بهاری برای شادابی روح

در روایات آمده است که ماه رجب ماه خداست و ماه شعبان ماه پیامبر خدا حضرت محمد (ص) است و ماه رمضان ماه بندگان خداست.

این دو ماه (رجب و شعبان) انگار پشت سر هم می‌آیند تا ما را برای ورود به ماه مبارک رمضان آماده کنند، ماهی که اگرچه در روز‌های آن ما لب از طعام می‌بندیم اما پای سفره رحمت خداوند می‌نشینیم. از این سرچشمه، فیض می‌طلبیم و می‌کوشیم تا لایق الطاف بی‌کرانش باشیم.

این هفته به بهانه فرا رسیدن این ماه پر برکت، رفته‌ایم سراغ آداب ماه رمضان. برای این کار دلایلی داریم که می‌توانید آنها را بخوانید. منو پیشنهادی ما که برگرفته از مفاتیح‌الجنان است حالا پیش روی شماست، دوست داشتید در دعاهایتان ما را هم فرا موش نکنید.

سال‌هاست که از چند هفته مانده به آغاز ماه مبارک رمضان همه از نحوه خورد و خوراک در این ماه می‌نویسند و حجم اخبار در مورد قیمت کالا‌های خوراکی، بالا می‌رود. اینها همه در جای خودش خوب است و پرداختن به آنها هم ضروری است، اما در این بین باید توجه داشت که این ماه ماه امساک در خوردن است و بد نیست در کنار این مطالب گاهی به آداب این ماه هم بپردازیم و دستوراتی که در مورد این ماه برای عبادت کردن و دعا خواندن و... وجود دارد، فهرست کنیم تا کسی که به برخی از منابع دسترسی ندارد، راحت بتواند در چند و چون عبادت‌های این ماه قرار بگیرد.

این مساله باعث شد تا برای هفته اول ماه مبارک رمضان به سراغ این موضوعات برویم.

آسمان نزدیک است

می‌گویند در این ماه در‌های آسمان باز می‌شود، دست‌هایی که بالا می‌روند، برای طلب کردن، خالی پایین نمی‌آیند، باران رحمت در سحر‌ها و غروب‌هایش می‌بارد و روز هایش پر از نسیم مهربانی است.

اما چطور می‌شود از این همه خوبی فیض برد و در دریای بیکران رحمت غوطه خورد.

پاسخ‌های بسیاری به این پرسش‌ها داده شده است. خیلی‌ها شرایطی را برای روزه داران بر شمرده‌اند که در صورت رعایت آنها بهره‌گیری از دریای بیکران رحمت حضرت حق بیشتر می‌شود و انسان در این ماه نه تنها می‌تواند فیض ببرد بلکه به خودسازی برای فیض بردن در سایر ماه‌ها نیز دست می‌یابد.

روزه گرفتن به اعتقاد بسیاری، فقط پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست. در این ماه باید در کنار پرهیز از خوردن و آشامیدن از خیلی چیز‌های دیگر هم پرهیز کرد. در این ماه باید جور دیگر زیستن را بیاموزی و جور دیگری زندگی کنی، در این ماه باید جور دیگر دیدن را بیاموزی و جور دیگری ببینی و در این ماه باید بیاموزی که چگونه می‌شود آدم مهار خودش را در دست بگیرد، نه این که خودش را به نفسش بفروشد و بگذارد نفسش هرجا که دلش می‌خواهد او را ببرد.

مواظب کلاهت باش

خلاصه که آدم در این ماه باید مواظب کلاهش باشد و یاد بگیرد که چگونه کلاهش را دودستی نگاه دارد تا باد آن را نبرد. همین را که آدم یاد بگیرد تا آخر سال و رسیدن ماه رمضانی دیگر، خیالش راحت راحت است.

اما چطور می‌شود در این ماه آدم کلاهش را نگه دارد. اصلا مگر قرار است کسی در این ماه یا ماه‌های دیگر کلاه آدم را از سرش بردارد که باید مواظب آن باشد.

بله کاملا معلوم است که امکان رخ دادن چنین اتفاقی زیاد است.

شیطان: این ملک که پس از خلق انسان حاضر به سجده نشد و از عرش به فرش رسید از همان موقع به فکر تلافی افتاد و وسوسه‌هایش را شروع کرد، اولین پروژه موفقیت‌آمیز او هدایت آدم و حوا برای خوردن میوه بهشتی بود که نتیجه آن شد تبعید آدم و حوا (بخوانید کل نسل انسان) به روی زمین.

