را بازیافت اما سیستم بانکی دبی به سرعت اعتبار خود را از دست داد.

هرچند در نگاه اول اقتصاد مصر در قیاس با اقتصاد دبی ممکن است اسبی پیر و فرتوت در مزرعه شبیه باشد که هیچ سنخیتی با تراکتور نو و پرزرق و برق اقتصاد دبی ندارد اما دولت مصر با حداکثر توان به دنبال نوسازی ساختار اقتصاد این کشور و همخوان کردن آن پیشرفت‌های روز است.

قاهره طی سال‌های اخیر اقدامات زیادی برای نوسازی سیستم بانکی خود و جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی انجام داده است. بانک مرکزی مصر قوانین سختگیرانه‌ای را به مرحله اجرا درآورد و دولت رانت‌های تجاری را حذف کرد تا با اعاده سلامت به نظام اقتصادی کشور امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی روبه افزایش گذارد.

در همین حین تحرکات گسترده‌ای برای توسعه زیرساخت‌ها از جمله ساخت ترمینال بین‌المللی مدرن برای فرودگاه قاهره و خط سوم متروی این شهر آغاز شده است. بازار بورس مصر اقدام به تهیه و تدوین شاخص‌های جدید کرده و با دسته‌بندی شرکت‌های همگن سعی دارد انتخاب آنها برای سرمایه‌گذاری را تسهیل کند.

این طرح نتیجه‌بخش بود. بانک جهانی در سال 2008 مصر را در زمره 10 کشور برتر در زمینه اصلاح ساختار مالی قرار داد.

اقتصاد مصر در سال مالی گذشته رشدی 7/4 درصدی را به ثبت رساند که البته در قیاس با رشد 8 درصدی سال قبل از آن کاهشی شدید داشت. با این حال همین میزان رشد هم با توجه به حال و هوای حاکم بر وضعیت اقتصادی جهان و در مقایسه با اقتصادهای پیشرو منطقه چون ترکیه که در سال 2008 به نرخ رشدی 1/1 درصد دست یافت قابل توجه و حتی ستودنی بود.

فینگار می‌گوید: مصری‌ها اقدامات زیادی برای بهبود دو جبهه خود و افزایش سلامت اقتصادشان انجام داده‌اند. او می‌گوید: این شرطی اساسی برای پیشرفت اقتصادی است که انجام کارهای اقتصادی تسهیل شده و همه چیز به طور سیستماتیک انجام شود.

به گفته تحلیل‌گران به ثبات رسیدن یا افزایش بهای نفت به معنای افزایش سرمایه‌گذاری کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس در مصر خواهد بود که به خودی خود به کاهش تبعات منفی سقوط اقتصاد دبی بر اقتصاد مصر کمک می‌کند.

احمد اکارلی، اقتصاددان ارشد گلدمن ساچش و متخصص خاورمیانه می‌گوید: مادامی که تراز مالی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مثبت باشد مصر از جریان نقدینگی منتفع می‌شود. او می‌افزاید: این سرمایه‌گذاری به اشکال مختلفی اتفاق خواهد افتاد اما به هر حال به نفع مصری‌ها خواهد بود.

اگرچه گمان می‌رود شرکت‌های غربی در کوتاه‌مدت همچنان به سرمایه‌گذاری در امارات عربی متحده علاقه‌مند باشند و به جای دبی به سوی ابوظبی متمایل شوند اما در درازمدت مصر جای امارات را خواهد گرفت و به افول خورشید پرفروغ این امیرنشین سرعت می‌بخشد.

اگرچه این‌ها همه گمانه‌زنی است اما تحقیقات صورت‌گرفته پیش گرفتن مصر از امارات در جذب سرمایه‌گذاری خارجی را تایید کرده است.

تحلیلگران کم‌شماری بر این باور هستند که بحران اقتصادی دبی سرمایه‌گذاران را به طور کامل از منطقه فراری می‌دهد. در هر حال مصر از تحولات اخیر و سقوط اقتصاد دبی اگر سود نبرد زیان نخواهد دید و این کشور بخت اول جذب سرمایه‌هایی است که دبی را ترک می‌کنند.

مترجم: فرزین تکلو
منبع: اکونومیست