با من از ناگفته‌های جنگ بگو

اینجا تهران، ساختمان شهدای رادیو، استودیوی شماره 15. محل ضبط برنامه «فصل اقتدار» کاری از گروه حماسه رادیو ایران. وقتی بهزاد حسنوند مدیرگروه حماسه رادیو ایران می‌گوید که قرار است برنامه‌های دفاع مقدس با حضور امیر سرتیپ دکتر سید عبدالرحیم موسوی جانشین فرمانده کل ارتش کلید بخورد مشتاق و شتاب‌زده خودم را به استودیو می‌رسانم. امروز بعد از جنگ، بعد از جنگی که بزرگ‌مردان و بزرگ‌زنان را در دل خود پرورید و با نفس مسیحایی آن پیر بی‌نظیر قرن از جوانان و نوجوانان این دیار انسان‌هایی ساخت که حماسه آفریدند، در این روزهای غفلت‌زده و کوله‌باری سنگین از رسالت گفتن از آنهایی که دیگر نیستند، اما در تاریخ جاودانه‌اند.

امیر موسوی با نگاه پرنفوذش، آرام و خونسرد پشت میکروفن می‌نشیند. آرمان ستوده، سردبیر و صدابردار این برنامه از سرهنگ شاهین تقی‌خانی می‌خواهد که در میکروفن چند جمله‌ای صحبت کند تا صدا را امتحان کند. حسنوند به من یادآوری می‌کند که این برنامه گفتگو محور است. همه چیز برای ضبط برنامه آماده می‌شود. بعد از سلام و علیک مجری با شنوندگان و مهمان مستقر در استودیو، تقی‌خانی از امیر موسوی می‌خواهد که از جنگ بگوید و او در خصوص ناگفته‌های ابتدای جنگ تحمیلی و نقش نیروهای دریایی و هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در 8 سال جنگ صحبت می‌کند و غفلت برخی از تحلیلگران دفاع مقدس نسبت به روزهای نخست جنگ را مورد نکوهش قرار می‌دهد. او ادامه می‌دهد: «متاسفانه برخی از تحلیلگران دفاع مقدس با غفلتی با سال‌های اول جنگ برخورد می‌کنند و آن را زیرسوال می‌برند درست همصدا با کسانی که اصل جنگ را زیر سوال می‌‌برند.»

من نبوده‌ام که از نزدیک محاصره آبادان را ببینم و مقاومت مسجد جامع خرمشهر را. نبوده‌ام، یعنی سنم اقتضا نمی‌کرد که بمباران بیمارستان‌های امدادگران را توسط میگ‌های بعثیون ببینم. وقتی که سقف بیمارستان آسمان شد و تختش زمین، اما نمی‌دانم که چرا امروز اینچنین می‌گویند، مگر نه که هر بحثی که در مورد دفاع مقدس ارائه می‌شود باید با سند به مدارک باشد. می‌گفتند سن زیادی ندارند ولی بزرگ بودند، اگر کسی نمی‌شناختشان، باور نمی‌کرد اینها مردانی باشند که سرنوشت جنگ به دست آنها باشد. کسانی که در لباس دریایی و هوایی آنچنان مردانه بجنگند که دشمن انگشت‌ حیرت به دهان بگیرد، ولی امروز امیر موسوی برایم می‌گوید. او به نقش موثر نیروی دریایی و هوایی ارتش در 67 روز ابتدایی جنگ اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: نیروی دریایی ارتش با پشتیبانی نیروی هوایی در روزهای اول جنگ آنچنان مردانه جنگید که کمتر از 3 ماه یا به عبارتی در 67 روز از شروع جنگ علی‌رغم تمام حمایت‌های شرق و غرب از دشمن توانست نیروی دریایی عراق را به کلی نابود کند.

جانشین فرمانده کل ارتش ضمن اشاره به شجاعت و دلیرمردی نیروی دریایی ارتش در طول دوران جنگ خاطرنشان می‌کند: «نیروی دریایی ارتش توانست با اقتدار هرچه بیشتر و به منظور حفظ منافع نظام جمهوری اسلامی ایران تردد بیش از 10 هزار کشتی تجاری ایران را بدون هیچ‌گونه تعرضی از سوی دشمن هدایت نماید.»

