ستاره اقبال لا‌ریجانی

 رایزنی‌هایی که بیش از همه کرسی ریاست این فراکسیون را نشانه رفته و اما و اگرها برای ابقای علی لاریجانی را در پی دارد. اگرچه از محمدرضا باهنر، حسن ابوترابی فرد، شهاب‌الدین صدر و روح‌الله حسینیان به عنوان گزینه‌های احتمالی جانشینی ریاست فراکسیون اصولگرایان نام برده می‌شود، اما غلامعلی حداد عادل بیش از همه برای تصدی کرسی ریاست فراکسیون اصولگرایان مطرح است و پیشاپیش می‌توان حدس زد که رقابت اصلی میان او و لاریجانی خواهد بود.

به این ترتیب غلامعلی حداد عادل که در آستانه تشکیل مجلس هشتم از منظر حامیان دولت برای ریاست فراکسیون اصولگرایان مقبول نبود، این روزها به گزینه برتر آنها برای این کرسی بدل شده است. به همین دلیل با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات دومین هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان، رایزنی‌ها با حدادعادل بیشتر شده و رنگ و بوی جدی‌تری به خود می‌گیرد. کما این که در هفته‌های گذشته چندین بار، طیف‌های مختلفی از نمایندگان اصولگرا در اتاق حدادعادل را به صدا درآورده‌اند و از او برای ریاست فراکسیون اصولگرایان دعوت کرده‌اند. اما او هربار این نمایندگان را با لبخند تا مقابل در همراهی کرده و از پذیرش پیشنهاد آنها سرباز زده است.

به این ترتیب غلامعلی حداد عادل از حضور در این رقابت انصراف داد. این در حالی است که نمایندگان حامی دولت برای اقناع حداد به حضور در این عرصه، از کناره‌گیری خودخواسته لاریجانی سخن گفته و عدم تاثیرگذاری فراکسیون اکثریت بر امور مجلس را حجت آوردند. اما رئیس فرهنگی مجلس گذشته که سابقه شکست کسب 50 رای در مقابل 161 رای لاریجانی در انتخابات تعیین رئیس مجلس هشتم در جمع نمایندگان اصولگرا در 5 خرداد 87 را دارد، این بار پخته‌تر از گذشته عمل کرد. او که سال گذشته می‌گفت به حکم وظیفه برای ریاست مجلس کاندیدا می‌شود، دعوت نمایندگان حامی دولت را رد کرد. درایتی که پیش از این در عدم رقابت وی برای تصدی کرسی ریاست مجلس علی‌رغم درخواست‌های مشابه برخی نمایندگان نیز به منصه ظهور درآمده بود. گو آن که این ادیب سیاستمدار بخوبی از جغرافیای سیاسی مجلس مطلع است و نیک می‌داند نمایندگان چندانی در نشست داخلی، فراکسیون اصولگرایان را همراهی نخواهند کرد.

به عبارت دیگر حتی اگر رای نمایندگان حامی دولت که سال پیش در پی ریاست لاریجانی بودند و امسال ساز ریاست حدادعادل را بر ریاست بزرگ‌ترین فراکسیون مجلس کوک می‌کنند، تغییر جهت داده باشد، رای قاطبه نمایندگان اصولگرا که منتقد ریاست وی در تعامل تفاهم گونه با دولت بودند، هیچ تغییری نیافته است. این طیف از نمایندگان مشوق رئیس کنونی فراکسیون در تایید گزارش‌های دیوان محاسبات و تکیه وی بر استقلال مجلس و تاکیدش بر کار کارشناسی در خانه ملت، در برابر دولت هستند.

با این حال نمایندگان مشتاق به ریاست حدادعادل در فراکسیون اصولگرایان می‌توانند حتی در صورت عدم تمایل وی نیز او را برای احراز این پست کاندیدا کنند. موعد این قول و قرارها در آخرین روزهای فصل تابستان به سر می‌رسد. چرا که دومین انتخابات هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان درماه جاری برگزار می‌شود. در این انتخابات ابتدا اعضای مجمع عمومی، 44 عضو شورای مرکزی این فراکسیون (از هر استان یک تا دو نماینده و از تهران 5 نماینده) را برمی‌گزینند و پس از آن، این 44 نفر به انتخاب هیات رئیسه و سرانجام شخص رئیس فراکسیون می‌پردازند.

