ژاپنی‌ها و پری دریایی کوچولو

 جان لستر که انیمیشن‌های موفقی مثل «ماشین‌ها» و «قصه اسباب‌بازی» را کارگردانی کرده، برای کارگردانی این نسخه دوباره‌سازی شده انتخاب شده است. در نسخه ژاپنی فیلم که در آمریکا و کانادا توزیع شده، کیت بلانشت، مت دیمون، تینا فی و لیام نیسن به جای کاراکترهای اصلی قصه حرف زده‌اند. «پونیو» که سال گذشته در ژاپن به نمایش عمومی درآمد، با فروشی 160 میلیون دلاری (که با توجه به استانداردهای ژاپنی، رقم کلان و بسیار زیادی است)‌، لقب پرفروش‌ترین فیلم سال سینمای این کشور آسیایی را به خود اختصاص داد.

قصه

سوسوکه (با صدای مت دیمون)‌ پسری 5 ساله است که پدرش دریانوردی است که اغلب ماه‌های سال در ماموریت‌های آبی به سر می‌برد. او همراه مادرش لیزا (با صدای تینا فی)‌، زندگی ساکت و آرامی دارد. خانه آنها روی یک صخره و در نزدیکی آب دریاست.

سوسوکه روزها را به بطالت می‌گذراند و کار خاصی ندارد که انجام دهد. زندگی تکراری و یکنواخت او، شامل قدم زدن روی شن‌های ساحل و بازی با آب دریا می‌شود. او تنهاست و هیچ همبازی ندارد. با این حال، او زبان به شکایت باز نمی کند و از وضعیت خود ناراضی نیست. اما یک روز، این وضعیت تکراری تغییر می‌کند، سوسوکه در کنار ساحل، یک گلدفیش زیبا به نام پونیو (با صدای نوآ سایرس)‌ را پیدا می‌کند. او کمک می‌کند تا پونیو را از خطری که پیش‌رو دارد، نجات دهد و این ماهی را همراه خودش به منزل می‌برد. ولی پونیو یک ماهی معمولی نیست. او یک ملکه دریایی و دختر یک جادوگر ماهر و خبره است (با صدای لیام نیسن)‌ پونیو از قدرت جادویی پدرش استفاده می‌کند و خودش را به صورت یک موجود انسانی در می‌آورد. او خیلی زود با سوسوکه دوست می‌شود و از وی قول می‌گیرد که هنگام خطر، به کمک وی بیاید. اما جادویی که پونیو از آن استفاده و خود را به صورت یک انسان درآورده، خطر بزرگی را برای کل زمین به وجود می‌آورد. این مساله باعث می‌شود تا ماه به کره‌زمین نزدیک شود و پدر پونیو هم، موج‌های عظیم و سهمگین را روانه ساحل کند تا بتواند دخترش را پیدا کند. ملکه بدجنس دریایی (با صدای کیت بلانشت)‌ هم سعی می‌کند با استفاده از وضعیت موجود، از پونیو انتقام بگیرد. سوسوکه و پونیو وارد ماجراجویی‌های تازه و شگفت‌انگیزی می‌شوند که در راس آنها، نجات کره‌زمین از خطر نابودی و انهدام است. این در حالی است که هم او و هم پونیو می‌خواهند که پونیو بتواند همچنان یک موجود انسانی باقی بماند.