او ادامه می‌دهد: « از طرفی نیز علی‌رغم بمباران باندهای فرودگاه‌های هوایی کشور توسط دشمن، نیروی هوایی ارتش توانست در عملیات بی‌نظیر «کمان 99» که به 140 فروند مشهور است و در جهان زبانزد است محاسبات عملیاتی دقیق دشمن را در هم ریخته و غرور دشمن بعث را درهم شکند.»

تقی‌خانی از او می‌پرسد و امیر می‌گوید. امیر آرام و با اقتدار و غرور می‌گوید. هم برای منی که وقتی جنگ شروع شد تازه 8 ساله شده بودم و هم برای تویی که تازه 8 ساله شده‌ای. می‌گویند 7 عدد مقدسی است ولی امروز من می‌گویم 8 عدد مقدسی است به اندازه تمام وسعت جنگ! یادم نمی‌رود کلام رهبر معظم انقلاب را که گفته بود: «این جنگ یک گنج است. آیا خواهیم توانست آن را استخراج کنیم» و امیر موسوی در این برنامه «راویان دفاع مقدس را به تبیین واقعی زوایای مختلف جنگ دعوت می‌کند و می‌گوید: «بهتر است کسانی که راویگر دوران دفاع مقدس هستند با رعایت انصاف و کنکاش در تمام ابعاد زوایای جنگ بررسی همه‌جانبه بیشتری را جهت تنویر افکار عمومی خصوصا نسل جوان جامعه به عمل آورد» و من معتقدم که یکی از راه‌های استخراج گنج بی‌پایان جنگ، مطبوعات خصوصا رسانه رادیو است که با کشف چهره‌های تاثیرگذار در عرصه دفاع مقدس نقطه‌نظرات آنان را مطرح کند تا نسل‌جدید شهامت پیدا کنند به گنج نزدیک شود و یقین کند که رزمندگان دیروز از جنس آنها بودند و رمز ماندگار شدن‌ آنها اخلاص در عمل بود. وقتی برنامه تمام می‌شود. بهزاد حسنوند مدیرگروه ایران و حماسه رادیو ایران برایم می‌گوید: «در ویژه برنامه هفته دفاع مقدس که به جای برنامه «نگاه روز» از ساعت 30/15 به مدت یک ساعت پخش می‌شود، از فرماندهان عالی‌رتبه نظامی دعوت کرده‌ایم تا در برنامه خودشان از توانمندی‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بگویند. از تجارب ارزشمندشان در 8 سال جنگ تحمیلی، از تحریم‌های 30 ساله دشمن در بعد نظامی، از خودکفایی و پیشرفت‌های گسترده‌ای که در بخش نظامی به دست آورده‌اند، بگویند.»

وقتی که از آرمان ستوده، سردبیر برنامه «فصل اقتدار» می‌پرسم که هدف از تهیه این برنامه چه بوده، می‌گوید: «هدف از تهیه این برنامه پاسداشت حماسه 8 سال دفاع مقدس و بازگویی گوشه‌ای کم و اندک از آن برای همه مردم بخصوص نسل جوان می‌باشد. همچنین اشاره به دستاوردهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ و توان و قدرت نظامی ارتش و سپاه برای حفاظت و حراست از میهن عزیزمان ایران. ستوده، حضور فرماندهان ارشد ارتشی و سپاهی و بیان ناگفته‌هایی از دفاع مقدس و دستاوردهای نیروهای نظامی را از نقاط قوت برنامه می‌داند و می‌گوید: «موضوعات برنامه براساس اولویت‌های گروه ایران و حماسه رادیو ایران، همچنین موضوعاتی که مخاطب نیاز دارد تا نسبت به آن آگاهی بیشتری داشته باشد که اغلب موضوعات اصلی و اساسی در مورد دفاع مقدس می‌باشد، انتخاب شده است، البته در کنار آن نگاهی داشتیم به توان و قدرت نیروهای نظامی ایران بعد از دفاع مقدس و تکیه به دانش جوانان ایرانی در ساخت و تولید انواع جنگ‌افزارهای مورد نیاز و نرم‌افزارهای نظامی. همچنین انواع سیمیلاتورها و تولید آنها در کشور و حرکت به سوی افق چشم‌اندازی که در پیش رو داریم.