حذف خودخواسته رقبای ضعیف

از آن جهت می‌توان رقابت اصلی برای تصدی کرسی ریاست این فراکسیون را میان لاریجانی و حدادعادل تصور کرد که دیگر گزینه‌های مطرح شده زمینه رای‌آوری چندانی از سوی قاطبه نمایندگان اصولگرا ندارند. چه آن که روح‌الله حسینیان به دلیل نزدیکی بسیار زیادش به دولت، از سوی نمایندگان منتقد دولت، چهره مطلوبی شناخته نمی‌شود. شهاب الدین صدر هم به همین میزان محبوبیت دارد؛ و در رای گیری استمزاجی از نمایندگان خود متوجه این نکته شد و حتی در انتخابات داخلی فراکسیون اصولگرایان برای هیات رئیسه دوم مجلس نیز کاندیدا نشد. این در حالی است که نمایندگان حامی دولت در نظر داشتند او را به جای باهنر به هیات رئیسه فرستاده و در غیاب لاریجانی، کنترل اداره مجلس را در اختیار خود بگیرند، اما چنین نشد.

محمدحسن ابوترابی فرد اگرچه به دلیل مشی کدخدامنشی و ریش سفیدی منحصر به فردش از جمله چهره‌های مقبول میان طیف‌های مختلف اصولگرایان در مجلس است اما شخصا تمایلی به ریاست فراکسیون اصولگرایان ندارد. البته برخی نمایندگان معتقدند اگر لاریجانی تمایلی به تمدید ریاستش نداشته باشد، ابوترابی گزینه معتدل‌تری به نسبت حداد عادل برای ریاست فراکسیون اصولگرایان است.

به این ترتیب تنها گزینه باقی‌مانده محمدرضا باهنر است که بی رغبت به ریاست فراکسیون اکثریت نیست. کما این‌که در مجلس هفتم نیز این کرسی را برای 4 سال تمام به نام خود ثبت کرد و در انتخابات اولین دوره از هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان مجلس هشتم در صف رقبای لاریجانی جای گرفت. اما به قول خودش مصلحت نبود این رقابت را ادامه دهد. او که این روزها می‌داند هنوز محبوبیت لازم را کسب نکرده و پس از نقشی که در عدم حمایت رسمی مجلس از نامزدی احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست جمهوری دهم ایفا کرده از سوی نمایندگان نزدیک به رئیس جمهور طرد شده است؛ در جمع خبرنگاران گفت که قصد نامزدی برای ریاست فراکسیون را ندارد. او گفت در صف حامیان ریاست لاریجانی است و با توجه به طیف‌های گسترده اصولگرایان در مجلس، او تنها چهره مورد توافق تمام گروه‌هاست.

اصرار به حداد انکار از لاریجانی

بحث پیشنهاد ریاست فراکسیون اصولگرایان به حدادعادل در حالی از نظر برخی نمایندگان مخالف لاریجانی از جمله اعضای فراکسیون انقلاب اسلامی و طیف جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی جدی است که در مقابل نمایندگان اصولگرای حامی لاریجانی از جمله حسین سبحانی‌نیا معتقدند تعداد منتقدان لاریجانی آنقدر نیست که بتواند ریاست او را تحت‌الشعاع قرار دهد. به‌زعم آنان بیشتر نمایندگان اصولگرای مجلس خواستار تمدید حضور لاریجانی در این پست هستند.

اما منتقدان لاریجانی همچون پرویز سروری، ولی اسماعیلی و اسماعیل کوثری معتقدند مجموعه شرایط به وجود آمده سبب شده لاریجانی دیگر تمایلی برای ریاست فراکسیون اصولگرایان نداشته باشد. اشاره آنها به عملکرد لاریجانی در برهه انتخابات ریاست جمهوری دهم بود که لاریجانی مطابق خواست نمایندگان اصولگرایی که اصرار به اعلام حمایت علنی از نامزدی احمدی‌نژاد داشتند، عمل نکرد روح‌الله حسینیان نیز پیش از انتخابات گفته بود اگر هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان نتواند خواسته اکثریت اعضای این فراکسیون را تامین کند، دستخوش تغییر خواهد شد. تغییری که در انتخاب دوباره هیات رئیسه مجلس به ثمر ننشست و اکنون در انتخابات هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان باردیگر موسم آن دمیده شده است.

