احتمال نابودی جنگل ابر

به گزارش ایسنا، احداث جاده علی‌آباد به شاهرود که بر اساس مصوبه استانی هیات دولت قرار است احداث شود، از سال 1364 مطرح بوده که این طرح از سوی کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی به علت عبور جاده از اکوسیستم‌های بکر جنگلی و گونه‌های منحصر به فرد، زیستگاه‌های حیات وحش و خسارات به چشمه‌ها و رودخانه‌های حوزه آبخیز زرین گل و شیرین آباد و عدم مطالعه اصولی و تخریب زیاد در عرصه‌های جنگلی و محیط زیست مورد مخالفت قرار گرفت.

احداث یک جاده جدید در یکی از بکرترین جنگلهای ایران در حالی آغاز شد که بر اساس مصوبه استانی دولت در استان گلستان قرار بود تنها محور ابر علی آباد تکمیل شود و در آن اشاره‌ای به طراحی مسیر جدید نشده بود. از سوی دیگر این مصوبه مجددا در استان سمنان به «اصلاح جاده موجود ابر علی آباد» تغییر یافت تا شبهه‌ای پیش‌نیاید!

اما در این میان اصرارهای بعدی برخی مسؤولان، منجر به این شده که وزارت راه مسیر جدیدی را در حد یک راه درجه یک طراحی کند.

در این حال سال 85 بود که عده‌ای هم از فرصت سوء استفاده و اقدام به پخش آگاهی تبلیغاتی مبنی بر فروش زمینهای ویلایی و آپارتمانی در منطقه جنگلی ابر کردند که با اقدام بموقع رییس وقت سازمان محیط زیست و حضورش در محل، پروژه متوقف و منجر به صدور مصوبه استان سمنان در خصوص این مسیر شد.

هرچند که وزارت راه مصوبه‌ای را از هیات دولت گرفت که بر اساس آن موظف است به ازای تعداد درختان قطع شده، درختکاری کند، اما تمامی این مسایل در حالیست که به گفته کارشناسان، مسیر موجود نیازمند قطع درخت نیست و تنها با آسفالت کردن آن از شیرین آباد تا ابر (به طول 12 کیلومتر) و احداث یک ایستگاه راهداری مشکل تردد در زمستان مرتفع خواهد شد.

از سوی دیگر وجود 6 راه ارتباطی بین استانهای گلستان و سمنان که 3 مورد از آن در شرق مرکز استان و در محدوده شهرستان علی‌آباد واقع است شامل محور گرگان، رامیان، شاهرود به طول 95 کیلومتر، محور گرگان، شاهکوه، شاهرود به طول 95 کیلومتر و محور گرگان، آزادشهر، شاهرود به طول کمتر از 130 کیلومتر - که جاده ترانزیتی بوده و در حال تعریض و اصلاح مسیر است و پس از تعریض می‌تواند به عنوان بزرگراه مورد استفاده قرار گیرد - همگی ضرورت تخریب‌ها به بهانه احداث راه جدید را منتفی می‌کند، لذا بدین ترتیب مشخص نیست که چه اصراری به تخریب جنگل و احداث یک جاده جدید است.

وزیر وقت جهاد کشاورزی در سال 86 در نامه‌ای به انصاری، مشاور و سرپرست وقت دفتر معاون اول رییس‌جمهوری نوشته است که این وزارتخانه بر اساس بررسی‌های کارشناسی انجام شده احداث جاده روستای شیرین‌آباد در استان گلستان به روستای ابر در استان سمنان را به دلایل زیر به صرفه و صلاح کشور نمی‌داند چرا که این جاده از لحاظ مسایل اکولوژیکی و زیست‌محیطی اثرات مخرب و غیرقابل جبرانی خواهد داشت و اصولا بر اساس ماده 2 آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی احداث جاده مذکور مطلقا ممنوع است.

از سوی دیگر در این نامه تاکید شده است: احداث جاده مذکور می‌تواند موجب تخریب حداقل 50 هکتار از جنگلهای هیرکانی با تاج پوشش بالای 80 درصد در طول مسیر احداث شده و برهم خوردن تعادل اکولوژیک منطقه شود. همچنین وجود شرایط ناپایدار زمین‌شناسی در 3 منطقه از مسیر جاده که امکان حرکت توده‌های لغزشی آنها بر اساس نظر کارشناسی کاملا محرز است و خطر دستیازی سودجویان و زیاده‌خواهان به عرصه‌های بکر و دست نخورده منابع طبیعی، قطع درختان، تصرف و تبدیل اراضی جنگلی به سایر کاربری‌های مخرب بر اکوسیستم منطقه نیز از دیگر مشکلات احداث این جاده است.