سرهنگ شاهین تقی‌خانی، جانشین معاونت فرهنگی و روابط عمومی سازمان عقیدتی سیاسی ارتش که از سال 68 تا به امروز سابقه کار گزارشگری در برنامه‌های رادیویی در حوزه دفاع مقدس، اجرای برنامه‌های تلویزیونی ارتش و اجراهای برنامه‌های زنده رژه روز ارتش، هفته دفاع مقدس، آزادی خرمشهر و صبحگاه‌های مشترک را که به طور زنده از تلویزیون پخش می‌شود، داراست و گوینده مجری برنامه فصل اقتدار نیز هست، برایم می‌گوید: اگر مجری در حوزه‌ای که می‌خواهد صحبت کند اشرافیت نداشته باشد مهمان برنامه در هر رده و مسوولیتی که هست تحت سیاست‌هایی که آن برنامه ترسیم می‌کند، قرار نمی‌گیرد. اطلاعات و اشراف مجری برنامه است که باعث می‌شود مهمان با دقت بیشتری به موضوع بپردازد. چنانچه مجری از تغییر زاویه دید استفاده کند یعنی خودش را جای شنونده‌ها بگذارد و به تناسب مسوولیتی که مهمان دارد از آن زاویه دید نگاه کند، بهتر متوجه می‌شود که چه چیزهایی را مطالبه کند.

تقی‌خانی تصریح می‌کند: اشراف مجری به موضوع برنامه، امکان گریز و طفره رفتن مهمان را پایین می‌آورد. آنچه باعث می‌شود مهمان به وجد بیاید تا صحبت کند یک مقدار اطلاعات و تسلط بر آن اطلاعات و مطالعه است. طبعا قبل از اجرا همان چند دقیقه‌ای که مجری با مهمان برنامه صحبت می‌کند و اطلاعات کلی رد و بدل می‌شود، گفتگوی کوتاه می‌تواند تکلیف مهمان را از این که چگونه با سوالات برخورد کند، مشخص می‌کند.تقی‌خانی که برای اولین بار کار گویندگی در رادیو را تجربه می‌کند از این که با گروه حماسه این شبکه رادیویی همکاری می‌کند، اظهار خرسندی کرده و می‌گوید: به رغم گرفتاری و مشکلات، فکر می‌کنم که برای برنامه‌های بعدی، تسلط بیشتری داشته باشم و با یک نتیجه بهتری بتوانم در این حوزه فعالیت کنم.

وقتی از تقی‌خانی می‌پرسم با توجه به این که حوزه دفاع مقدس تخصصی است، آیا گوینده‌ای که تخصص‌اش دفاع مقدس نباشد، می‌تواند یک روایتگری خوبی را در این حوزه ارائه کند، می‌گوید: به نظرم بسیاری از گوینده‌های ما توصیف زیبایی به خاطر مهارتی که در کارشان دارند از آن موضوع ارائه می‌دهند، اما چون خودشان در آن واقعه و بحران حضور نداشته‌اند، ممکن است برای مردم باورپذیری‌شان کم باشد، اما اگر گوینده‌ای که تخصصی در آن موضوع داشته باشد و خودش واقعه را لمس کرده باشد، کلامش اثربخش‌تر است، چون خودش واقعه را دیده، از نزدیک لمس کرده و تخصصی هم در موضوع دفاع مقدس دارد، اطلاعات خوبی گردآوری کرده و به طور حتم اجرا، روایت، گفتگو و همه اینها خیلی کیفی‌تر و غنی‌تر انجام می‌شود.

تقی‌خانی ویژگی‌های یک مجری برنامه‌های دفاع مقدس را این طور بیان می‌کند: «یک مجری دفاع مقدس باید مطالعه داشته باشد، محقق باشد، در مورد شخصیت یا مهمانی که به برنامه دعوت شده اطلاع داشته باشد، از طرفی تا اندازه‌ای که برنامه اجازه می‌دهد به بررسی ابهامات و سوالاتی که برای قشرهای مختلف جامعه وجود دارد، بپردازد. در واقع ما مجریان خوب و توانمندی در حوزه دفاع مقدس داریم، اما به دلیل این که خیلی وارد جزئیات نشدند در فراز و نشیب دفاع مقدس تحقیق نکرده‌اند، در این حوزه نمی‌توانند خوب وارد شوند و صحبت کنند.

ویژه‌برنامه «فصل اقتدار» در هفته دفاع مقدس هر روز از ساعت 30/15 به مدت یک ساعت پخش می‌شود.

زهره زمانی