کمبود فعالیت فراکسیون اصولگرایان، موضعگیری‌های دیرهنگام این فراکسیون درخصوص مسائل مهمی چون انتخابات و مشغله‌های رئیس مجلس 3 دلیل عمده‌ای هستند که سروری به عنوان نماینده‌ای از طیف اصولگرایان تحول خواه و بیژن نوباوه به عنوان نماینده‌ای از طیف حامیان دولت، مطرح می‌کنند، اما در پس این تعارفات سیاسی که با تاکید بر این‌ که «ریاست همزمان مجلس و فراکسیون اکثریت قابل جمع نیست» ظاهرا این موضوع نهفته است که لاریجانی نتوانسته آن گونه که دولت می‌خواهد به اداره مجلس بپردازد. چه آن که نوباوه در تشریح ضعف‌های لاریجانی به «اهداف چندگانه» او و تعاملاتش با اعضای فراکسیون اقلیت اشاره می‌کند و می‌گوید: آقای لاریجانی آن گونه که انتظار داشتیم نتوانست اهداف فراکسیون را عملیاتی کند و دچارتعدد وظایف شده است. او اظهارنظرهای اخیر لاریجانی در مورد انتخابات ریاست جمهوری دهم را نیز به جمع نقطه‌ضعف‌های او می‌افزاید و می‌گوید: از رئیس مجلس به عنوان رئیس قوه قانونگذار انتظار می‌رفت در مقابل قانون‌شکنان و قانون‌گریزی‌های صورت گرفته موضعگیری کند، اما متاسفانه ایشان موضعگیری به جایی نداشت. با این حال او در پاسخ به این ‌که آیا تلاش به برکناری لاریجانی از سوی فراکسیون انقلاب اسلامی و نمایندگان حامی دولت دنبال می‌شود، گفت: هنوز در این فراکسیون به بررسی انتخابات هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان نپرداخته‌ایم، اما اگر هیات رئیسه کنونی بخوبی عمل می‌کرد، نیازی به جدا شدن فراکسیون انقلاب از فراکسیون اصولگرایان نبود.

از شکست حداد تا ظفر دوباره او

لابی‌های گسترده نمایندگان حامی دولت با نمایندگان تازه وارد به خانه ملت در کنار نارضایتی نمایندگان بر جای مانده از مجلس هفتم از ریاست حداد عادل دست به دست یکدیگر داد تا این نماینده تهران را سال گذشته از تکیه زدن بر کرسی ریاست فراکسیون اکثریت مجلس هشتم بازدارد.

او که در آخرین نشست خبری‌اش در مجلس هفتم به عنوان رئیس این مجلس، از تمایلش برای تمدید این ریاست در مجلس هشتم به حکم احساس وظیفه سخن گفته بود، پیش از آغاز به کار رسمی مجلس کنونی با علی لاریجانی برای تصدی کرسی ریاست به رقابت پرداخت. کسب تنها 50 رای در مقابل 161 رای لاریجانی، شکست سنگینی بود که حداد عادل نتوانست در انتخابات ریاست مجلس در صحن علنی و انتخابات هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان پس از آغاز به کار رسمی مجلس هشتم، از زیر بار آن کمر راست کند.

دامنه تاثیرپذیری وی از این شکست تا آنجا بود که او حتی برای ریاست کمیسیون فرهنگی نیز کاندیدا نشد و اگر اصرار نمایندگان عضو این کمیسیون نبود، او در راس این کمیسیون قرار نمی‌گرفت.

از آن پس بود که این نماینده تهران مشی‌ای آرام در پیش گرفت و سکوت اختیار کرد. سکوت حداد عادل تا آستانه انتخابات ریاست جمهوری دهم به طول انجامید، اما فضای انتخاباتی حاکم بر جامعه بتدریج سکوت او را نیز شکست. او ابتدا در مواجهه با سوالات پیاپی خبرنگاران پارلمانی، نامزدیش برای این انتخابات را رد کرد و پس از آن نیز بر لزوم وحدت اصولگرایان برای معرفی نامزد واحد تاکید نمود، اما حاضر به اعلام حمایت علنی از کاندیداتوری محمود احمدی‌نژاد نشد. این در حالی بود که برخی اخبار از اعلام حمایت وی از نامزدی دوباره رئیس‌جمهور در جلسات داخلی و غیرعلنی اصولگرایان خبر می‌داد؛ اخباری که با پایان یافتن انتخابات ریاست جمهوری دهم، شکلی علنی یافت. پس از آن حداد عادل در جشن مردمی پیروزی در جمع حامیان احمدی‌نژاد در میدان ولیعصر حاضر شد و پس از حضورش در گفتگوی ویژه خبری، حجت را در حمایت از احمدی‌نژاد تمام کرد.