نقد

بسیاری از منتقدین سینمایی برای توصیف انیمیشن «پونیو» از کلمه جادو و جادویی استفاده کرده‌اند. فیلم که لحن شاعرانه و لطیف دارد از نظر بصری شگفت‌انگیز و تکان‌دهنده است. «پونیو» را یکی از استادان بزرگ سینمای انیمیشن کارگردانی کرده و آن را به صورتی گرم و عمیق ساخته که بزرگترها هم به اندازه بچه‌ها از تماشای آن لذت خواهند برد. در یک کلام، این فیلم فوق‌العاده است و با دیدن آن احساس می‌کنیم، پس از این در‌ آینده هیچ انیمیشنی دیگری به زیبایی‌ این انیمیشن، تولید نخواهد شد. فانتزی و تخیل در این فیلم، در نهایت خود قرار دارد و قوه تخیل بیننده‌اش را چنان گسترش می‌دهد، که او را به مکان‌ها و فضاهایی می‌برد که تا قبل از این حتی تصورش را هم نکرده است. با وجود بحث‌های عمیق فلسفی، اجتماعی و محیط زیستی که در دل فیلم مطرح می‌شود، اما قصه آن بسیار سرراست و ساده است. چنین قدرتی را فقط می‌توان در وجود یک فیلمساز کهنه‌کار و با سابقه مثل میازاکی پیدا کرد که با مهارت تمام یک سری بحث جدی و مهم را وارد یک قصه بسیار ساده کودکانه می‌کند. با آن که هر دو کاراکتر اصلی قصه فیلم موجوداتی کوچولو هستند، ولی کارها و اقداماتی بزرگسالانه می‌کنند و مسائلی را مطرح می‌کنند که متعلق به عموم مردم است و نه یک قشر خاص.

میازاکی در تمام انیمیشن‌های قبلی خود (و ازجمله «شهر ارواح» و «قلعه متحرک هاول)»‌ در کنار ساخت یک فیلم سرگرم‌کننده و مفرح، یک سری بحث‌های جدی مربوط به جامعه مدرن را مطرح کرده است. در راس همه این بحث‌ها، بحث‌های مربوط به حفظ محیط زیست و تلاش برای سالم‌سازی کره زمین بوده است. این بحث در انیمیشن‌ «پونیو» هم ادامه پیدا می‌کند و به شکلی زیبا مطرح می‌شود. این بار با توجه به نوع قصه فیلم، بحث محیط زیستی فیلم بیشتر مربوط به آب دریا و اقیانوس‌ها می‌شود. برای خود ژاپنی‌ها این قصه و چنین بحث‌هایی بسیار مهم و تاثیرگذار است. ژاپن یک کشور دریایی است و طبیعی است که به مسائلی از این دست، توجه ویژه‌ای نشان دهد. اما بیان این مطلب به مفهوم آن نیست که قصه نمی‌تواند با بینندگان غیرژاپنی خود هم ارتباط خوبی برقرار کند. راجر ابرت منتقد سرشناس و کهنه‌کار سینما که از تماشای «پونیو» به وجد آمده، آن را کاری قابل احترام و بسیار جذاب می‌داند که قصه‌اش را به تدریج آشکار می‌کند و یک فانتزی نفسگیر تماشایی است. او می‌گوید: «میازاکی 68 ساله که استاد سینمای انیمیشن ژاپن است، با این فیلم راه گذشته خود را ادامه داده و دوباره یک انیمیشن دستی بسیار زیبا خلق کرده است. به راحتی می‌توان این فیلم را با انیمیشن‌های کلاسیک مثل «سفیدبرفی» و «پینوکیو» مقایسه کرد. بعضی وقت‌ها می‌شنوم که عده‌ای می‌گویند نمی‌خواهند به تماشای انیمیشن‌های میازاکی بنشینند، زیرا آنها ژاپنی هستند، اما در این حرف هیچ منطقی وجود ندارد. کارهای میازاکی با کارهای کمپانی والت‌دیزنی برابری می‌کند. او همیشه الهام‌بخش انیماتورهای بزرگ این کمپانی بوده است. ما آدم‌های خوشبختی هستیم که می‌توانیم بیننده یکی از انیمیشن‌های میازاکی باشیم. او بدون هیچ شک و تردیدی، یکی از بهترین هنرمندان قرن معاصر است و باید امیدوار بود که باز هم انیمیشن‌های تازه‌ای بسازد.»

کیکاووس زیاری