سازمان‌های محیط زیست و جنگل‌ها بارها با استناد به مصوبه بیستمین جلسه شورای عالی محیط زیست در خصوص الزام ارائه گزارش ارزیابی برای پروژه‌های راهسازی در نواحی جنگلی، ساحلی، دریاچه‌ها و مناطق مانگرو و بند 3 ماده 6 طرح صیانت از جنگلهای شمال کشور - که در آن آمده است: هرگونه ساخت و ساز توسعه کالبدی که منجر به تغییر کاربری جنگل و کاهش سطح آن شود منوط به انجام مطالعات زیست محیطی و تایید سازمان حفاظت محیط زیست است - با اجرای این طرح مخالفت کردند و اجرای این پروژه از سال 86 تا کنون همچنان متوقف بوده است.

جالب‌تر آنکه اخیرا وزیر راه نیز در نامه‌ای اعلام کرد که احداث این جاده صرفه اقتصادی ندارد از سوی دیگر دیوان محاسبات نیز در نامه‌ای به وزارت راه و رییس مجلس تاکید کرده است که احداث هر گونه جاده در داخل جنگل ابر پیش از دریافت مجوزهای لازم غیرقانونی بوده و این وزارتخانه اجازه هزینه کرد برای آن نخواهد داشت.

مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست

دکتر صدوق معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به برگزاری جلسه‌ای با حضور نمایندگان «شاهرود» و «علی‌آباد» معاون استانداری گلستان و مسوولان وزارت راه در هفته گذشته به ایسنا گفت: بر این اساس مشاور گزینه جدیدی را که کمترین تخریب در منطقه را داشته باشد، ارائه کرد.

وی با اشاره به این که مسیر جدید حدود 26 کیلومتر طول دارد، افزود: بررسی‌های میدانی سازمان حفاظت محیط زیست حاکیست که 19 کیلومتر از این مسیر به هیچ عنوان بر جاده فعلی دراخل جنگل ابر منطبق نیست، لذا سازمان حفاظت محیط زیست در نامه‌ای به وزارت راه مخالفت خود را با گزینه جدید پیشنهادی اعلام و تاکید کرده است که باید جاده در عرض فعلی و در مسیر یکی از 3 راه موجود در داخل جنگل ابر یعنی مسیر کنونی، جاده شرکت گاز و شرکت برق منطبق بوده و گزارش ارزیابی آن نیز تایید شود.

20 هزار هکتار از جنگل ابر منطقه حفاظت شده می‌شود

مهندس عبدوس ،مدیرکل دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست  نیز از جلسه جدید با مسوولان سازمان جنگل‌ها خبر داد و گفت: در این جلسه قرار شد محدوده‌ای با هماهنگی محیط زیست و منابع طبیعی دو استان «سمنان» و «گلستان» در جنگل ابر که شامل جوامع سرخدار باشد، تعیین و به عنوان منطقه حفاظت شده به هیات دولت پیشنهاد شود.

به گفته وی بررسی‌های مقدماتی نشان می‌دهد این منطقه حداقل 20 هزار هکتار خواهد بود .

وی با اشاره به این که سازمان حفاظت محیط زیست در زمان اسکندری وزیر وقت جهاد کشاورزی پیشنهادی را مبنی بر ارتقای درجه حفاظتی جنگل ابر پیشنهاد کرده بود، افزود: متاسفانه وزیر وقت جهاد کشاورزی با این پیشنهاد مخالفت کرد که امیدواریم پیشنهاد جدید مورد موافقت وزیر جهاد قرار گرفته و هرچه سریعتر تصویب شود.

مدیرکل دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این که پس از دریافت موافقت وزیر صنایع و جهاد کشاورزی این پیشنهاد به کمیسیون صنعت و محیط زیست هیات دولت ارائه خواهد شد، تصریح کرد: بدین ترتیب سازمان حفاظت محیط زیست نیز در حفاظت از جنگل ابر دخیل شده و واگذاری اراضی ملی در محدوده حفاظت شده ممنوع شده و تمامی پروژه‌های عمرانی باید با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست و دریافت مجوز ارزیابی زیست محیطی در این منطقه اجرا شود.

