رقابت افراطی‌ها

حکمت‌الله در ابتدا اصرار داشت بیت‌الله در حمله موشکی آمریکا دچار جراحات جدی شده و به کما رفته بود ولی دو روز قبل از فراخوان خبرنگاران عاقبت جان باخته است. او همچنین تاکید کرد به اتفاق آرای اعضای شورای رهبری طالبان به عنوان ریاست تحریک طالبان پاکستان برگزیده شده و مولانا والی‌الرحمن به رهبری نیروهای طالباندر وزیرستان‌ جنوب رسیده است.

با وجود اعلامیه‌‌های متناقض رهبران و سخنگوهای مختلف تحریک طالبان پیرامون وضعیت بیت‌الله محسود و آینده رهبری این گروه که از بروز اختلافات درونی در این گروه حکایت داشت حکمت‌الله محسود ادعا دارد هیچ اختلافی در گروه وجود ندارد.

با وجود آن که حکمت‌الله ادعا دارد رهبر تحریک طالبان پاکستان و جانشین بیت‌‌الله محسود است، مساله جانشینی بیت‌الله هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. مولوی فقیر محسود، رهبر نیروهای طالبان در منطقه باجور -یکی از هفت منطقه قبایلی‌نشین هممرز با افغانستان-‌ روز 20اوت مدعی به دست ‌گرفتن سکان‌ هدایت تحریک طالبان شده بود. او هر چند طی روزهای بعد سکوت پیشه ساخت اما مشخص نیست به رغم انصراف از پیگیری این مساله حاضر به حمایت از رهبر جدید تحریک طالبان خواهد بود یا نه.

یکی از فرماندهان طالبان روز 26 اوت از یکی از روزنامه‌نگاران پاکستانی دعوت کرد به قرائت او از مرگ بیت‌الله محسود گوش فرا دهد. این فرمانده که هویتش افشا نشده است از مرگ بیت‌الله و اعضای خانواده‌اش در حمله موشکی آمریکا خبر داد و تاکید داشت رهبران طالبان برای جلوگیری از بروز شکاف در صفوف طالبان تصمیم گرفتند این خبر را برای چند روز مخفی نگاه دارند.

این قرائت متفاوت از داستانی است که حکمت‌الله برای خبرنگاران تعریف کرده بود و نشانه بروز شکاف و عدم هماهنگی از صفوف فرماندهی طالبان است. به ظاهر طالبان افغانستان نقشی کلیدی در جلوگیری از بروز جنگ قدرت بین فرماندهان ارشد تحریک طالبان پاکستان ایفا کرده بود که دستگاه اطلاعاتی پاکستان هم این مساله را تایید کرده است.

حکمت‌الله محسود، مولانا فقید محمد، ‌مولانا متصل‌الله، طارق افریدی ‌و عبدالوالی الرحمن در زمره فرماندهان ارشد تحریک طالبان پاکستان هستند که هیچ یک به ظاهر در ابتدا حاضر به مصالحه بر سر فرمانده جدید این گروه نبودند.

حکمت‌الله کیست؟

این مرد 27 ساله به ظاهر در حلقه افراد مورد اعتماد بیت‌الله و مسوول عملیات نظامی در مناطق خیبر و اوراکزای بوده است. علاوه بر آن او مسوولیت هدایت اقدامات ضدآمریکایی در منطقه خرم را برعهده داشته و کشتارهای اخیر پشتون‌های شیعه این منطقه به ظاهر کار او است.

حکمت‌الله اواخر نوامبر سال 2008 با دعوت از گروهی از خبرنگاران پاکستانی به ضیافتی شاهانه ادعا کرده بود اهداف تحریک طالبان پاکستان طیفی گسترده از جمله آصف علی‌زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان و متحدان او در اجرای سیاست‌های آمریکایی را در بر می‌گیرد. او که جوانی بلندقامت است، تهدید کرده بود در صورت ادامه حملات هواپیماهای بدون‌سرنشین آمریکا به مناطق قبایلی‌نشین مرزی پاکستان در روند انتقال محموله‌های ارتش آمریکا از طریق خاک پاکستان اخلال ایجاد می‌کند.

