شخصیت‌ کودک ‌روی ‌کاغذ نقاشی

گفتگو راجع به نقاشی

حتما وقتی فرزندتان نقاشی می‌کشد و به شما نشان می‌دهد تنها به جمله خیلی قشنگ است اکتفا نکنید. راجع به نقاشی‌اش با او گفتگو کنید و از او سوال بپرسید. در ابتدا از او شخصیت‌های نقاشی‌اش را بپرسید از آدمک‌هایی که کشیده است شروع کنید و بپرسید این آدمک کیست و همین طور بقیه آدمک‌هایی که کشیده است. بعد اگر چیزی دیدید که نفهمیدید چیست از او بپرسید این چیست و بعد راجع به اشیا و بقیه چیزها سوال کنید مثلا چرا این درخت را تنها کشیدی؟ سپس اگر چیز عجیب و غریب و یا غیرطبیعی دیدید سوال کنید مثلا چرا این آدم دست ندارد و بسیار سوالی که می‌توان از یک نقاشی پرسید. اصلا از نقاشی فرزندتان ایراد نگیرید و همیشه راجع به ایرادها سوال کنید مثلا نگویید درخت را که آبی نمی‌کشند بلکه بپرسید چرا درخت را آبی کشیدی؟ راجع به حالات آدمک‌ها نیز می‌توانید از کودکتان سوال کنید مثلا چرا این دختر گریه می‌کند؟ یا چرا این پسر جدا از بقیه بچه‌ها بازی می‌کند و ... . گفتگو راجع به نقاشی علاوه بر اطلاعاتی راجع به درون فرزندتان موضوعی جالب برای گفتگو شما و کودکتان است که خود می‌تواند یک پل ارتباطی میان شما باشد.

تفسیر نقاشی

وقتی به یک نقاشی نگاه می‌کنید باید به تمام جزییات آن دقت کنید. ما بر اساس رشد دستگاه حرکتی و هماهنگی کودک به تفسیر نقاشی او می‌پردازیم. مثلا یک کودک 5 سال به بالا باید بتواند خطوط را رسم کند و اشکال ساده را تقریبا همان‌طور که می‌بیند بکشد. در زیر بر اساس جزییات نقاشی‌ها نشانه‌های رفتاری مربوط به این جزییات را می‌شماریم.

1-‌ اگر کودک نمی‌تواند خطوط را صاف رسم کند و همیشه خطوطی که به کار می‌رود موج‌دار و دارای شکستگی‌های ریز هستند می‌تواند نشانه ضعف هماهنگی حرکتی یا بی‌ثباتی عاطفی کودک باشد.

2- اگر کودک به جای کشیدن اشکال با خطوط از خط تیره (خطوط کوچک کنار هم) استفاده می‌کند می‌تواند نشان‌دهنده عجول بودن یا پرخاشگر بودن او باشد.

3- وقتی کودک در صفحه‌ای که نقاشی می‌کند بدون توجه به جای اشیا در واقعیت آنها را بدون نظم و ترتیب می‌کشد مثلا کوه را که اکثر بچه‌ها در بالای نقاشی می‌کشند او در پایین می‌کشد و بقیه اجزای نقاشی او نیز سر جای خود نیستند. می‌توان گفت که کودک در یادگیری به مشکل برمی‌خورد و ناتوانی یادگیری دارد. (دقت کنید که برای بچه‌های 5 تا 7 سال این امر غیرعادی نیست، ولی در بچه‌هایی با سن بالاتر نشانه بروز مشکل است)

4- وقتی کودک دارد از روی یک سرمشق خاص می‌نویسد مثلا یک دایره را چندین بار می‌کشد و این سرمشق بتدریج بزرگ و بزرگ‌تر از سرمشق اصلی می‌شود به طوری که آخرین تصویر کشیده شده 3 برابر تصویر سرمشق است، نشان می‌دهد که او در برابر ناکامی‌ها انعطاف‌پذیر نیست و زود از کوره در می‌رود.

5- هنگامی که کودک در نقاشی خود از تصاویر بزرگ استفاده می‌کند مثلا یک آدمک در میان نقاشی او نصف صفحه‌اش را می‌گیرد و برای بقیه تصاویر جایی نمی‌ماند، نشان از برون‌ریزی عاطفی و یا اختلال عاطفی است.

6- اندازه‌های کوچک در نقاشی مثل تصاویر بسیار ریز از آدم‌ها و درخت‌ها و غیره نشان از اضطراب، انزواطلبی، لاغر اندامی و ترسویی است.