به این ترتیب کسانی که تا سال گذشته می‌پنداشتند، حداد عادل در منسب ریاست مجلس هفتم نتوانسته آن گونه که دولت می‌خواسته به اداره مجلس بپردازد، با تجربه ریاست لاریجانی به این نتیجه رسیدند که او بهتر از رئیس جدید به مذاق آنان عمل می‌کرده است. تمام لوایح اصلاحی و متمم بودجه با اندک تفاوتی به تصویب می‌رسید و حداکثر اختلاف مجلس هفتم با دولت نهم در زمان عدم تمکین دولت در اجرای یک مصوبه مجلس بود که حداد عادل را ناگزیر از نوشتن نامه‌ای به رهبر معظم انقلاب و تقاضای وساطت ایشان کرد، اما لاریجانی چه در جریان استیضاح کردان، چه در حذف لایحه هدفمند‌کردن یارانه‌ها از بودجه 88 به عنوان مهم‌ترین شعار دولت و اعلام حمایت از گزارش دیوان محاسبات نسبت به تخلفات بودجه‌ای دولت، سنگ تمام گذاشت.

شانس دوباره لاریجانی

در حالی که همه شرایط به نفع ریاست حداد عادل پیش می‌رفت، ستاره اقبال لاریجانی دوباره درخشیدن گرفت. او که به خبرنگاران در حاشیه مراسم روز خبرنگار گفته بود صحبت کردن درباره انتخابات آینده هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان از موضوعات لاینفع است، نمی‌دانست عصر همان روز فضا به گونه‌ای رقم خواهد خورد که فاصله او را تا تصدی دوباره کرسی ریاست فراکسیون کوتاه‌تر خواهد کرد.

عصر روز 19 مرداد محمود احمدی‌نژاد به دعوت فراکسیون اصولگرایان در مجمع عمومی این فراکسیون حضور یافت تا درمورد تعیین کابینه آتی با نمایندگان مشورت کند، اما او هیچ یک از پیشنهادهای نمایندگان مبنی بر تشکیل کمیته مشترک دولت و مجلس برای تعیین کابینه دهم یا کسب نظر استمزاجی کمیسیون‌های تخصصی یا بدنه فراکسیون‌ها را نپذیرفت و از نمایندگان خواست تا در قالب مجامع استانی‌شان به ارائه نظر درباره کابینه بپردازند.

این در حالی بود که لاریجانی از موضع نمایندگان در برابر احمدی‌نژاد دفاع کرد و خواستار ارائه فهرست وزرا به شکل غیررسمی به مجلس پس از معرفی رسمی آنها شد. موضع لاریجانی از سوی نمایندگان با اقبال مواجه شد، ولی رد آن از سوی رئیس‌جمهور، موجبات نارضایتی آنها را به بار آورد.

به این ترتیب بار دیگر موضع نمایندگان حامی دولت در مجلس کاهش یافت و نمایندگانی همچون علی‌اصغر زارعی و مرتضی آقاتهرانی که تاخیر دولت در رایزنی با مجلس را به استناد عدم تصمیم‌گیری نهایی رئیس‌جمهور توجیه می‌کردند، دیگر توان رفع و رجوع کردن این نگاه او را نداشتند. از آنجا که ظاهرا محبوبیت لاریجانی با مقبولیت احمدی‌نژاد نسبتی عکس دارد، هرچه وجهه دولت در منظر نمایندگان (ولو از نگاهی کارشناسی یا سهم‌خواهانه) افول کند، جایگاه لاریجانی رفیع‌تر خواهد شد. به این ترتیب می‌توان گفت در شرایط حاضر تنها عاملی که لاریجانی را از کرسی ریاست دور می‌کند، بی‌میلی او برای حضور او در این منصب است.

عصمت بورونی