قلب سکته کرده بازسازی می شود

بدن انسان شامل اندام ها و دستگاه های مختلفی است که هر یک از بی شمار سلول زنده تشکیل یافته است و حیات و بقای انسان به فعالیت منظم و دقیق این اندام ها بستگی دارد.

کد خبر: ۲۹۰۷۷

گرچه همه این اعضا و اندامها در ابتدا از یک سلول واحد تمایز یافته اند، اما سلولهای تشکیل دهنده هر یک از آنها ویژگی های خاص خود را دارند. در طول حیات انسان بسیاری از این سلولها در اثر عوامل مختلف آسیب می بینند، اما دوباره ترمیم می شوند و به این ترتیب اندام ها به فعالیت حیاتی خود ادامه می دهند، ولی بعضی از سلولها نظیر سلولهای عصبی و قلبی قابلیت ترمیم ندارند و اگر آسیبی به آنها وارد شود، برای همیشه از بین می روند و فعالیت حیاتی اعضای حساسی نظیر قلب و مغز را مختل می کنند و شخص دچار ضایعات جبران ناپذیری می شود. محققان و پژوهشگران بسیاری در نقاط مختلف دنیا به دنبال راه حلی برای بازسازی این قبیل سلولهای آسیب دیده هستند. از آنجا که تصور می شود قدرت تمایز تنها در سلولهای جنینی وجود دارد، مطالعات بسیاری برای تولید سلولهای قلبی و عصبی از سلولهای جنینی صورت گرفته که بسیاری از این مطالعات نتایج رضایت بخشی نیز داشته است ، اما نکته مهمی که در این باره وجود دارد، این است که استفاده از جنین انسان برای چنین تحقیقاتی غیراخلاقی است ؛ زیرا جنین حتی اگر در مراحل اولیه حیات و به صورت یک توده سلولی نامتمایز باشد، باز هم یک موجود زنده است و حق زندگی دارد. این مساله و نیز پاره ای مشکلات دیگر نظیر احتمال پس زدن پیوند از طرف شخص بیمار، دانشمندان را بر آن داشته است که تحقیقات خود را از طریق سلولهای شخص بالغ دنبال کنند در ایران نیز تحقیقات گسترده ای در این زمینه صورت گرفته است . در این باره گفتگویی داشته ایم با دکتر مسعود سلیمانی ، دانشجوی دکتری هماتولوژی دانشگاه تربیت مدرس که به نتایج مطلوبی در زمینه این تحقیقات دست یافته است .

از چه سلولهایی برای تولید سلولهای جدید استفاده کردید و چه نتایجی بدست آوردید؛
ما از حدود 4سال پیش مطالعه در این زمینه را آغاز کردیم و پس از تحقیقات بسیار به این نتیجه رسیدیم که سلولهای بنیادی عضو سه لایه مغز استخوان که عملیات خون سازی را به عهده دارند و گلبول های سفید، گلبول های قرمز و پلاکت ها را تولید می کنند می توانند در شرایط مساعد قابلیت تمایز به سلولهای عضلانی قلب و یا سلول های عصبی را داشته باشند. در تحقیقات اولیه از سلول مغز استخوان موش استفاده کردیم ؛ اما بعد از مطالعات بیشتر آزمایش ها را روی مغز استخوان انسان نیز انجام دادیم ، به این ترتیب که به وسیله یک سوزن نازک و مخصوص مقدار بسیار کمی در حدود یک میلی لیتر از سلولهای مغز استخوان شخص از استخوان ایلیاک یا استخوان جناغ سینه گرفته می شود، سپس این سلولها در محیط کشت مناسب قرار می گیرند، سلولهای دارای قدرت تمایز جدا می شوند و با فراهم کردن شرایط مساعد این سلولها به سلولهای موردنظر نظیر سلولهای عضلانی قلب ، سلولهای عصبی یا سلولهای استخوان ساز متمایز می گردند. سلولهای تولید شده توسط سوزن های مخصوصی به ناحیه آسیب دیده شخص نظیر قلب یا مغز تزریق می شوند. این سلولها در محل موردنظر رشد و تکثیر پیدا می کنند و به این ترتیب عضو آسیب دیده ترمیم می شود. از مزایای این روش این است که با توجه به این که سلولهای بنیادی از مغز استخوان بیمار گرفته می شود، پس سازگاری بسیاری خوبی با بدن شخص دارد و احتمال پس زدن سلولهای تولیدشده جدید وجود نخواهد داشت .
با استفاده از این روش با چه بیماریی هایی می توان مقابله کرد؛
ما امیدواریم بتوانیم از این روش برای درمان کسانی که سکته قلبی داشتند و بخشی از سلولهای قلب آنها از بین رفته است و یا بیماران قطع نخاعی ، افراد مبتلا به پارکینسون ، MS و یا آلزایمر استفاده کنیم.
آیا تاکنون این روش بر روی انسان آزمایش شده است؛
سلولهایی که ما از مغز استخوان انسان متمایز کردیم ، همه ویژگی های موردنظر را دارد؛ اما تا به حال به طور مستقیم به انسان تزریق نکرده ایم ؛ چون برای این کار باید شرایطی را برای محیط کشت فراهم کنیم که کاملا استریل باشد که در حال حاضر امکاناتش فراهم نیست . در حال حاضر، تنها یک شرکت خصوصی امریکایی وجود دارد که از حدود یک سال پیش ادعا کرده است می تواند آسیبهای قلبی را از طریق سلولهای مغز استخوان بیمار جبران کند؛ اما درخصوص جزییات کار آنها اطلاعات زیادی در دست نیست .