7- ‌بچه‌هایی که همیشه باخطوط بسیار نازک و کمرنگ نقاشی می‌کنند معمولا خجالتی، لاغر و انزواجو هستند.

8- وقتی در ترسیم خطوط کودکی به دوباره کاری بپردازد یعنی روی یک خط را چند بار بکشد و آن را کلفت کند یا به کارهای اضافی دست بزند مثل کشیدن خطوط و نقطه‌های بی‌معنی در میان نقاشی (مخصوصا زمانی که از او خواسته می‌شود شکل خاصی را بکشد مثلا یک مربع)، نشان از تحریک‌پذیری هیجانی و پرخاشگری است.

9- اگر کودکی قسمتی از نقاشی را که بد رسم شده است پاک کند و دوباره دقیق‌تر و درست آن را رسم کند نشان‌دهنده هوش عالی و قدرت پیشرفت کودک است.

10- وقتی از کودک می‌خواهیم یک تصویر مشخص را نقاشی کند، اگر از تصاویر ذهنی اضافی و خودساخته در نقاشی استفاده کرد، نشان‌دهنده اضطراب و ترس است یا گرفتار مشغله‌های ذهنی خود می‌باشد و عالم واقعیات را با عالم خیال درمی‌آمیزد.

11- اگر کودکی نقاشی‌اش را به کسی نشان نمی‌دهد، نشان از عدم اعتماد به نفس و خجالتی بودن اوست یا احساس گناه از چیزی که کشیده است. اگر شما وقتی کودکتان نقاشی می‌کشد او را سرزنش کنید درواقع او را به نشان ندادن نقاشی‌اش به شما تشویق کرده‌اید.

12- اگر کودکی در هنگام نقاشی کشیدن بسیار زیاد از پاک‌کن استفاده می‌کند و تند تند کاغذ نقاشی‌اش را عوض می‌کند به طوری که گاهی ممکن است خسته شود و همه نقاشی‌اش را پاره کند از نشانه‌های وسواس در کودک است.

13- استفاده از یک رنگ همیشگی در نقاشی و کشیدن خطوط نامنظم و خط خطی و سریع را می‌توان نشان از بی‌حوصلگی،‌ لجبازی و بیش فعالی و پرخاشگری دانست.

14- تکرار یک نقاشی خاص مثل کشیدن یک گربه سیاه و یا یک مرد ناشناس می‌تواند نشان از یک راز پنهان در کودک باشد از چیزی که او را می‌آزارد و دغدغه ذهنی اوست که در این شرایط حتما باید موضوع را پیگیری کنید.

15- نقاشی‌هایی که در آن موجودات ترسناک مثل دیو، ‌آتش، حیوانات وحشی درنده و... وجود دارد به احتمال زیاد حاکی از یک ترس پنهان یا آشکار در کودک است که باید پیگیری شود.

16- کودکی که همیشه در نقاشی کشیدن از دیگران کمک می‌گیرد و خود نمی‌تواند بدون کمک گرفتن از کسی یک نقاشی را تماما بکشد، به احتمال زیاد یک شخصیت وابسته به دیگران دارد و بدون کمک دیگران نمی‌تواند کاری انجام دهد.

دیدگاه کلی

نقاشی‌ها خواسته‌های کودکانند. شما می‌توانید با دیدن نقاشی‌های آنها به خواسته‌های آنها پی ببرید مثلا اگر کودکی والدینش را دست در دست هم کشیده است، ولی در واقعیت اینچنین نیست مثلا والدین آن کودک از هم جدا شده‌اند یا دائما با هم مشاجره دارند نشان از این است که کودک می‌خواهد والدین‌اش همدیگر را دوست داشته باشند و بیشتر به هم محبت کنند. گاهی نیز کودک واقعیات را می‌کشد و می‌توان از نقاشی‌های او به واقعیاتی پی برد. مثلا ممکن است وقتی از کودکی می‌خواهید راجع به نقاشی‌اش توضیح دهد بگوید این فلانی است که دارد من را می‌زند و بعد بفهمید که واقعا این‌گونه است و کسی بچه شما را تنبیه بدنی کرده است. به هر حال نقاشی یکی از نمود‌های عینی ذهن کودکان است که می‌توان از آنها چیزهای متفاوتی فهمید، ولی آنچه مهم است این است که شما باید در تفسیرهای خود کمال دقت را به خرج دهید و بدانید شما به عنوان یک والد ممکن است به علت نداشتن تجربه و تخصص کافی در این زمینه خطا کنید پس تفسیر نقاشی را یک وسیله کمکی در برخورد و قضاوت با کودکتان قرار دهید نه تعیین‌کننده.

حدیث میرزایی