وی همچنین از مخالفت وزیر راه برای احداث جاده جدید در داخل جنگل ابر خبر داد و گفت: دکتر بهبهانی در آخرین نامه خود اخیرا اعلام کرده که احداث این جاده صرفه اقتصادی ندارد، از سوی دیگر دیوان محاسبات نیز در نامه‌ای به وزارت راه و رییس مجلس تاکید کرده است که احداث هر گونه جاده در داخل جنگل ابر پیش از دریافت مجوزهای لازم غیرقانونی بوده و این وزارتخانه اجازه هزینه کرد برای آن نخواهد داشت.

دستهای خاص برای منافع خاصی وجود دارد!

دکتر یوسفی آذر ، مدیرکل دفتر جنگل‌های خارج از شمال  نیز در این خصوص گفت: هم‌اکنون تغییرات آب و هوا بزرگترین مشکل جهان است که امنیت غذایی را به خطر انداخته است.

وی گفت: 120 گیگا تن ذخیره کربن در کره زمین وجود دارد که از این میزان 30 گیگا تن در داخل جو است و حدود 90 گیگا تن نیز فقط در خاک جنگل‌ها ذخیره شده است،‌ که بدین ترتیب باید گفت جنگل‌ها بزرگترین منابع ذخیره گاز دی اکسید کربن جهان هستند.

وی تاکید کرد: زمانی که جنگل تخریب می شود، کربن ذخیره شده به جو باز می‌گردد و باعث بروز اثرات گلخانه‌ای خواهد شد.

مدیرکل دفتر جنگل‌های خارج از شمال گفت: تحقیقات اخیر دانشمند‌ان نشان می‌دهد که پس از قطع درخت تمامی کربن ذخیره شده آن به جو پس داده می‌شود، لذا تمامی کشورهای دنیا در تلاشند با خرید اراضی کشاورزی نسبت به جنگل‌کاری اقدام کنند، چرا که این امر تنها راه نجات کره زمین از اثرات گلخانه‌ای است.

وی به جنگل «ابر» اشاره کرد و گفت: این جنگل یکی از بی‌نظیرترین و شاهکارترین جنگل‌های خاورمیانه است و به عنوان یک اکوتن و یک اکوسیستم حاشیه‌ای یورپ سیبری و ایرانی تورانی محسوب می‌شود.

مدیرکل دفتر جنگل‌های خارج از شمال یکی از شاخصه‌های جنگل ابر را وجود نوعی سرخدار عنوان کرد و گفت: از چهار میلیارد هکتار جنگل جهان چهار هزار هکتار سرخدار است که از این میزان حدود 500 هکتار در ایران است که این میزان نیز به صورت لکه لکه در «ارسباران» و بخشی نیز در جنگل «ابر» وجود دارد.

وی درختان سرخدار را جزو ذخایر کشور و جزء جنگل‌های ممنوع القطع عنوان کرد و گفت: عمر این درختان به چهار هزار سال می‌رسد و امکان ندارد بعد از قطع آنها بتوانیم با صرف هزینه‌های میلیاردی چنین جنگل‌هایی را احیا کنیم.

مدیرکل دفتر جنگل‌های خارج از شمال تاکید کرد: قطع درختان جنگل ابر آب دشت «سمنان» را به خطر انداخته و وجود این جنگل‌ها تضمین کننده آب زراعتی این منطقه است.

وی تاکید کرد: متاسفانه پشت این جاده دستهای خاص برای منافع خاصی وجود دارد!

وی در خصوص ارتقای جنگل ابر به عنوان منطقه حفاظت شده، گفت: مذاکراتی در این خصوص با سازمان حفاظت محیط زیست انجام شده و ظرف یک ماه آینده این امر عملیاتی می‌شود.

وی در عین حال از رییس جمهوری خواست تا دستور دهد تا قطع جنگل در کشور به طور کلی ممنوع شود.

احداث جاده در داخل جنگل ابربی‌فایده است

مهندس میر عماد ، مدیر کل منابع طبیعی سمنان  نیز گفت: هم اکنون 300 هزار هکتار کانون‌های بحرانی فرسایش بادی در استان «سمنان» وجود دارد که خسارات سالانه آنها حدود یک میلیارد تومان است و تمام تلاش استان برای مقابله با این کانون‌های بحرانی است .

