هدایت پس‌اندازهای کوچک مردم

علت اصلی تشکیل فرابورس چه بود؟

در سال‌های اخیر همیشه جای خالی محفلی قانونی و تحت نظارت برای انجام معاملات سهام شرکت‌های فعال در بازار اولیه وجود داشت؛ هرچند در این میان به طور پراکنده چند بازار برای انجام معاملات دست‌دوم شرکت‌های سهامی‌عام خارج از بورس تشکیل شده بود، اما این بازارها مجوز قانونی برای انجام معاملات سهام نداشتند.

همین مساله سبب شد طرح ایجاد بازار خارج از بورس به وسیله سازمان بورس و اوراق بهادار به شورای بورس ارسال شود و اعضای این شورا با راه‌اندازی قانونی این بازار موافقت کردند و ساماندهی بازار خارج از بورس ایران وارد فاز عملیاتی شد. با انجام اقدامات اولیه و برگزاری مجمع فرابورس، این نهاد به طور قانونی و با مجوز سازمان بورس و اوراق بهادار در آبان گذشته به ثبت رسید.

تفاوت فرابورس با بورس در چیست؟

فرابورس شرایط ساده‌تری برای ورود سهام شرکت‌ها و اوراق بهادار در نظر گرفته تا شرکت‌ها براحتی بتوانند از منافع فعالیت در بازار سرمایه بهره‌مند شوند.ضمن این‌که دامنه فعالیت فرابورس گسترده‌تر از بورس است و به همین دلیل آن را فرابورس نام نهادند.

شما به تفاوت‌ها اشاره نکردید.

به طور مثال در بورس شرکت‌هایی که سهام آنها قرار است معامله شوند باید چند دوره پیاپی سودآوری داشته باشند تا بتوانندوارد شوند، اما در فرابورس هر شرکت سهامی‌ عام که حتی تازه شروع به کار کرده باشد و نزد سازمان با سرمایه حداقل یکصد میلیون تومان ثبت شده باشد،‌ می‌تواندوارد فرابورس شود و این یکی از شاخص‌ترین شرایط برای پذیرش در فرابورس است که به این ترتیب شرکت‌های زیادی می‌توانند بسادگی وارد فرابورس شوند.

یعنی هیچ مشکلی در این مسیر برای شرکت‌ها وجود ندارد؟

البته این‌طور هم نیست که هر کسی شرکت خود را در این بازار عرضه کند. شرکت باید یک‌سری شرایط اولیه داشته باشد، مثل ثبت نزد سازمان بورس و داشتن حسابدار رسمی ‌و... باید شرایط پذیرش در فرابورس را احراز کند.

این بازار کمکی هم به اجرای اصل 44 و تسریع این فرآیند هم خواهد داشت؟

ببینید، هم اکنون بسیاری از شرکت‌های دولتی را سازمان خصوصی‌سازی باید تا آخر سال واگذار کند، اما به دلیل ساختار دولتی و نداشتن بسیاری از حداقل‌ها این امکان برای آنها،‌ به منظور عرضه در بورس وجود ندارد. بر اساس بررسی‌هایی که کارگروه‌های مختلف ما انجام دادند بسیاری از این شرکت‌ها شرایط اولیه پذیرش و عرضه در فرابورس را دارند، چون حتی شرکت‌های زیان‌ده هم می‌توانند وارد فرابورس شوند، اما باید شرایط اولیه را داشته باشند.

شما در ابتدا به فعالیت بازار‌های غیرقانونی فعال در این حوزه اشاره کردید، تکلیف اینها چه می‌شود؟

پیش از ورود فرابورس، چون نیاز به وجود این بازار احساس می‌شد،به طور پراکنده بازارهای کوچکی با این کارکرد راه‌اندازی شده بودندو شاید یکی از دلایل تولد فرابورس هم وجود همین بازارهای غیرقانونی بود که ساماندهی شوند؛ اما پس از شروع به کار فرابورس چند تا از اینها تعطیل شدند و بقیه هم باید تغییر ساختار و کارکرد بدهند. چون فرابورس تنها بازار اوراق بهادار رسمی ‌و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار محسوب می‌شود که به منظور توسعه صدور و مبادله ابزارهای مالیو پوشش همین خلا‡ها در بازار سرمایه تشکیل شده است.

شما به سرمایه‌گذاران جزء هم پیشنهاد ورود به این بازار را می‌دهید؟

من به تمام کسانی که می‌خواهند در این بازار فعال شوند چون ریسک‌ها در اینجا بیشتر است توصیه می‌کنم به طور قطع براساس تحلیل و مطالعه‌اقدام به خرید سهام در فرابورس کنند تا بعد‌ها متضرر نشوند و به هیچ عنوان اسیر شایعه و گفته‌ها و نگفته‌ها نشوند.