بعد هم که پروژه‌های او یکی پس از دیگری شروع شد، از اولین قتل آدم به دست آدم بگیر (ماجرای هابیل و قابیل) تا برسی به سایر حکایت‌هایی که در این زمینه وجود دارد. پس شیطان و ایادی‌اش کماکان برای هرکس پروژه‌هایی دارند که در این ماه باید راه مقابله با آن‌ها را از طریق پرهیز از گناهان کوچک یاد بگیریم.

گناه: همانطور که در بالا نوشته شد، شیطان دام گناه را برای بنی‌آدم پهن می‌کند و اگر آدم حواسش نباشد، مدام در گناه غوطه می‌خورد و پیش خودش هم فکر می‌کند که بهترین آدم روی زمین است.

این گناه‌ها انواع و اقسام گوناگونی دارند که باید به هر شکل مواظب‌شان بود.

1 ‌- دروغ گفتن: از قدیم گفته‌اند بار کج به منزل نمی‌رسد، دروغ گفتن یکی از دلایل کج شدن بار است، معمولا کسی دروغ می‌گوید که کارش را درست انجام نداده و برای فرار از عقوبت یا رسوا شدن به دروغ متوسل می‌شود، اما اولین دروغ باعث کج شدن بار می‌شود و آدم برای این‌که دیگران این کجی بار را نبینند، مدام دروغ می‌گوید تا دست آخر بار‌ها می‌ریزد و به مقصد هم نمی‌رسد. در مقابل کسی که راست می‌گوید یکبار سرزنش می‌شود، خودش را اصلاح می‌کند و همه‌چیز ختم به خیر می‌شود. پس در این ماه می‌شود آدم تمرین کند تا در مورد کوچکترین یا بزرگترین چیز‌ها دروغ نگوید. مثلا از فردا می‌توانیم، سر وقت به محل کار یا کلاس یا قرار با دوستان یا... برویم، تا برای توجیه دیر کردن‌مان، مجبور نباشیم آسمان به ریسمان ببافیم.

2 -‌ غیبت کردن: هرچند برخی معتقدند در غیبت کردن لذتی هست که در غیبت نکردن نیست، اما اگر خوب به محتوای این جمله فکر کنید در‌می‌یابید که خالق آن خود خود شیطان است و ما گاهی فقط آن را زمزمه می‌کنیم. به همین خاطر می‌شود در این ماه تصمیم گرفت که دیگر در مورد کسی آن هم در زمانی که حاضر نیست تا از خودش دفاع کند حرفی زد، مخصوصا اگر آن حرف بر اساس شنیده‌ها باشد یا این که خدای نکرده واقعیت نداشته باشد.

3 -‌ نگاه: در این ماه می‌شود تمرین نگاه کردن هم کرد. پرهیز از نگاه به نامحرم می‌تواند یکی دیگر از این موارد باشد.

4 -‌ عصبانیت: از قدیم گفته‌اند کسی که زود عصبانی می‌شود، خودش را از چشم همه می‌اندازد، تازه در اوج عصبانیت تصمیماتی می‌گیرد که بعد می‌فهمد چقدر تصمیم‌های غلطی بوده‌اند. به همین خاطر می‌شود در این ماه آدم آرام آرام تمرین کند تا کمتر عصبانی شود. مخصوصا وقتی گرسنگی و تشنگی به آدم فشار می‌آورد، در این حالت تمرین عصبانی نشدن لازم و ضروری است، چون باعث می‌شود در باقی ایام سال که خبری از گرسنگی نیست، آدم راحت‌تر بتواند بر عصبانیتش غلبه کند.

ابر‌های بارانی

در این ماه هرچند پرهیز از برخی کار‌ها توصیه شده، اما در مقابل اصرار بر انجام برخی دیگر از کار‌ها هم توصیه شده است. می‌پرسید چی؟ بخوانید.

دعا: اگرچه دعا کردن برای فیض بردن در همه روز‌ها و لحظه‌ها تجویز شده، اما در این ماه و روز‌ها و شب‌های آن تاکید‌های ویژه‌ای برای دعا کردن وجود دارد. چون دعا‌ها در این ایام مستجاب می‌شوند و هرچقدر آدم بیشتر دعاکند، بیشتر فیض می‌برد.

نماز اول وقت: ماه رمضان بهترین فرصت برای کسانی است که در نماز خواندن کمی تا قسمتی کاهل هستند، در این روز‌ها که خبری از غذا خوردن نیست و دم اذان صبح هم آدم بیدار است، بهترین زمان برای تمرین خواندن نماز در اول وقت است.

