یک تصمیم، یک دنیا اما و اگر
تحلیلگران آلمانی معتقدند تصمیم اخیر ایالاتمتحده در رابطه با توقف برنامه استقرار اجزای سپر دفاعیاش در شرق اروپا فرصت بیشتری در مساله مناقشه با روسیه میدهد و مجالی است برای لهستان تا در سیاست خارجی خود موضعی مناسبتر اتخاذ کند.
زمانی که باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا تصمیم گرفت استقرار اجزای سپر موشکی آمریکا در شرق اروپا را متوقف کند و سیاستهای دوستانه و صلحآمیز را با روسیه دنبال کند این تصمیم با استقبال مقامات اروپایی مواجه شد.
با این تصمیم سیاستمداران اروپایی دریافتند کاخ سفید در مسیر تغییر سیاستهای یکجانبه گرایانهاش حرکت میکند و امید آن است که ایالاتمتحده در حل مسائل جهان نظیر مساله ایران، کره شمالی و سلاحهای اتمی با روسیه در مسیری مشترک گام بردارند.
با این حال الکساندر راهر، کارشناس مسائل روسیه از شورای روابط خارجی آلمان اعتقاد دارد «اصل طرح سپر موشکی ایالت متحده از ابتدا یک طرح نسنجیده بود اما توقف این طرح در ذهن یک سوال ایجاد میکند: آیا این تصمیم نتیجه قدرت آمریکا است یا نشانه ضعف ایالات متحده است؟»
هفته گذشته کاخسفید تصمیم گرفت برنامه گران و ناآزموده سپر موشکی خود را کنار بگذارد. تصمیمی که دولت جورج بوش، سلف اوباما هم زمانی که روسیه در اوت 2008 به گرجستان حمله کرد بهطور ضمنی آن را پذیرفته بود. هم اکنون ایالاتمتحده از یک سیستم دفاعی کوچکتر و آزموده شده حمایت میکند تا بدین وسیله در مقابل موشکهای میانبرد کشورهای متخاصم از منافع خود دفاع کند.
گرت ویسکرتن، سخنگوی سیاست خارجی حزب سوسیال دموکرات آلمان میگوید: سیاست و استراتژی دولت بوش مقابله با روسیه بود. درباره سپر موشکی آمریکا دیدگاه ما متفاوت از آنچه در ابتدا داشتیم، است. بیشتر نخبگان سیاسی در اروپا با نظر اوباما موافق هستند. او میافزاید: ما هیچ ضرورتی برای گسترش سیستمهای جدید موشکی نمیبینیم البته ما با ایالاتمتحده درباره مقابله با تهدیدات موشکی موافق هستیم اما در زمینه مقابله با آن عقیده داریم که این روش نادرستی است.
مقامات رسمی اروپا نسبت به سپر موشکی ایالاتمتحده بهخاطر چند دلیل نظر مثبتی نداشتند. آنها میگویند که این سامانه از لحاظ فنی و تکنیکی مشکوک است و اساسا برای محافظت از اروپا طراحی نشده است بلکه بیشتر برای مقابله با موشکهای بالستیک قارهپیما ساخته شده است.
این سامانه هزینه بسیار بالایی به آمریکا تحمیل میکرد و دولت بوش بدون هیچ رایزنی مناسبی با طرفهای اروپایی ایالاتمتحده قصد داشت آن را به اروپا تحمیل کند که این مساله موجبات نگرانی روسیه (منطقی یا غیرمنطقی) را فراهم آورد.
کارشناسان معتقدند این سامانه دفاعی واقعا از کشورهایی که برای محافظت از آنها ساخته شده بود حفاظت نمیکرد و واقعا قادر به حل هیچ مسالهای نبود در حالی که مشکلات فراوانی را نیز بوجود میآورد.
بیل گراهام، سناتور کارولینایجنوبی که از اعضای حزب جمهوریخواه است در مصاحبه با شبکه خبری NBC بهشدت به تصمیم کاخسفید انتقاد کرد و صراحتا اعلام کرد «تصمیم اخیر دولت به منزله تسلیم شدن به روسیه است و آمریکا با این کار خود عملا روسیه را در موضع قدرت قرار میدهد.»
مطابق با آمار ارائه شده توسط روزنامه ورشودیلی نیمی از مردم لهستان با تصمیم اوباما مبنی بر توقف برنامه سپر موشکی موافق هستند این در حالی است که 31 درصد مردم مخالفت خود را با آن اعلام کردهاند.
برخی از تحلیلگران معتقدند هم اکنون لهستان و جمهوری چک ناگزیرند برای تامین امنیت خود به کشورهای اروپایی و ناتو تکیه کنند و نه فقط به روابط خاص با واشنگتن که این مساله به رغم لطمهای که درکوتاهمدت به نفوذ آمریکا در شرق اروپا میزند میتواند در درازمدت بسیار مفید باشد.
وزیر امور خارجه لهستان در مصاحبه با رادیو ملی در این باره چنین گفت «امیدوارم تصمیم ایالاتمتحده درباره برنامه سپر موشکی شوکی مفید مخصوصا برای حامیان جناح راست لهستان باشد و بسترهای لازم را برای تحقق رویای روابط دوطرفه با واشنگتن فراهم آورد.»
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا در روزنامه تایمز مالی نقطه نظر دولت متبوع خود را چنین بیان کرده است: «ایالاتمتحده برنامه دفاع موشکی خود را فقط به تعویق انداخته است. آمریکا قصد دارد برنامه جدید سپر موشکی که از نوع قبلی خود بسیار پیچیدهتر و دارای برد و قابلیت بیشتر است را در آینده در منطقه مستقر کند.»
راهر اعتقاد دارد در سالهای اخیر روسیه یک روانشناسی گیجکننده را اتخاذ کرده که او به آن نام Weimar complex داده است. یعنی یک کشور که ذاتا قوی است اما دچار آشفتگی درونی است و احساس میکند درمعادلات سیاسی چندان مورد توجه قرار نمیگیرد بنابراین در هر جایی به دنبال جبران این احساس است.
راهر در تبیین این دیدگاه میگوید: اگر برنامه دفاع موشکی برای مقابله با تهدید روسیه باشد این موضوع باید بخشی از رایزنیها در اروپا باشد. او میافزاید: همچنین سوالی که باید پاسخ داده شود این است که چرا آمریکا و لهستان به جای تمام اروپا تصمیم میگیرند.
روزنامه لوموند در این رابطه نوشت «اروپا باید از تصمیم اوباما مبنی بر توقف برنامه سپر ضد موشکی که آمریکا قصد داشت در اروپا مستقر کند، استقبال به عمل آورد. این برنامه که کارآمدیاش در هالهای از ابهام قرار داشت عامل ایجاد جوی تفرقهآمیز در اروپا و موجب بهوجود آمدن جو جنگی در روسیه بود. در اینجا همانند هر جای دیگر رئیس جمهور ایالاتمتحده مذاکره و سیاست تنشزدایی را در میان تمام گزینهها انتخاب کرده است.
منبع: اشپیگل
مترجم: بهرام مرادیان
گفت و گو