البته بزودی طراحی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک ویژه فرابورس به پایان می‌رسد و توصیه می‌کنم از واحد‌های این صندوق‌ها خرید کنند، هرچند تا پیش از آن هم می‌توانند با راهنمایی تحلیلگران یا بر اساس مطالعات علمی ‌خود به خرید و فروش اقدام کنند.

پذیرش شرکت‌ها در فرابورس چه مزیتی دارد؟

البته چند تا از مزیت‌ها را که گفتم، اما کارکرد اصلی بازارهای اوراق بهادار، تجهیز، جمع‌آوری و هدایت پس‌اندازهای کوچک مردم برای اجرای طرح‌های بزرگ اقتصادی است تا شرکت‌ها با شرایطی آسان‌تر بتوانند از مزایای تامین منابع ارزان‌قیمت از طریق بازار سرمایه، استفاده کنند. علاوه بر فروش سهام و افزایش سرمایه، راهکارهایی از قبیل انتشار اوراق مشارکت، انتشار گواهی سپرده سرمایه‌گذاری خاص و... برای شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس پیش‌بینی شده است.

همچنین سهامداران عمده و خرد برای خرید و فروش سهام به چاپ آگهی و استفاده از روش‌های بازاریابی سنتی نیاز ندارند و به سهولت می‌توانند سهام خود را با مراجعه به کارگزاران با هزینه‌ای کمتر در این بازار بفروشند.

بر اساس لایحه پیشنهادی دوفوریتی توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به مجلس، شرکت‌های پذیرش شده در فرابورس ایران مشمول معافیت‌های مالیاتی قابل توجهی خواهند شد و علاوه بر این‌که بین 5 تا 10 از مالیات بر درآمد این شرکت‌ها مشمول تخفیف می‌شود، مالیات نقل و انتقال سهام این شرکت‌ها همانند بورس نیم درصد خواهد بود.

با توجه به این‌که هم‌اکنون بانک‌ها فقط سهام شرکت‌های بورسی را به عنوان وثیقه برای ارائه تسهیلات قبول می‌کنند، پس از پذیرش سهام شرکت‌ها در فرابورس، امکان وثیقه‌گذاری سهام و اخذ تسهیلات بر سهام شرکت‌‌های پذیرفته شده در این بازار هم امکان‌پذیر می‌شود.

در حال حاضر پذیره‌نویسی اوراق مشارکت و گواهی سپرده در شبکه بانکی، هزینه‌های زیادی را برای ناشر در بر دارد، چراکه بخش قابل توجهی از منابع به دست آمده باید نزد بانک برای باز‌خرید اوراق سپرده‌گذاری شود وخریداران نیز از بازار دست‌دوم این اوراق بی‌بهره هستند.

فرابورس تمهیدات لازم را برای پذیره‌نویسی و انتشار اوراق مشارکت و ابزارهای مالی خاص برای تامین مالی طرح‌‌های مورد نظر در فرابورس اندیشیده است. از این رو انتشار اوراق مشارکت و گواهی سپرده سرمایه‌گذاری خاص در فرابورس و انجام معامله دست‌دوم این اوراق در فرابورس، هزینه تامین مالی ناشر را بشدت کاهش می‌دهد و سرمایه‌گذاران را از یک بازار نقدپذیر و قابل اتکا برخوردار می‌کند.

حال اگر شرکتی وارد فرابورس شد و خواست از اینجا به بورس برود، تکلیف چیست؟

در صورتی که به هر دلیل سهامداران عمده شرکتی تصمیم بگیرند شرکت خود را از فرابورس خارج کنند، در دستورالعمل پذیرش ساز و کاری به این منظور در نظر گرفته شده است که با گذراندن فرآیند مشخصی امکان خروج از این بازار و حتی تبدیل شرکت به شرکت سهامی‌ خاص بسادگی امکان‌پذیر خواهد بود.

امکان انتقال به معاملات بورس هم برای آنها وجود دارد؟

بله، چون شرکت سپرده‌گذاری ما و بورس یکی است، بسادگی می‌تواند معاملات خود را به آنجا منتقل کند، اما به شرطی که آنجا پذیرش و درج شود. بعید می‌دانم کسی که وارد فرابورس شود، دیگر از اینجا خارج شود؛ البته این را به شوخی عرض کردم.

در پایان اگر بخواهید فرابورس را تعریف کنید، ‌چه تعبیری از آن دارید؟

بازاری کارآمد، منصفانه و شفاف برای صاحبان سرمایه و صنایع که براحتی می‌توان وارد آن شد.