وی با تاکید بر این که وجود جنگل می‌تواند یکی از عوامل اصلی پیشگیری و مقابله با کانون‌های بحرانی فرسایش بادی باشد، گفت: حتی در مصوبه هیات دولت نیز تاکید شده است که احداث جاده «علی آباد» به «شاهرود» باید به صورت بهسازی صورت گیرد.

مدیر کل منابع طبیعی سمنان با تاکید بر این که شیب اکثر مناطق این جنگل‌ها حدود 50 درصد و پوشش گیاهی نیز در برخی مناطق تا حدود 95 درصد نیز می‌رسد ، گفت: مصوبه‌ای در استان سمنان تصویب شد که بر اساس آن راه «علی آباد» به داخل جنگل «ابر» در راستای توسعه فرهنگ اکو توریسم آسفالت شود که ما هم مخالفتی با آن نداشتیم، اما اخیرا متوجه شدیم، جاده‌ای به عرض 11 متر در حال احداث است که پس از اطلاع جلوی کار را گرفته‌ایم.

وی با اشاره به این که مسیر احداث جاده در داخل جنگل ابر بخشی رانشی است، گفت: واقعا با توجه به شیب و سرمای هوا این جاده به هیچ عنوان این جاده در فصل زمستان قابل استفاده نیست.

مدیر کل منابع طبیعی سمنان با اشاره به این که اکثر مردم مخالف احداث این جاده هستند، گفت: جنگل‌های سرخدار در این ارتفاع بسیار بی‌نظیر است و حتی 10 برابر درختان قطع شده جنگل‌کاری دردی را دوا نمی‌کند.

بدین ترتیب این سوال باقی می‌ماند که وقتی تمامی مسوولان و مصوبات احداث جاده جدید در داخل جنگل ابر را غیر اصولی می‌داند و حتی هرگونه هزینه‌کرد بودجه برای آن پیش از دریافت مجوزهای لازم غیرقانونی است، چه افرادی، با چه منافعی و از چه محلی بودجه این پروژه را تامین می‌کنند و چه اصراری بر احداث این جاده وجود دارد؟

گفتنی است جاده علی‌آباد به شاهرود از سمت دره غربی روستای شیرین آباد معروف به دره سورمه می‌گذرد که دارای جریان‌های دائمی آب و یک مسیر ارتباطی قدیمی با عرض متوسط 5/2 متر است.

با توجه به گستردگی حضور دام، انسان در گذشته این جنگل سیمای عمومی دانه زاد و شاخه زاد با جهت‌های فراوان در مرحله رویشی دار گروه تا میانسال با کثریت گونه‌های بلوط، ممرز، ملاحظه می‌گردد که عموما جنگل یک تا دو اشکوبه را تشکیل می‌دهد که اشکوب فوقانی بلوط می‌باشد و دره سورمه آمیختگی گونه‌ها عبارتند از: ممرز، ازگیل، ولیک ، سیاهتلو، آلوچه و در دره‌ها توسکا تمایل دارد.

این حوزه در حال حاضر مسیر گذر دو خط برق فشار قوی، یک خط گاز و جاده ارتباطی گاز با مشخصات توپوگرافی یاد شده که تا به حال احداث این خطوط خسارات فراوان و جبران ناپذیری را بر عرصه محیط زیست، پیکره حیات وحش وارد کرده است و گواه این مدعا در عرصه موجود است.

ارتفاعات حوزه آبخیز، محل عبور مرال و شوکابوده و در بخشهای پایین دست زیستگاه انواع پرندگان خصوصا قرقاول است. از طرفی احداث چنین جاده‌ای تخریب، برش سنگ، قطع درختان، اشجار و ... دارد.

این گزینه به طول 25 کیلومتر از داخل جنگلهای بکر و دست نخورده می‌گذرد که عرض حدود 10 تا 12 متر را تخریب می‌نماید و گونه‌های درختی بلوط، که اشکوب فوقانی و گونه‌های ممرز در حاشیه دره‌ها توسکا، ولیک، ازگیل وحشی و ... در زیر اشکوب هستند که با احداث این جاده تمامی این گونه‌های از بین می‌رود.

این جاده تا روستای شیرین آباد زیر سازی شده که از ارتفاع 880 تا ارتفاع 2200 از داخل جنگل می‌گذرد که با توجه به طول 25 کیلومتر و اختلاف ارتفاع 1320 متر باید شیب زیادی داشته باشد.