صدقه دادن: صدقه دادن هم همیشه و همه جا خوب است، اما می‌گویند در این ماه صدقه دادن یکی از کار‌های نیکوست. باور نمی‌کنید به مفاتیح‌الجنان مراجعه کنید.

قرآن خواندن: خواندن قرآن هم ثواب دارد و هم به پیدا کردن راه راست به آدم کمک می‌کند.در این ماه می‌شود نیت کرد و یک یا چند ختم قرآن انجام داد، آن هم با تامل در معنی آیه‌های مبارک این کتاب آسمانی.

صله رحم: این کار هم جزو کار‌های توصیه شده است، اما همان‌طور که می‌بینید در مورد آن در ماه مبارک هم توصیه‌های زیادی صورت گرفته. مخصوصا اگر با افطاری دادن همراه شود که ثوابش بیشتر است.

کمک به نیازمندان: در این ماه یکی از کار‌هایی که می‌تواند ره توشه‌ای برای باقی ایام سال باشد،کمک به نیاز مندان است.می شود با دوستان و رفقا جمع شد،پول جمع کرد و مایحتاجی برای سفره افطار نیازمندان تهیه کرد و به آنها سپرد. مسجد محل بهترین جا برای این کار است، چون در آنجا می‌توانید از تجربه بزرگتر‌های محله هم بهره ببرید.

نماز جماعت: خواندن نماز جماعت هم در این ماه به آدم کمک می‌کند تا در باقی ایام سال هم خودش را از ثواب این کار بر حذر نکند.

نماز‌های مستحبی و نماز شب: برای ماه رمضان نماز‌های مستحبی بسیاری نقل شده است که شما می‌توانید به فراخور حالتان از بین آنها انتخاب کنید،اما چون قبل از اذان صبح بیدار می‌شوید تا سحری بخورید، راحت می‌توانید قبل از اذان نماز شب‌تان را هم بخوانید و در آن برای 40 مومن هم استغفار بطلبید.

فصل خوب عشق

از این لیست پیشنهادی که می‌توان بر تعداد پیشنهادهایش (بنابر کتاب‌هایی چون مفاتیح‌الجنان) افزود: که بگذریم، می‌رسیم به آداب سحری و افطار خوردن. اول هم از افطاری خوردن شروع می‌کنیم.

افطاری خوردن: هر چیزی آدابی دارد و افطاری خوردن هم آداب خاص خودش را دارد مثل:

1 ‌- مستحب است که افطاری را بعد ازخواندن نماز مغرب یا مغرب و عشا با هم بخوری، اما اگر ضعف بر آدم غلبه کرد، یا جمعی منتظر خوردن افطار با آدم بودند، باید از این کار پرهیز کرد.

2 ‌- افطار کردن با خرما بسیار توصیه شده یا خرما وشیر داغ، یا آب داغ.

3 ‌- در هنگام افطار دعا‌های متعددی هست که خواند آنها ثواب بسیاری دارد. مثل: «اَللّهُمَّ لَکَ صُمتُ وَعَلی رِزقِکَ اَفطَرتُ وَعَلَیکَ تَوَکَّلتُ» که معنی آن می‌شود: «خدایا برای تو روزه گرفتم و با روزی تو افطار می‌کنم و بر تو توکل می‌کنم»

یا در مفاتیح آمده که حضرت علی (ع) این دعا را هنگام افطار می‌خوانده‌اند: «بِسمِ اللّهِ اَللّهُمَّ لَکَ صُمنا وَعَلی رِزقِکَ اَفطَرنا فَتَقَبَّل مِنّا اِنَّکَ اَنتَ السَّمیعُ العَلیمُ» که ترجمه فارسی آن چنین است: «خدایا برای تو روزه گرفتیم و با روزی تو افطار می‌کنیم پس از ما بپذیر که براستی تو شنوا و دانایی»

4 -‌ خواندن سوره قدر هم در موقع افطار بسیار توصیه شده است.

آداب سحری خوردن: همان‌طور که افطار آداب خاص خودش را دارد سحر هم آداب خاصی دارد.نفس سحری خوردن در ماه رمضان بسیار سفارش شده و معمولا گفته می‌شود که روزه‌دار اگر سحری بخورد ثوابش بیشتر است.

دعای سحر: در هنگام سحر خواندن دعای سحر که امام رضا (ع) آن را به نقل از امام محمد باقر(ع) می‌خوانده بسیار سفارش شده.

دعای ابوحمزه ثمالی: این دعا که مثل دعای سحر یکی از دعا‌های زیباست،خواندنش در شب‌های رمضان بسیار توصیه شده است.

قرآن خواندن: در سحر‌های ماه رمضان و پیش از اذان، خواندن قرآن هم بسیار سفارش شده است.