مردان او برای آن که توانمندی‌هایشان برای تحقق این هدف را نشان دهند یکی از دو نفربر زرهی‌ هاموی ارتش آمریکا که در مسیر انتقال به افغانستان به غنیمت گرفته شده‌اند را برای خبرنگاران به نمایش درآوردند.

حکمت‌الله ادعا دارد مقامات اسلام‌آباد در راستای خواست آمریکایی‌ها به دنبال از بین بردن وحدت و همگرایی ملی در پاکستان هستند. مردان او حدفاصل نوامبر 2007 تا مارس 2009 علاوه بر حمله به کاروان‌های تدارکاتی ناتو و ارتش آمریکا که از طریق خاک پاکستان به افغانستان عزیمت می‌کنند ده‌ها عملیات انتحاری را در داخل قلمرو پاکستان انجام دادند.

وابستگی‌های داخلی

حکمت‌الله که چون سایر فرماندهان طالبان در مدارس مذهبی درس خوانده، برخلاف اکثر آنان تحصیل خود به عنوان طالب یا طلبه را به پایان نرساند و خیلی زود به صفوف شبه‌نظامیان طالبان پیوست.

اگرچه حکمت‌الله در حال حاضر فرماندهی نزدیک به 10 هزار شبه‌نظامی را در مناطق اوراکزای، خرم و خیبر بر عهده دارد اما برای منابع مالی و نیروی انسانی به والی‌الرحمن، فرمانده نیروهای تحریک طالبان در وزیرستان‌جنوبی اتکا دارد.

والی‌الرحمن که از قبیله محسود و پسرعموی بیت‌الله و حکمت‌الله است طی سال‌ها توانسته پایه‌های حاکمیت خود را در وزیرستان‌جنوبی مستحکم کند. او انتظار داشت روزی به عنوان امیر (فرمانده)‌ تحریک طالبان پاکستان معرفی شود و خیلی از رسیدن حکمت‌الله به این مقام خشنود نیست.

سازمان اطلاعات ارتش پاکستان (ISI) سعی دارد از اختلافات به وجود آمده در صفوف فرماندهان طالبان حداکثر بهره را برده و این شکاف را گسترده‌تر کند. اگرچه خط‌مشی کلی تحریک طالبان پاکستان همچنان مبارزه علیه اشغالگران افغانستان خواهد بود اما با گذشت زمان تغییراتی که با مرگ محسود در این گروه به وجود آمده است به سطح خواهد آمد.

عوامل ISI به همراه ماموران سیا در این بین تلاش خواهند کرد علاوه بر کاهش وابستگی‌های درونی اجزای مختلف تحریک طالبان پاکستان، آنان را در مسیر برخورد و رویارویی با هم قرار دهند.

جنگ قدرت میان نیروهای رقیب طالبان

پیشاور دروازه ورودی مناطق قبایلی‌نشین پاکستان با 5/1 میلیون پشتون با تایید خبر مرگ بیت‌الله محسود شاهد بروز ناآرامی و درگیری بین گروه‌های رقیب طالبان است.

هنگامی که خبر مرگ بیت‌الله به تایید رسید نیروهای پلیس ویژه پاکستان در پیشاور از شدت وجد به خود می بالیدند. تایید این خبر با درگیری‌های شدید میان نیروهای طالبان همراه بود که چندین کشته هم برجا گذاشت.

جنگ میان سران طالبان منجر به سوءقصدهای انتحاری علیه گروه‌های مختلف درون طالبانی شده است. هر یک از نامزدهای رسیدن به رهبری طالبان تمام توان خود را به کار گرفته بود تا رقبا را از میان بردارد و با وجود آن که با پادرمیانی طالبان افغانستان کشتارها متوقف شده اما خصومت‌ها هنوز به قوت خود باقی است. پیش‌بینی می‌شود درگیری‌ آشکار و نهان فرماندهان ارشد طالبان پاکستان ادامه پیدا کند و رقیب‌ها در آینده هم از سلاح ترور برای کنار زدن یکدیگر استفاده کنند.

منبع: آسیاتایمز
مترجم: رضا سادات