ماه رمضان ماه پر برکتی است و هر چقدر آدم در این ماه دعا کند و بکوشد پاداش آن را در سالی که پیش رو دارد می‌گیرد. از قدیم و ندیم گفته اند که ماه رمضان ماه بهار دل‌هاست.

ماه رمضان در آینه احادیث

پیامبر اسلام (ص ):«ای مردم ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به شما رو کرده است، ماهی است که پیش خدا بهترین ماه است و روزهایش بهترین روزها و شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعاتش بهترین ساعات.( »امالی شیخ صدوق، ص 93 )»اعتکاف در یک دهه از ماه مبارک رمضان برابر با ثواب دو حج و دو عمره است.( »وسائل الشیعه، ج 7، ص 397)

امام علی (ع ):«بر شما باد در ماه رمضان به استغفار و دعای زیاد. اما دعاهای شما دافع بلا از شماست. و اما استغفار شما از بین برنده گناهان است.( »امالی شیخ صدوق، ص 61 )

روایتی از امام محمد باقر (ع :)«ای سدیر! آیا می‌دانی چه شب‌هایی است این شب‌ها؟ سدیر گفت: بلی فدایت گردم این شب‌ها شب‌های ماه رمضان است، مگر این شبها چگونه است؟ امام (علیه السلام) فرمودند: آیا قدرت داری هر شب از این شبها ده بنده از فرزندان اسماعیل (ع) را آزاد کنی؟ پس سدیر عرض کرد: پدر و مادرم به فدایت، ثروتم کفاف نمی‌دهد، پس امام پیوسته تعداد بنده‌ها را کم کرد، تا رسید به یکی در تمام این ماه، سدیر گفت: قدرت ندارم پس امام(ع) به او فرمود: آیا قدرت نداری هر شب یک مسلمان روزه‌داری را افطار دهی؟ سدیر عرض کرد: بلی تا ده نفر را هم می‌توانم افطاری بدهم، پس امام به او فرمود: ای سدیر همان است که اراده کردی یعنی با افطاری دادن ده روزه‌دار به ثواب عتق و آزاد کردن ده بنده از اولاد اسماعیل (ع) نایل می‌گردی.( »من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 134)

پیشنهاد‌هایی برای خودسازی

در هر شب ماه مبارک رمضان روایت شده که خواندن هزار مرتبه اِنّا اَنزَلناهُ ثواب بسیاری دارد.

در مفاتیح آمده هر دعای« اَللّهُمَّ رَبَّ شَهرِ رَمَضانَ الَّذی اَنزَلتَ فیهِ القُرآنَ...» را در هر شب ماه رمضان بخواند بسیاری ازگناهان او آمرزیده می‌شود.

مستحبّ است در هر شب ماه رَمَضان دو رکعت نماز در هر رکعت حمد و توحید سه مرتبه و چون سلام داد بگوید: «سُبحانَ مَن هُوَ حَفیظٌ لا یَغفُلُ سُبحانَ مَن هُوَ رَحیمٌ لا یَعجَلُ سُبحانَ مَن هُوَ قاَّئِمٌ لا یَسهُو سُبحانَ مَن هُوَ دائِمٌ لا یَلهُوسُبحانَکَ سُبحانَکَ سُبحانَکَ یا عَظیمُ اغفِر لِیَ الذَّنبَ العَظیمَ» پس ده مرتبه صلوات بفرستد بر پیغمبر و آل او علیهم السلام.

دعای روز‌های ماه مبارک رمضان هم از دعاهایی است که خواندن آن بسیار سفارش شده است.

خواندن تسبیحات ماه رمضان که 10 جزء است(رجوع شود به مفاتیح)

در هر روز صدمرتبه این ذکر را گفتن:«سُبحانَ الضّآرِّ النّافِعِ سُبحانَ القاضی بالحَقِّ سُبحانَ العَلِیِّ الاعلی سُبحانَهُ وَبِحَمدِهِ سُبحانَهُ وَتَعالی.» که فارسی آن چنین است: «منزه است خدای زیان رسان و سودرسان منزه است خدای داور بر حق منزه است خدای والای برتر منزه است او و به حمد او مشغولم منزه است او و برتر»

زنده نگاه داشتن شب‌های احیا که در هفته ‌های بعد به صورت کامل به این موارد خواهیم پرداخت.

خواندن دعای فرج آقا امام زمان (عج.)

خواندن دعای عهد بعد از نماز صبح

خواندن زیارت آل یاسین بعد از نماز صبح

خواندن زیارت امام حسین (ع)

رضا امیدوار